Adhyaya 78

Verse 1

वैशम्पायन उवाच । भगवंस्त्वत्प्रसादाच्च श्रुतं मे पावनं व्रतं । अपरं श्रोतुमिच्छामि ब्रध्नस्य च प्रियं च यत्

ヴァイシャンパーヤナは言った。「福徳ある御方よ、あなたの恩寵により、浄めの誓戒を私は聞きました。いまさらに、ブラドナにも愛される事柄をお聞きしたいのです。」

Verse 2

व्यास उवाच । कैलासशिखरे रम्ये सुखासीनं महेश्वरं । प्रणम्य शिरसा भूमौ स्कंदो वचनमब्रवीत्

ヴィヤーサは言った。麗しきカイラーサの峰にて、安らかに坐すマヘーシュヴァラの前に、スカンダは頭を地に付けて礼拝し、次の言葉を述べた。

Verse 3

अर्काङ्गाख्यविधिस्त्वत्तो मयैवं विस्तराच्छ्रुतः । वारादेर्यत्फलं नाथ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

このようにして、あなたから「アルカーṅガ」と名づけられた作法を詳しく聞きました。今、主よ、ヴァーラ（曜日の儀礼）に始まる修行の真実の果報を、ありのままにお聞かせください。

Verse 4

ईश्वर उवाच । रक्तपुष्पै रवेर्वारे त्वर्घ्यं दद्याद्व्रती नरः । नक्ताहारं हविष्यान्नं कृत्वा स्वर्गान्न हीयते

イーシュヴァラは言った。日曜日には、誓戒を守る者は赤い花をもって太陽にアルギャ（供水）を捧げよ。夜のみ食し、ハヴィシュヤーンナを食べるなら、天界より退くことはない。

Verse 5

सप्तम्याश्च सदाचारं सर्वमेवार्कवासरे । कुर्वतः प्रीतिमाप्नोति सगणः परमेश्वरः

第七ティティ（サプタミー）において一切の正しい行いを守り、とりわけそれが日曜日に当たるとき、従者を伴うパラメーシュヴァラは歓喜される。

Verse 6

शूरस्य सदृशं याति तिथिवारस्य पालनात् । एकेन गाणपत्यस्य यावत्सूरो नभस्तले

ティティと曜日を正しく守ることにより、人は勇士に等しい境地へ至る。ガṇパティの儀礼をただ一度修するだけで、その功徳は太陽が天にある限り存続する。

Verse 7

सर्वकामप्रदं पुण्यमैश्वर्यं रोगनाशनम् । स्वर्गदं मोक्षदं पुण्यं रवेर्वारे व्रतं हितम्

日曜日に守る誓戒は吉祥にして利益あるもの。あらゆる願いを成就させ、繁栄を授け、病を滅し、天界を与え、さらにはモークシャ（解脱）へと導く聖なる行である。

Verse 8

रविवारेण संक्रांत्या सप्तम्या तद्दिने शिवे । व्रतपूजादिकं चाप्यं सर्वं चाक्षयतां व्रजेत्

サンクラーンティ（太陽の移行）が日曜日に当たり、またサプタミー（第七月日）がシヴァに聖なるその日に重なるとき、誓願・礼拝など一切の修行は尽きぬ果報を得る。

Verse 9

आदित्यवासरे शुभ्रे ग्रहाधिपप्रपूजनम् । प्राणादहतवक्त्रेण निःसार्य मंडले न्यसेत्

吉祥なる日曜日には、諸惑星の主たる太陽神を正しく礼拝すべきである。調息によって口を清め、息を吐き出して（真言／霊力）をマンダラの中に安置する。

Verse 10

द्विभुजं रक्तपद्मस्थं सुगलं रक्तवाससं । सर्वरक्ताभरणं ध्यात्वा हस्ताभ्यां पुष्पं विधृतसंघ्रायैशान्यां क्षिपेत्

二臂の尊が赤き蓮華に坐し、肢体麗しく、赤衣をまとい、飾りもことごとく赤であると観想する。ついで両手に花を取り、供物として香りを嗅ぎ、北東（イーシャーナ）の方へ投げる。

Verse 11

आदित्याय विद्महे भास्कराय धीमहि । तन्नो भानुः प्रचोदयात्

我らはアーディティヤを知ろうと願い、バースカラを観想する。かのバーヌよ、我らの知性を鼓舞し、導きたまえ。

Verse 12

ततो गुरूपदिष्टेन विधिना च विलेपनम् । विलेपनांते सद्धूपं धूपांते च प्रदीपकम्

次に、師（グル）より授けられた作法に従い、定めの塗香を塗布する。塗布が終われば良き薫香を供え、薫香の供養が済めば灯明を捧げる。

Verse 13

प्रदीपांते च नैवेद्यं ततो वारि निवेदयेत् । ततो जप्यं स्तुतिं मुद्रां नमस्कारं तु कारयेत्

灯明供養の終わりに、まずナイヴェーディヤ（食供）を捧げ、次に水を供える。その後、ジャパ（誦念）、讃歌、ムドラー（手印）を行い、最後に礼拝して頂礼せよ。

Verse 14

अंजलि प्रथमा मुद्रा द्वितीया धेनुका स्मृता । एवं यः पूजयेदर्कं रविसायुज्यमाव्रजेत्

第一のムドラーはアンジャリ（合掌印）と呼ばれ、第二はデーヌカーと伝えられる。このようにアルカ（太陽）を礼拝する者は、ラヴィ（太陽神）との合一に至る。

Verse 15

मम ब्रह्मवधं घोरं कपालं करलग्नकम् । रवेस्तस्यप्रसादात्तु मुक्तं वाराणसीतटे

この恐るべき髑髏は、我が婆羅門殺しの罪の印として手に固く付着していた。だがラヴィ（太陽神）の恩寵により、ヴァーラーナシーの岸辺で解き放たれた。

Verse 16

रवेः परतरं दैवं त्रैलोक्ये तु न विद्यते । यस्य प्रसादतो घोरान्मुक्तोहं गुरुकिल्बिषात्

三界においてラヴィ（太陽神）より勝れた神は存在しない。その御恩寵により、我は師（グル）に対して犯した恐るべき罪から解き放たれた。

Verse 17

स्कंद उवाच । श्रुत्वा त्वत्तो गिरं नाथ विस्मयो मेऽभवत्प्रभो । त्वदन्योस्ति न को देवः कथं ब्रह्मवधं त्वयि

スカンダは言った。「主よ、あなたからこの言葉を聞いて、私は驚嘆に満たされました、至尊よ。あなたのほかに神はありません。ならば、どうしてあなたに婆羅門殺しの罪があり得ましょうか。」

Verse 18

त्वं च ज्ञानीश्वरो योगी लोके भोक्ताऽक्षरोऽव्ययः । देवानां गुरुरेकस्त्वं व्याप्तरूपी महेश्वरः

汝は智慧の主にしてヨーギー、世においては享受する者、朽ちず滅びぬ不変の存在。唯汝こそ諸天（デーヴァ）の師、遍く満ちる御姿の大自在天マヘーシュヴァラ。

Verse 19

सर्वज्ञो वरदो नित्यं सर्वेषां प्राणिनां प्रभुः । दुष्कृतं ते कुतो नाथ तथा क्रोधो विशेषतः

汝は一切智にして、常に恩寵を授け、あらゆる生きとし生けるものの主。おお主よ、汝にいかで悪しき業があり得よう、ましてや怒りなど。

Verse 20

शिव उवाच । लोकानां च हितार्थाय पृथग्भूता युगे युगे । सर्वं कुर्मो वयं पुत्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

シヴァは言った。「諸世界の利益のため、われらは時代ごと（ユガごと）に別々の相として現れる。われら—ブラフマー、ヴィシュヌ、そしてマヘーシュヴァラ—が一切を成し遂げるのだ、わが子よ。」

Verse 21

नास्माकं बंधमोक्षौ च नाकार्यं कार्यमेव वा । तथा लोकस्य रक्षार्थं चरामो विधिपूर्वकम्

われらには束縛も解脱もなく、なすべからざることも、なすべきこともない。されど世を護るため、定められた法に従って行ずる。

Verse 22

सर्वं च परमं चैव सर्वविघ्नविनाशनम् । सर्वरोगप्रशमनं सर्वार्थप्रतिसाधकम्

それは一切であり、また至上でもある。あらゆる障碍を滅し、あらゆる病を鎮め、すべての願いを完全に成就させる。

Verse 23

एकोसौ बहुधा भूत्वा कालभेदादनिंदितः । मासे मासे तु तपति एको द्वादशतां व्रजेत्

かれは本来ただ一なるも、時の区分により多となる、咎なき者よ。月ごとにその唯一者は熱く輝き、かくして一者は十二の位に至る。

Verse 24

मित्रो मार्गशिरे मासि पौषे विष्णुः सनातनः । वरुणो माघमासे तु सूर्यो वै फाल्गुने तथा

マールガシールシャ（アグラハーヤナ）の月にはミトラとなり、パウシャには永遠のヴィシュヌとなる。マーガにはヴァルナ、またパールグナにはまことにスーリヤとなる。

Verse 25

चैत्रे मासि तपेद्भानुर्वैशाखे तापनः स्मृतः । ज्येष्ठमासे तपेदिंद्र आषाढे तपते रविः

チャイトラの月にはバーヌ（太陽）が灼き、ヴァイシャーカには「ターパナ（灼く者）」として憶念される。ジェーシュタにはインドラが熱をもって燃え、アーシャーダにはラヴィ（太陽）が烈しく輝く。

Verse 26

गभस्तिः श्रावणे मासि यमो भाद्रपदे तथा । हिरण्यरेताश्वयुजि कार्तिके तु दिवाकरः

シュラーヴァナの月には（太陽は）ガバスティと呼ばれ、バードラパダにはヤマ、アーシュヴァユジャにはヒラニヤレータス、カールティカにはディヴァーカラとなる。

Verse 27

इत्येते द्वादशादित्या मासि मासि प्रकीर्तिताः । उरुरूपा महातेजा युगांतानलवर्चसः

かくしてこの十二のアーディティヤは月ごとに称えられる。形は広大にして大いなる光威を具え、劫（ユガ）の終わりの火のごとく燃え輝く。

Verse 28

य इदं पठते नित्यं तस्य पापं न विद्यते । न रोगो न च दारिद्र्यं नावमानो भवेत्क्वचित्

これを常に誦する者には罪が残らない。病も貧しさも起こらず、いかなる時も不名誉を受けない。

Verse 29

अक्षयं लभते स्वर्गं सुखं राज्यं यशः क्रमात् । महामंत्रं प्रवक्ष्यामि सर्वप्रीतिकरं परम्

やがて不滅の天界、安楽、王権、名声を順に得る。今、万物を喜ばせる至上の大真言を宣説しよう。

Verse 30

ऊं नमः सहस्रबाहवे आदित्याय नमोनमः । नमस्ते पद्महस्ताय वरुणाय नमोनमः

オーム—千の腕をもつ御方に礼拝。アーディティヤ（太陽神）に重ねて礼拝。蓮華の手をもつ御方よ、あなたに礼拝。ヴァルナに重ねて礼拝。

Verse 31

नमस्तिमिरनाशाय श्रीसूर्याय नमोनमः । नमः सहस्रजिह्वाय भानवे च नमोनमः

闇を滅する吉祥なる太陽に、重ねて礼拝。千の舌をもつバーヌ（太陽）に、重ねて礼拝。

Verse 32

त्वं च ब्रह्मा त्वं च विष्णू रुद्रस्त्वं च नमोनमः । त्वमग्निः सर्वभूतेषु वायुस्त्वं च नमोनमः

あなたはブラフマー、あなたはヴィシュヌ。あなたはルドラ—重ねて礼拝。あなたは一切の生きものの内なる火、また風でもある—重ねて礼拝。

Verse 33

सर्वगः सर्वभूतेषु नहि किंचित्त्वया विना । चराचरे जगत्यस्मिन्सर्वदेहे व्यवस्थितः

あなたは遍く行き渡り、あらゆる衆生のうちに在す。あなたなくして何ものも存在しない。この動くものと動かぬものの宇宙において、あなたは一切の身に安住しておられる。

Verse 34

इति जप्त्वा लभेत्कामं स्वर्गभोग्यादिकं क्रमात् । आदित्यो भास्करः सूर्यो अर्को भानुर्दिवाकरः

このように唱えるなら、天界の享楽など、望む果報を次第に得る。彼はアーディティヤ、バー スカラ、スーリヤ、アルカ、バーヌ、ディヴァーカラと称される。

Verse 35

सुवर्णरेता मित्रश्च पूषा त्वष्टा च ते दश । स्वयंभूस्तिमिराशश्च द्वादशः परिकीर्तितः

スヴァルナレータ、ミトラ、プーシャー、トヴァシュトリ—これらで十となり、さらにスヴァヤンブーとティミラーシャも説かれる。かくして十二が宣言される。

Verse 36

नामान्येतानि सूर्यस्य शुचिर्यस्तु पठेन्नरः । सर्वपापाच्च रोगाच्च मुक्तो याति परां गतिम्

清らかな者がスーリヤのこれらの名を誦するなら、あらゆる罪と病より解き放たれ、至高の境地へと至る。

Verse 37

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि भास्करस्य महात्मनः । रक्ताख्याये रक्तनिभास्सिंदूरारुणविग्रहाः

さらに私は、大いなる魂をもつバー スカラについて別の説話を語ろう。「ラクタ」と名づけられた章では、彼らは血のごとく赤く、朱（しゅ）のような紅の姿として現れる。

Verse 38

यानि नामानि मुख्यानि तच्छृणुष्व षडानन । तपनस्तापनश्चैव कर्त्ता हर्त्ता ग्रहेश्वरः

聞け、六面の御方よ、主要なる御名を――タパナ、ターパナ、またカルター（為す者）、ハルター（取り除く者）、グラヘーシュヴァラ（諸惑星の主）。

Verse 39

लोकसाक्षी त्रिलोकेषु व्योमाधिपो दिवाकरः । अग्निगर्भो महाविप्रः स्वर्गः सप्ताश्ववाहनः

彼は三界における諸世界の証人、虚空の主たる日輪。火の胎蔵にして大いなる聖仙・祭司、天界そのもの。七頭の馬に牽かれる車に乗る。

Verse 40

पद्महस्तस्तमोभेदी ऋग्वेदो यजुस्सामगः । कालप्रियं पुंडरीकं मूलस्थानं च भावितम्

蓮華を手にし、闇を破る者――リグ・ヤジュル・サーマの三ヴェーダを体現し――時に愛される。白蓮と根源の座もまた、彼の本源の住処として観想される。

Verse 41

यः स्मरेच्च सदा भक्त्या तस्य रोगभयं कुतः । शृणु कार्तिक यत्नेन सर्वपापहरं शुभम्

常に信愛をもって主を憶念する者に、どうして病の恐れがあろうか。カーर्तिकよ、努めて聴け、あらゆる罪を滅する吉祥の教えを。

Verse 42

न संदेहो मनाक्कार्य आदित्यस्य महामते । ऊं इंद्राय नमः ऊं विष्णवे नमः

大賢者よ、アーディティヤ（太陽）に関してなすべきことに、いささかの疑いもない。（唱えよ：）「オーム、インドラに帰敬し奉る。オーム、ヴィシュヌに帰敬し奉る。」

Verse 43

एष जप्यश्च होमश्च संध्योपासनमेव च । सर्वशांतिकरश्चैव सर्वविघ्नविनाशनः

これはジャパ（真言誦持）とホーマ（護摩）にふさわしく、またサンディヤーの礼拝にも適う。あらゆる安寧をもたらし、すべての障碍を滅する。

Verse 44

नाशयेत्सर्वरोगांश्च लूताविस्फोटकादिकान् । कामलादिकरोगांश्च ये रोगाश्चैव दारुणाः

それは、白癬などの皮膚病や腫れ物・できものをはじめ、黄疸などの病、さらに他の恐るべき諸病をことごとく滅する。

Verse 45

एकाहिकं त्र्यहिकं च ज्वरं चातुर्थिकं तथा । कुष्ठं रोगं क्षयं रोगं कुक्षिरोगं ज्वरं तथा

また、一日熱・三日熱・四日ごとの熱を退け、さらに癩病、消耗する病（肺病）、腹の病、そして諸々の熱病をも除く。

Verse 46

अश्मरीमूत्रंकृच्छ्रांश्च नानारोगामयांस्तथा । ये वातप्रभवा रोगा ये रोगा गर्भसंभवाः

尿路の結石や排尿困難の痛みを除き、また種々の病患をも鎮める。すなわちヴァータ（vāta）の乱れより起こる病、そして胎内に由来する病（先天の病）である。

Verse 47

मर्दयन्तो महारोगा मर्दिता वेदनात्मकाः । विलयं यांति ते सर्व आदित्योच्चारणेन तु

人を打ち砕く大病、痛みを本性とするものさえも、かえって打ち砕かれる。アーディティヤ（Āditya）の御名を唱えることにより、すべては滅び去る。

Verse 48

रक्ष मां देवदेवेश ग्रहरोगभयेषु च । प्रशमं यांति ते सर्वे कीर्तिते तु दिवाकरे

守り給え、神々の主よ。惑星と病より起こる恐れの中にある我をも。ディヴァーカラ（太陽）を讃えるとき、かの一切の恐れと苦患は鎮まり、安らぎへと帰する。

Verse 49

मूलमंत्रं प्रवक्ष्यामि सर्वकामार्थसाधकम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नित्यं भास्करस्य महात्मनः

我は説き明かさん、大いなる魂なるバースカラ（太陽）の根本真言を。あらゆる願いの目的を成就し、常に世の享楽と解脱とを授けるものなり。

Verse 50

मंत्रश्चायं ॐ ह्रां ह्रीं सः सूर्याय नमः । अनेन मंत्रेण सदा सर्वसिद्धिर्भवेद्ध्रुवं

そしてこの真言なり。「オーム・フラーン・フリーム・サハ—スーリヤに帰命す」。この真言によって、常に一切の成就（シッディ）が必ず現れる。

Verse 51

व्याधयो वै न बाधंते न चानिष्टं भयं भवेत् । सूर्यावर्तोदकं यस्तु गृहीत्वा तु क्रमेण तु

病は彼を悩まさず、また不吉なる恐れも起こらぬ。定められた次第に従い、「スーリヤーヴァルタ」と呼ばれる水を受け取り用いる者には。

Verse 52

तस्य प्राशनमात्रेण नरो रोगात्प्रमुच्यते । न दातव्यं न ख्यातव्यं जप्तव्यं च प्रयत्नतः

ただこれを口にするだけで、人は病より解き放たれる。これは与えてはならず、広く語り知らせてもならぬ。ジャパ（誦持）は慎みをもって、努めて行うべし。

Verse 53

अभक्तेष्वनपत्येषु पाषण्डलौकिकेषु च । कटुतैलसमायुक्तं नस्ये पाने च दापयेत्

信心なき者、子なき者、また外道・世俗に染まる者には、辛烈なる油を、鼻への施療（ナスヤ）としても飲用としても与えるべし。

Verse 54

सूर्यावर्तजलं पुत्र सर्वरोगाद्विमुच्यते । मूलमंत्रस्तु जप्तव्यः संध्यायां होमकर्मसु

わが子よ、太陽の回旋の儀により清められた水は、あらゆる病より解き放つ。さらに根本の真言は、サンディヤーの礼拝とホーマ（火供）の行において誦すべし。

Verse 55

जप्यमाने तु नश्यंति रोगाः क्रूरग्रहास्तथा । किमन्यैर्बहुभिः शास्त्रैर्मंत्रैर्वा बहुविस्तरैः

これをジャパとして誦するなら、病は滅し、また苛烈なるグラハの障りも消え去る。ほかに多くのシャーストラや、長々と広げた真言が何の要ろうか。

Verse 56

सर्वशांतिरियं वत्स सर्वार्थप्रतिसाधिका । नास्तिकाय न दातव्या देवब्राह्मणनिंदके

「これは、わが子よ、あらゆる寂静の源であり、すべての願いを成就させる。無神論者には授けてはならず、またデーヴァとブラーフマナを誹る者にも与えてはならぬ。」

Verse 57

गुरुभक्ताय दातव्या नान्येभ्योपि कदाचन । प्रातरुत्थाय यो नित्यं कीर्तयिष्यति मानवः

これは師（グル）に帰依する者に授けるべきで、他の者には決して与えてはならぬ。朝早く起きて日々これを称え誦する人は、ああ人よ……

Verse 58

गोघ्नः कृतघ्नकश्चैव मुच्यते सर्वपातकैः । शरीरारोग्यकृच्चैव धनवृद्धियशस्करः

たとえ牛を殺した者であっても、また恩知らずであっても、あらゆる罪より解き放たれる。さらに身の健康をもたらし、財を増し、名声と栄誉を授ける。

Verse 59

जायते नात्र संदेहो यस्य तुष्येद्दिवाकरः । एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव च

疑いはない。太陽神が喜ばれる者には、日に一度であれ二度であれ三度であれ、あるいは常にであれ、功徳と吉祥の果報が必ず生じる。

Verse 60

यः पठेद्रविसान्निध्ये सोऽभीष्टं फलमाप्नुयात् । पुत्रार्थी लभते पुत्रं कन्यार्थी कन्यकां लभेत्

太陽の御前でこれを誦する者は、望む果報を得る。子を求める者は子を得、娘を求める者は娘を得る。

Verse 61

विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनं । शृणुयात्संयुतो भक्त्या शुद्धाचारसमन्वितः

学を求める者は学を得、財を求める者は財を得る。清らかな行いを備え、身を慎み、信愛をもって聴聞すべきである。

Verse 62

सर्वपापविनिर्मुक्तस्सूर्यलोकं व्रजत्यपि । भास्करस्य व्रते यच्च व्रताचारमखेषु च

一切の罪より離れた者は、まことに太陽の世界へと至る。これこそバースカラの誓戒を守る果報であり、またあらゆる聖なる儀礼における誓いの規律ある実践の果報でもある。

Verse 63

पुण्यस्थानेषु तीर्थेषु पठेत्कोटिगुणं भवेत् । ग्रहे भोज्येषु पूजायां ब्रह्मभोज्ये द्विजाग्रतः

これを聖地および巡礼のティールタにおいて誦すれば、功徳は百万倍となる。また家にあって食の供養の時、礼拝（プージャー）の時、ことに婆羅門への施食の儀において、最上の二度生まれの者たちの前で誦すれば、大いなる果報を得る。

Verse 64

य इदं पठते विप्रस्तस्यानंतफलं भवेत् । तपस्विनां च विप्राणां देवानामग्रतः सुधीः

おお婆羅門よ、これを誦する婆羅門には無尽の果報がある。賢者は苦行の婆羅門たちの前、また神々の御前においてこれを誦する。

Verse 65

यः पठेत्पाठयेद्वापि सुरलोके महीयते

これを誦する者、あるいは誦させる者でさえ、天界スヴァルガにおいて尊ばれる。

Verse 78

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे सूर्यशांतिर्नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः

かくして、尊き『パドマ・プラーナ』第一部スリシュティ・カンダにおいて、「スーリヤ・シャーンティ（太陽鎮めの儀）」と名づけられた第七十八章はここに結了する。