Shloka 34

दुन्दुभिवधप्रसङ्गः

The Dundubhi Episode and the Proof of Rama’s Prowess

Devanagari script

दीयतां सम्प्रदानं च परिष्वज्य च वानरान्।सर्वशाखामृगेन्द्र स्त्वं संसादय सुहृज्जनान्4.11.34।।

Transliteration

dīyatāṃ sampradānaṃ ca pariṣvajya ca vānarān |

sarvaśākhāmṛgendra stvaṃ saṃsādaya suhṛjjanān ||

Translation

贈り物を与え、猿たちを抱擁せよ。枝を渡る者たちの王よ、友らと時を過ごすがよい。

Word by Word

• दीयताम्: let (it) be given
• दीयताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; आज्ञार्थे (let it be given)

• सम्प्रदानम्: a gift / offering
• सम्प्रदानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम्प्रदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; अत्र कर्मपदम् (thing to be given)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• परिष्वज्य: having embraced
• परिष्वज्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि + स्वज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वक्रिया (having embraced)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• वानरान्: monkeys
• वानरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) बहुवचनम्

• सर्व-शाखा-मृग-इन्द्र: O lord of all tree-dwelling beasts
• सर्व-शाखा-मृग-इन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शाखा (प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (सर्वासु शाखासु मृगाणाम् इन्द्रः = king of branch-dwelling beasts); पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचनम्

• संसादय: spend / keep company with
• संसादय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + सद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचनम्, परस्मैपदम्; आज्ञार्थे (make/arrange/settle; here: spend/pass time with)

• सुहृत्-जनान्: friends / well-wishers
• सुहृत्-जनान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुहृत् (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुहृदां जनाः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) बहुवचनम्

Context

'O king of monkeys, hug them and give them any gift you want. Spend the night with your dear ones.

Characters & Entities

• Dundubhi
• Vali
• monkeys (vānarāḥ)
• friends (suhṛjjana)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It gestures to social dharma—embracing kin, giving gifts, being with one’s circle—yet is used here as taunt, showing how dharmic acts can be invoked without sincere intent.

What is the narrative situation?

Dundubhi continues provoking Vali, telling him to pass the night with his people as if before an inevitable defeat.

Which character virtue is emphasized?

Community-bonding is referenced (embracing allies), contrasting with the challenger’s hostility.