Shloka 2
तारोपदेशः
Tara’s Counsel to Vali on Sugriva’s Roar and Rama’s Alliance
Devanagari script
श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम्।मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापतितो महान्।।
Transliteration
śrutvā tu tasya ninadaṃ sarvabhūtaprakampanam | madaś caikapade naṣṭaḥ krodhaś cāpatito mahān ||
Translation
万有を震わせるその咆哮を聞くや、彼の驕りはたちまち消え失せ、激しい怒りが彼に降りかかった。
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल (पूर्वक्रिया/absolutive)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययीभाव-रूप (Gerund/absolutive), अर्थः: 'having heard'
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक निपात (particle: but/indeed)
तस्यof him/that
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
निनदम्roar
निनदम्:
कर्म (object of श्रुत्वा)
TypeNoun
Rootनिनद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्व-भूत-प्रकम्पनम्shaking all beings
सर्व-भूत-प्रकम्पनम्:
कर्म-विशेषण (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + प्रकम्पन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: सर्वेषां भूतानां प्रकम्पनम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (qualifying निनदम्)
मदःpride/vanity
मदः:
कर्ता (topic/subject in clause)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एकपदेat once
एकपदे:
क्रियाविशेषण (Adverbial locative)
TypeIndeclinable
Rootएकपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग (locative adverb): 'at once'
नष्टःvanished
नष्टः:
क्रिया (predicative state)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used predicatively), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः: 'was destroyed/vanished'
क्रोधःanger
क्रोधः:
कर्ता (topic/subject)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
आपतितःarose/came upon
आपतितः:
क्रिया (predicative state)
TypeVerb
Rootआ-√पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used predicatively), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः: 'fell upon/arose'
महान्great/violent
महान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (qualifying क्रोधः)
Context
The roar (of Sugriva) that frightened all beings gave Vali's vanity a jolt and at once aroused in him violent rage.
Characters & Entities
V
VāliS
SugrīvaFAQs
Unchecked anger clouds dharma: the verse shows how sudden rage can replace reason, pushing one toward harmful action.
Sugrīva’s thunderous challenge is heard; Vāli’s emotional state shifts immediately into intense anger.
By contrast, the need for self-control (dama): the verse highlights the danger when it is absent.