Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

दुन्दुभिवधप्रसङ्गः

The Dundubhi Episode and the Proof of Rama’s Prowess

धारयन्माहिषं रूपं तीक्ष्णशृङ्गो भयावहः।प्रावृषीव महामेघस्तोयपूर्णो नभस्स्थले4.11.25।।ततस्तु द्वारमागम्य किष्किन्धाया महाबलः।ननर्द कम्पयन्भूमिं दुन्दुभिर्दुन्दुभिर्यथा4.11.26।।

dhārayan māhiṣaṃ rūpaṃ tīkṣṇa-śṛṅgo bhayāvahaḥ |

prāvṛṣīva mahā-meghas toyapūrṇo nabhas-sthale || 4.11.25 ||

tatas tu dvāram āgamya kiṣkindhāyā mahā-balaḥ |

nanarda kampayan bhūmiṃ dundubhir dundubhir yathā || 4.11.26 ||

彼は水牛の姿をとり、鋭い角を備えた恐るべきものとなった。ドゥンドゥビは、雨季の空に水を満たして垂れこめる大いなる雲のようであった。やがてキシュキンダの門に至ると、その大力の者は戦鼓のごとく咆哮し、大地を揺るがすかのようであった。

धारयन्assuming / bearing
धारयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle, शतृ), प्रथमा एकवचनम्, पुंलिङ्ग (agreeing with implied subject)
माहिषम्buffalo-like
माहिषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमाहिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; विशेषणम् (रूपम् इति)
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचनम्
तीक्ष्ण-शृङ्गःsharp-horned
तीक्ष्ण-शृङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् (भयावहः/महामेघः इत्यस्य)
भय-आवहःfear-bringing / terrifying
भय-आवहः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + आवह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भयम् आवहति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम्
प्रावृषिin the rainy season
प्रावृषि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रावृष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) एकवचनम्; काल-अधिकरणम् (in the rainy season)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
महामेघःa huge cloud
महामेघः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मेघ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; उपमान-पदम् (like a great cloud)
तोय-पूर्णःfilled with water
तोय-पूर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतोय (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तोयेन पूर्णः); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् (महामेघः इत्यस्य)
नभः-स्थलेin the sky
नभः-स्थले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नभसि स्थलम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) एकवचनम्

'Mighty Dundubhi assuming the form of a frightening buffalo with pointed horns looking like a huge, dark rain-cloud in the sky in monsoon marched to the entrance of Kishkinda and roared like a war-drum as if shaking the earth.

D
Dundubhi
K
Kishkindha

FAQs

Dharma is contrasted with intimidation: strength used to terrorize and provoke disorder is a misuse of power, not righteous conduct.

Dundubhi arrives at Kishkindha’s entrance in a buffalo form and loudly challenges, creating fear and disturbance.

The episode foregrounds the absence of humility; the display is driven by arrogance and aggression rather than restraint.