Adhyaya 40

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्तानि तीर्थानि विष्णुदेहानि सुव्रताः । एषामन्यतमा संगान्मुक्तो भवति मानवः

スータは言った。「かくしてこれらの聖なるティールタは説き示された――それらはまさにヴィシュヌの御身である、善き誓願の者たちよ。そのいずれか一つに縁し交わるだけで、人は解脱を得る。」

Verse 2

तीर्थानुश्रवणं धन्यं धन्यं तीर्थनिषेवणम् । पापराशिनिपाताय नान्योपायः कलौयुगे

聖地（ティールタ）について聞くことは福徳であり、またそれらに信心をもって参詣することも福徳である。罪の山を滅するには、カリの世に他の手立てはない。

Verse 3

वासं कुर्यामहं तीर्थे तीर्थस्पर्शमहं तथा । एवं योऽनुदिनं ब्रूते स याति परमं महत्

「願わくは聖地（ティールタ）に住まい、また聖地に触れ、そこで沐浴せん。」このように日々唱える者は、至高にして偉大なる境地へ至る。

Verse 4

पापानि तस्य नश्यंति तीर्थालापनमात्रतः । तीर्थानि खलु धन्यानि धन्यसेव्यानि सुव्रताः

ただ聖地（ティールタ）の名を口にするだけで、その人の罪は滅びる。まことにティールタは福徳に満ち、福ある者が参詣し奉仕すべきもの、善き誓願の者たちよ。

Verse 5

तीर्थानां सेवनादेव सेवितो भवति प्रभुः । नारायणो जगत्कर्ता नास्ति तीर्थात्परं पदम्

聖地（ティールタ）に奉仕するその行いによって、主に奉仕することとなる。世界の創造主ナーラーヤナ――ティールタによって得られる境地より高きものはない。

Verse 6

ब्राह्मणस्तुलसी चैव अश्वत्थस्तीर्थसंचयः । विष्णुश्च परमेशानः सेव्य एव सदा नृभिः

ブラーフマナ、聖なるトゥラシー、アシュヴァッタ（聖なる菩提樹）—諸ティールタの集成—そして至上主ヴィシュヌ。これらは人々により常に礼拝され、奉仕されるべきである。

Verse 7

ब्राह्मणानां विशेषेण सेवनं मुनिपुंगवाः । सर्वतीर्थावगाहादेरधिकं विदुरग्रजाः

おお賢者の中の最勝者よ。とりわけブラーフマナに捧げる奉仕は、ヴィドゥラの兄よ、あらゆるティールタでの沐浴などにも勝ると知られている。

Verse 8

तस्माद्द्विजपदं साक्षात्सर्वतीर्थमयं शुभम् । भजेतानुदिनं विद्वांस्तत्र तीर्थाधिकं भवेत्

ゆえに賢者は、日々、聖なる「ドヴィジャ・パダ」を礼拝すべきである。これは直に吉祥であり、あらゆるティールタを体現する。これにより、ただの巡礼を超える功徳を得る。

Verse 9

अश्वत्थस्य तुलस्याश्च गवां कुर्यात्प्रदक्षिणम् । सर्वतीर्थफलंप्राप्य विष्णुलोके महीयते

アシュヴァッタの樹、トゥラシー、そして牛のまわりをプラダクシナー（右繞）する者は、あらゆるティールタの果報を得て、ヴィシュヌの住処において尊ばれる。

Verse 10

तस्माद्दुष्कृतकर्माणि नाशयेत्तीर्थसेवनात् । अन्यथा नरकं याति कर्म्मभोगाद्धि शाम्यति

ゆえに、聖なるティールタへの奉仕によって悪しき業を滅すべきである。さもなくば人は地獄へ赴く。業（カルマ）は、その果を受けてこそ尽きるからである。

Verse 11

पापिनां नरके वासः सुकृती स्वर्गमश्नुते । तस्मात्पुण्यं निषेवेत तीर्थं खलु विचक्षणः

罪ある者は地獄に住み、善をなす者は天界に至る。ゆえに識者は功徳を修め、まことにティールタ（tīrtha）という聖なる巡礼の地に赴くべきである。

Verse 12

ऋषय ऊचुः । श्रुतानि किल तीर्थानि समाहात्म्यानि सुव्रत । इदानीं श्रोतुमिच्छामः प्रयागस्य विशेषकम्

聖仙たちは言った。「善き誓いを保つ御方よ、私たちはティールタ（tīrtha）とその集められた栄光を確かに聞きました。いまはプラヤーガ（Prayāga）の特別なる偉大さを聞きたいのです。」

Verse 13

प्रयागं तु पुरा प्रोक्तं संक्षेपात्सूत यत्त्वया । विशेषाच्छ्रोतुमिच्छामः सूत नः कथ्यतामिति

「スータ（Sūta）よ、以前あなたはプラヤーガ（Prayāga）を簡略に語りました。いま私たちは詳しく聞きたい。ゆえにスータよ、私たちに語ってください。」

Verse 14

सूत उवाच । साधु पृष्टं महाभागाः प्रयागं प्रति सुव्रताः । हंताहं तत्प्रवक्ष्यामि प्रयागस्योपवर्णनम्

スータは言った。「幸いなる者たち、善き誓いを保つ者たちよ、プラヤーガ（Prayāga）についての問いはまことに見事である。さあ、いま私はプラヤーガを詳しく述べよう。」

Verse 15

मार्कंडेयेन कथितं यत्पुरा पांडुसूनवे । भारते तु यदा वृत्ते प्राप्तराज्ये पृथासुते

これはかつてマールカンデーヤ（Mārkaṇḍeya）がパーンドゥの子に語ったものであり、『バーラタ』（Bhārata）の出来事がすでに起こり、プリターの子が王国を得た時のことである。

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे राजा कुंतीपुत्रो युधिष्ठिरः । भ्रातृशोकेन संतप्तः चिंतयंस्तु पुनः पुनः

その折、クンティーの子、王ユディシュティラは、兄弟の悲嘆に灼かれ、幾度も幾度も思い巡らしていた。

Verse 17

आसीद्दुर्योधनो राजा एकादशचमूपतिः । अस्मान्संतप्य बहुशः सर्वे ते निधनं गताः

王はドゥルヨーダナ、十一の軍団を率いる将であった。幾度も我らを苦しめたのち、彼らは皆、滅びに至った。

Verse 18

वासुदेवं समाश्रित्य पंचशेषास्तु पांडवाः । कथं द्रोणं च भीष्मं च कर्णं चैव महाबलम्

ヴァースデーヴァに帰依する、残る五人のパーンダヴァ——どうしてドローナ、ビーシュマ、そして大力のカルナまでも打ち破れようか。

Verse 19

दुर्योधनं च राजानं भ्रातृपुत्रसमन्वितम् । राजानो निहताः सर्वे ये चान्ये शूरमानिनः

王ドゥルヨーダナもまた、兄弟や子らを伴って討たれた。さらに、あの諸王と、勇者を気取った他の者たちも皆、斃れた。

Verse 20

विना राज्येन कर्तव्यं किं भोगैर्जीवितेनवा । धिक्कष्टमिति संचिंत्य राजा विह्वलतां गतः

「王国なくして何をなすべきか——享楽も、命さえも、何の益があろうか。」そう思い、「ああ、なんと惨めなことよ」と嘆いて、王は深い狼狽に沈んだ。

Verse 21

निश्चेष्टोऽथ निरुत्साहः किं चित्तिष्ठत्यधोमुखः । लब्धसंज्ञो यदा राजा चिंतयानः पुनः पुनः

そののち彼は身じろぎもせず、気力も失って、しばらくうつむいて立ち尽くした。王が意識を取り戻すと、幾度も幾度も思い巡らした。

Verse 22

कं चरे विधिना योगं नियमं तीर्थमेव वा । येनाहं शीघ्रमामुच्ये महापातककिल्बिषात्

いかなる修行を正しく行うべきか——ヨーガか、戒めと誓いの行か、あるいは聖なるティールタへの巡礼か——それによって私は大罪の穢れから速やかに解き放たれようか。

Verse 23

यत्र स्नात्वा नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम् । कथं पृच्छामि वै कृष्णं येनेदं कारितं महत्

そこにて沐浴すれば、人は比類なきヴィシュヌの界に至る。されど、いかにして私はクリシュナに問うべきか——この大いなる聖業を成し遂げた御方に。

Verse 24

धृतराष्ट्रं कथं पृच्छे यस्य पुत्रशतं हतम् । व्यासं कथमहं पृच्छे यस्य गोत्रक्षयः कृतः

百人の子を失ったドリタラーシュトラに、どうして私は問いかけられよう。血統の滅びがもたらされたその御方ヴィヤーサに、どうして私は問えよう。

Verse 25

एवं वैक्लव्यमापन्नो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । रुदंतः पांडवाः सर्वे भ्रातृशोकपरिप्लुताः

かくして法の子ユディシュティラは、なすすべなき苦悩に沈んだ。パーンダヴァの一同もまた涙し、兄弟を失った悲しみに呑まれていた。

Verse 26

ये च तत्र महात्मानः समेताः पांडवाश्रिताः । कुंती च द्रौपदी चैव ये च तत्र समागताः

そしてそこに集い、パーンダヴァに帰依する大いなる魂たち—クンティーとドラウパディーもまた—およびそこに参集したすべての者たち。

Verse 27

भूमौ निपतिताः सर्वे रोदमानाः समंततः । वाराणस्यां तु मार्कंडस्तेन ज्ञातो युधिष्ठरः

皆は地に伏し、あらゆる方角で泣き叫んだ。だがヴァーラーナシーにはマールカンデーヤがあり、彼によってユディシュティラの身元が知られた。

Verse 28

यथाविक्लवमापन्नो रोदमानः सुदुःखितः । अचिरेणैव कालेन मार्कंडस्तु महातपाः

かくして、まったくの無力に陥り、泣きながら深い悲嘆に沈んでいると、ほどなく大苦行者マールカンデーヤが現れた。

Verse 29

हस्तिनापुर संप्राप्तो राजद्वारे स तिष्ठति । द्वारपालोऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान्द्रुतम्

ハスティナープラに到着すると、彼は王の門前に立った。門番はそれを見て、急ぎ王に告げた。

Verse 30

त्वां द्रष्टुकामो मार्कंडो द्वारे तिष्ठत्यसौ मुनिः । त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परः

「あなたにお目にかかりたいと、聖仙マールカンデーヤが門に立っております。」そこでダルマプトラは急ぎ戸口へ赴き、事に心を定めて語った。

Verse 31

युधिष्ठिर उवाच । स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे पावितं कुलम्

ユディシュティラは言った。「ようこそ、至大の賢者よ。ようこそ、大いなる牟尼よ。今日、わが生は実を結び、今日、わが家系は清められた。」

Verse 32

अद्य मे पितरस्तृप्तास्त्वयि दृष्टे महामुने । सिंहासन उपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः

「今日、あなたを拝見できたゆえに、わが祖霊は満ち足りました、大牟尼よ。あなたのために御座を整え、御足を洗い、礼拝などの奉仕によってお敬いします。」

Verse 33

युधिष्ठिरो महात्मा वै पूजयामास तं मुनिम् । ततस्तमूचे मार्कण्डः पूजितोऽहं त्वया विभो

大いなる魂のユディシュティラは、その牟尼をまことに供養した。するとマールカンデーヤは言った。「おお力ある者よ、私はあなたにより敬われた。」

Verse 34

आख्याहि त्वरितो राजन्किमर्थं त्वरितं त्वया । केन वा विक्लवीभूतः कथयस्व ममाग्रतः

「急いで語りなさい、王よ。なぜそのように慌ただしいのか。何によってかくも苦悩し、心乱されたのか。私の前で述べよ。」

Verse 35

युधिष्ठिर उवाच । अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने । एतत्सर्वं विदित्वा तु भगवानिह चागतः

ユディシュティラは言った。「大牟尼よ、王国に関わって我らに起こった一切を、福徳具足の主はことごとく知り給い、それゆえここへお越しになったのです。」

Verse 36

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्महाबाहो यत्र धर्मो व्यवस्थितः । नैव दृष्टं रणे पापं युध्यमानस्य धीमतः

マールカンデーヤは言った。「聞け、強き腕をもつ王よ—ダルマが堅く定まるところ、正しき因のために戦う賢者には、戦場において罪は見られぬ。」

Verse 37

किं पुना राजधर्मेण क्षत्रियस्य विशेषतः । तदेवं हृदये कृत्वा तस्मात्पापं न चिंतयेत्

まして王の務めにおいては、ことにクシャトリヤにとってなおさらである。これを心に堅く納め、ゆえにそのことで罪を思い悩むべきではない。

Verse 38

ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् । पृच्छामि त्वां मुनिश्रेष्ठ सदा त्रैकाल्यदर्शनम् । कथयस्व समासेन मुच्येऽहं येन किल्बिषात्

そこでユディシュティラ王は、聖仙に頭を垂れて礼拝し言った。「賢聖の中の最勝よ、常に三つの時—過去・現在・未来—を観ずる修行についてお尋ねします。どうか簡潔に説き、私を罪より解き放ってください。」

Verse 39

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत । एवं सांख्यं च योगं च तीर्थं चैव युधिष्ठिर

マールカンデーヤは言った。「聞け、幸い多き王よ、バーラタよ、汝が我に問うところを。かくしてサーンキヤとヨーガ、さらに聖なるティールタをも説こう、ユディシュティラよ。」

Verse 40

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे चत्वारिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・マハープラーナ』スヴァルガ・カーンダ第四十章は終わる。