Adhyaya 19

Verse 1

ब्राह्मण उवाच । इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं भिल्लानामहमद्भुतम् । अत्याश्चर्यमिदं मत्वा प्रहृष्टोऽभवमित्युत

ブラーフマナは言った。「かくしてビッラたちの驚くべき言葉を聞き、これをこの上なく不思議と見て、我はまことに歓喜した。」

Verse 2

गंगासागरसंयोगे स्नात्वा पुण्यकलेवरः । शृंगमारुरुहे तत्र मणिमाणिक्यचित्रितम्

ガンガーと大海の聖なる合流にて沐浴し、その身は清められた。ついで彼は、宝玉と紅玉に彩られた峰へと登った。

Verse 3

तत्रापश्यं महाराज देवं देवादिवंदितम् । नमस्कृत्वा कृतार्थोऽहं जातोन्नप्राशनेन च

そこにて、大王よ、神々の中の最勝者らに礼拝される主を拝見した。御前にひれ伏して礼拝すると、我が生は成就したと覚えた――また、幼子の初めての固形食の儀（ジャーターンナプラーシャナ）によっても同様であった。

Verse 4

चतुर्भुजत्वं संप्राप्तः शंखचक्रादिचिह्नितम् । पुरुषोत्तमदर्शनेन न पुनर्गर्भमाविशम्

我は四臂の姿を得て、法螺貝・円盤などの神聖なる印を帯びた。さらにプルショーッタマを拝したゆえに、もはや再び胎内に入ることはなかった（輪廻より解脱した）。

Verse 5

राजंस्त्वमपि तत्राशु गच्छ नीलाभिधं गिरिम् । कृतार्थं कुरु चात्मानं गर्भदुःखविवर्जितम्

王よ、あなたもまた速やかにそこへ、ニーラと呼ばれる山へ赴きなさい。己を成就させ、胎の苦しみ（すなわち度重なる再生の痛み）を離れよ。

Verse 6

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य वाडवाग्र्यस्य धीमतः । पप्रच्छ हृष्टगात्रस्तु तीर्थयात्राविधिं मुनिम्

かくして、ヴァーダヴァ族の最勝にして賢き者の言葉を聞き終えると、彼は歓喜に身を震わせつつ、聖なるティールタ巡礼の正しい作法を仙人に問い尋ねた。

Verse 7

राजोवाच । साधु विप्राग्र्य हे साधो त्वया प्रोक्तं ममानघ । पुरुषोत्तममाहात्म्यं शृण्वतां पापनाशनम्

王は言った。「善きかな、婆羅門の最勝者よ、聖なる御方よ。罪なき賢者よ、あなたは私にプルショーッタマの偉大さを説き明かしてくださった。これを聞く者の罪は滅せられる。」

Verse 8

ब्रूहि तत्तीर्थयात्रायां विधिं श्रुतिसमन्वितम् । विधिना केन संपूर्ण फलप्राप्तिर्नृणां भवेत्

その聖なるティールタ（聖地の渡し）への巡礼の、ヴェーダにかなう正しい作法をお説きください。いかなる方法によって人々は（巡礼の）完全な果報を得るのでしょうか。

Verse 9

ब्राह्मण उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तीर्थयात्राविधिं शुभम् । येन संप्राप्यते देवः सुरासुरनमस्कृतः

バラモンは言った。「聞きなさい、王よ。私はティールタへの巡礼の吉祥なる作法を説こう。それによって、神々にもアスラにも礼拝される主に到達する。」

Verse 10

वलीपलितदेहो वा यौवनेनान्वितोऽपि वा । ज्ञात्वा मृत्युमनिस्तीर्यं हरिं शरणमाव्रजेत्

身に皺と白髪が現れていようと、なお青春に満ちていようと、死が避けがたいと知って、ハリに帰依し、御許を避難所とせよ。

Verse 11

तत्कीर्तने तच्छ्रवणे वंदने तस्य पूजने । मतिरेव प्रकर्तव्या नान्यत्र वनितादिषु

心はただ、御名を讃え、御事跡を聴聞し、御前に礼拝し、御供養を捧げることに向けよ。女など、他のものへと向けてはならない。

Verse 12

सर्वं नश्वरमालोक्य क्षणस्थायि सुदुःखदम् । जन्ममृत्युजरातीतं भक्तिवल्लभमच्युतम्

万物が滅びゆくもの—刹那にとどまり大いなる苦をもたらす—と観じて、誕生・死・老いを超え、バクティに愛されるアチュタに帰依せよ。

Verse 13

क्रोधात्कामाद्भयाद्द्वेषाल्लोभाद्दंभान्नरः पुनः । यथाकथंचिद्विभजन्न स दुःखं समश्नुते

人は怒り・欲望・恐れ・憎しみ・貪り・偽りに駆られて、いかようにも分け与えることがあっても、それによって苦しみを免れることはない。

Verse 14

स हरिर्जायते साधुसंगमात्पापवर्जितात् । येषां कृपातः पुरुषा भवंत्यसुखवर्जिताः

その主ハリは、罪を離れた聖者との交わりによって顕現する。彼らの慈悲により、人々は憂いを離れる。

Verse 15

ते साधवः शांतरागाः कामलोभविवर्जिताः । ब्रुवंति यन्महाराज तत्संसारनिवर्तकम्

その善き人々は欲情が鎮まり、欲と貪りを離れている。彼らの語ることは何であれ、大王よ、それは輪廻（サンサーラ）を退ける手立てとなる。

Verse 16

तीर्थेषु लभ्यते साधू रामचंद्र परायणः । यद्दर्शनं नृणां पापराशिदाहाशुशुक्षणिः

聖なるティールタには、ラーマチャンドラに全身全霊で帰依する聖者が得られる。その御姿を拝するだけで、人々の罪の山はたちまち焼かれ、乾き尽くす。

Verse 17

तस्मात्तीर्थेषु गंतव्यं नरैः संसारभीरुभिः । पुण्योदकेषु सततं साधुश्रेणिविराजिषु

ゆえに、輪廻の恐れを抱く人々はティールタへ赴くべきである。功徳により聖別された水辺へ、常に聖者の群れにより輝くその地へ。

Verse 18

तानि तीर्थानि विधिना दृष्टानि प्रहरंत्यघम् । तं विधिं नृपशार्दूल कुरुष्व श्रुतिगोचरम्

これらの聖なるティールタは、正しい作法により参詣すれば罪を打ち滅ぼす。ゆえに王の中の虎よ、ヴェーダの伝承に説かれるその規定の法を行じなさい。

Verse 19

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । रत्नग्रीवस्य तीर्थप्रयाणंनामैकोनविंशोऽध्यायः

かくして『聖パドマ・プラーナ』パーターラ・カーンダにおいて、シェーシャとヴァーツヤーヤナの対話、ラーマのアシュヴァメーダの文脈の中で、「ラトナグリーヴァの聖ティールタ巡礼」と題する第十九章はここに終わる。

Verse 20

क्रोशमात्रं ततो गत्वा रामरामेति च ब्रुवन् । तत्र तीर्थादिषु स्नात्वा क्षौरं कुर्याद्विधानवित्

次に一クロ―シャの道のりを進み、「ラーマ、ラーマ」と唱える。しかる後、作法を知る者はその地のティールタで沐浴し、定められた剃髪（トンスラ）を行うべきである。

Verse 21

मनुष्याणां च पापानि तीर्थानि प्रति गच्छताम् । केशानाश्रित्य तिष्ठंति तस्माद्वपनमाचरेत्

聖地ティールタへ赴く人々の罪は髪にまとわりついてそこに留まる。ゆえに浄めのため、剃髪を行うべきである。

Verse 22

ततो दंडं तु निर्ग्रन्थिं कमंडलुमथाजिनम् । बिभृयाल्लोभनिर्मुक्तस्तीर्थवेषधरो नरः

その後、貪りを離れ、巡礼者の装いをまとう者は、節のない杖とカマンダル（浄水の壺）、そして鹿皮を携えるべきである。

Verse 23

विधिना गच्छतां नॄणां फलावाप्तिर्विशेषतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तीर्थयात्राविधिं चरेत्

正しい規定に従って旅する人々には、とりわけ功徳の成就が確かである。ゆえに、あらゆる努力をもって、聖なるティールタへの巡礼の定められた作法を修すべきである。

Verse 24

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंहितम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

手と足、そして心までもよく制御され、学識と苦行と名声を備える者は、巡礼の果報を得る。

Verse 25

हरेकृष्ण हरेकृष्ण भक्तवत्सल गोपते । शरण्य भगवन्विष्णो मां पाहि बहुसंसृतेः

ハレ・クリシュナ、ハレ・クリシュナ—— भक्तवत्सलなるゴーパティよ。帰依を授ける御方、主ヴィシュヌよ、この広大なる輪廻の流れより我を守り給え。

Verse 26

इति ब्रुवन्रसनया मनसा च हरिं स्मरन् । पादचारी गतिं कुर्यात्तीर्थं प्रति महोदयः

かく舌にて唱え、心にてハリを念じつつ、大いに幸いなる者は徒歩で進み、聖なるティールタへと歩みを運ぶべきである。

Verse 27

यानेन गच्छन्पुरुषः समभागफलं लभेत् । उपानद्भ्यां चतुर्थांशं गोयाने गोवधादिकम्

乗り物で行く者は功徳の同等の分け前を得る。履物を着けて行く者は四分の一を得る。しかし牛車で行くなら、牛殺し等の罪を負う。

Verse 28

व्यवहर्ता तृतीयांशं सेवयाष्टमभागभाक् । अनिच्छया व्रजंस्तत्र तीर्थमर्धफलं लभेत्

世の取引に携わる者は功徳の三分の一のみを得、奉仕のためだけに赴く者は八分の一を受ける。だが、望まずしてその聖なるティールタを訪れる者は、果報の半分しか得ない。

Verse 29

यथायथं प्रकर्तव्या तीर्थानामभियात्रिका । पापक्षयो भवत्येव विधिदृष्ट्या विशेषतः

聖なるティールタへの巡礼は、定められたとおり正しい作法で行うべきである。罪の滅尽は必ず起こり、とりわけ儀礼が規定の法に従って修されるとき、いっそう確かである。

Verse 30

तत्र साधून्नमस्कुर्यात्पादवंदनसेवनैः । तद्द्वारा हरिभक्तिर्हि प्राप्यते पुरुषोत्तमे

そこでは聖者たちに礼拝すべきである。合掌して拝し、その御足を敬い、仕えることによって。彼らを通してこそ、ハリへの信愛が得られるのだ、至上の御方よ。

Verse 31

इति तीर्थविधिः प्रोक्तः समासेन न विस्तरात् । एवं विधिं समाश्रित्य गच्छ त्वं पुरुषोत्तमम्

以上、ティールタの作法を詳述ではなく要約して説いた。ゆえにこの法に拠って進み、行け――人の中の最勝者よ――プルショーッタマのもとへ。

Verse 32

तुभ्यं तुष्टो महाराज दास्यते भक्तिमच्युतः । यथा संसारनिर्वाहः क्षणादेव भविष्यति

大王よ、汝に満悦された不滅の主アチュタは、汝にバクティ（信愛）を授け給う。その力により、輪廻の世を渡る汝の歩みは一瞬にして正しく整えられる。

Verse 33

तीर्थयात्राविधिं श्रुत्वा सर्वपातकनाशनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्य उग्रेभ्यः पुरुषर्षभ

おお最勝の人よ。すべての重罪を滅する聖なるティールタ巡礼の定められた作法を聞けば、人はあらゆる罪、最も恐ろしい罪さえも解き放たれる。

Verse 34

सुमतिरुवाच । इति वाक्यं समाकर्ण्य ववंदे चरणौ महान् । तत्तीर्थदर्शनौत्सुक्य विह्वलीकृतमानसः

スーマティは言った。これらの言葉を聞くや、高貴なる者はその御足に礼拝し、聖なるティールタを拝見したいという熱望に心を揺さぶられた。

Verse 35

आदिदेश निजामात्यं मंत्रवित्तममुत्तमम् । तीर्थयात्रेच्छया सर्वान्सह नेतुं मनो दधत्

巡礼を望み、彼は自らの大臣—策に通じた最上の人—に命じ、心に定めて、皆を伴って行こうと決意した。

Verse 36

मंत्रिन्पौरजनान्सर्वानादिश त्वं ममाज्ञया । पुरुषोत्तमपादाब्जदर्शनप्रीतिहेतवे

我が命により、すべての大臣と町の人々に告げよ。プルショーッタマ（ヴィシュヌ）の蓮華の御足を拝して歓喜するためである。

Verse 37

ये मदीये पुरे लोका ये च मद्वाक्यकारकाः । सर्वे निर्यांतु मत्पुर्या मया सह नरोत्तमाः

我が都にいる者、また我が言葉に従う者は皆、我と共に都を発って行け。おお最勝の人よ。

Verse 38

ये तु मद्वाक्यमुल्लंघ्य स्थास्यंति पुरुषा गृहे । ते दंड्या यमदंडेन पापिनोऽधर्महेतवः

しかし、わが命令に背いて家に留まる者たち—罪深く、アダルマの因となる者たち—は、ヤマの懲罰の杖によって罰せられるべきである。

Verse 39

किं तेन सुतवृंदेन बांधवैः किं सुदुर्नयैः । यैर्नदृष्टः स्वचक्षुर्भ्यां पुण्यदः पुरुषोत्तमः

多くの息子がいて何になろう。道を誤った親族がいて何になろう。—自らの眼で、功徳（プンニャ）を授ける至上の人格プルショーッタマを見ていない者には。

Verse 40

सूकरीयूथवत्तेषां प्रसूतिर्विट्प्रभक्षिका । येषां पुत्राश्च पौत्रा वा हरिं न शरणं गताः

雌豚の群れのように、その子孫は汚物を食らうものとなる—息子や孫がハリに帰依し、避難処としなかった者たちは。

Verse 41

यो देवो नाममात्रेण सर्वान्पावयितुं क्षमः । तं नमस्कुरुत क्षिप्रं मदीयाः प्रकृतिव्रजाः

その御名を唱えるだけで一切の衆生を清め得るデーヴァに、速やかに礼拝せよ。わが本然の眷属たちよ。

Verse 42

इति वाक्यं मनोहारि भगवद्गुणगुंफितम् । प्रजहर्ष महामात्य उत्तमः सत्यनामधृक्

主の徳を織り込んだその心奪う言葉を聞いて、「サティヤ（真実）」の名を帯びる大臣ウッタマは、大いなる歓喜に満たされた。

Verse 43

हस्तिनं वरमारोप्य पटहेन व्यघोषयत् । यदादिष्टं नृपेणेह तीर्थयात्रां समिच्छता

彼は立派な象に乗り、太鼓の響きとともにここに布告した。聖なるティールタへの巡礼を望む王の命令を告げ知らせたのである。

Verse 44

गच्छंतु त्वरिता लोका राज्ञा सह महागिरिम् । दृश्यतां पापसंहारी पुरुषोत्तमनामधृक्

人々よ、王とともに大いなる山へ急ぎ行け。罪を滅する者、名を「プルショーッタマ」と戴くお方を拝見せよ。

Verse 45

क्रियतां सर्वसंसारसागरो गोष्पदं पुनः । भूष्यतां शंखचक्रादिचिह्नैः स्वस्व तनुर्नरैः

輪廻の大海が再び牛の蹄跡ほどに小さくならんことを。人々は自らの身に、法螺貝・円盤などの印を飾りなさい。

Verse 46

इत्यादिघोषयामास राज्ञादिष्टं यदद्भुतम् । सचिवो रघुनाथांघ्रि ध्याननिर्वारितश्रमः

かくして大臣は、王の下した驚くべき命を布告した。ラグナータの御足を念じて、その疲れは退けられていた。

Verse 47

तच्छ्रुत्वा ताः प्रजाः सर्वा आनंदरससंप्लुताः । मनो दधुः स्वनिस्तारे पुरुषोत्तमदर्शनात्

それを聞くや、民はみな歓喜の甘露に満たされ、プルショーッタマを拝したゆえに、自らの解脱へと心を定めた。

Verse 48

निर्ययुर्ब्राह्मणास्तत्र शिष्यैः सह सुवेषिणः । आशिषं वरदानाढ्यां ददतो भूमिपं प्रति

そこにて、身なり整えしブラーフマナたちは弟子らと共に出立し、王に向かって、恩寵に満ちた祝福を授けた。

Verse 49

क्षत्त्रिया धन्विनो वीरा वैश्या वस्तुक्रयाञ्चिताः । शूद्राः संसारनिस्तारहर्षित स्वीयविग्रहाः

クシャトリヤは勇猛なる弓の武人、ヴァイシャは交易に励み物を売買し、シュードラは輪廻よりの救いを喜びつつ、定められた身の務めにおいて自らの奉仕に専心する。

Verse 50

रजकाश्चर्मकाः क्षौद्राः किराता भित्तिकारकाः । सूचीवृत्त्या च जीवंतस्तांबूलक्रयकारकाः

洗濯人、皮革職人、卑しき業の者、キラータ、壁を築く者、針仕事で生きる者（仕立て屋）、そして檳榔葉を売買する者—皆ここに挙げられる。

Verse 51

तालवाद्यधरा ये च ये च रंगोपजीविनः । तैलविक्रयिणश्चैव वस्त्रविक्रयिणस्तथा

また、手鼓などの楽器を携える者、芝居の芸で生計を立てる者、さらに油を売る者、同じく布を売る者—

Verse 52

सूता वदंतः पौराणीं वार्तां हर्षसमन्विताः । मागधा बंदिनस्तत्र निर्गता भूमिपाज्ञया

そこにて、スータたちは喜びをもって古きプラーナの物語を語り、マガダの吟遊詩人と讃歌の者らと共に、王命により出立した。

Verse 53

भिषग्वृत्त्या च जीवंतस्तथा पाशककोविदाः । पाकस्वादुरसाभिज्ञा हास्यवाक्यानुरंजकाः

彼らは医師の業によって生計を立て、また賽（さい）の遊戯に巧みで、料理と諸々の味に通じ、滑稽な言葉で人を喜ばせ魅了することに長けていた。

Verse 54

ऐंद्रजालिकविद्याध्रास्तथा वार्तासुकोविदाः । प्रशंसंतो महाराजं निर्ययुः पुरमध्यतः

幻術の学に通じた達人であり、また雄弁の術に長けた者たちは、大王を讃えつつ、都のただ中より出立した。

Verse 55

राजापि तत्र निर्वर्त्य प्रातःसंध्यादिकाः क्रियाः । ब्राह्मणं तापसश्रेष्ठमानिनाय सुनिर्मलम्

王もまたそこで、暁のサンディヤーに始まる朝の諸作法を成し遂げ、ついでこの上なく清浄なるブラーフマナ、苦行者の中の最勝者を招き寄せた。

Verse 56

तदाज्ञया महाराजो निर्जगाम पुराद्बहिः । लोकैरनुगतो राजा बभौ चंद्र इवोडुभिः

彼女の命により、大王は都の外へと出た。人々に従われつつ、王は星々の中の月のように輝いた。

Verse 57

क्रोशमात्रं स गत्वाथ क्षौरं कृत्वा विधानतः । दंडं कमंडलुं बिभ्रन्मृगचर्म तथा शुभम्

一クロ―シャほど進んだのち、定められた作法に従って剃髪し、杖とカマンダル（浄水の壺）を携え、さらに吉祥なる鹿皮を身に取った。

Verse 58

शुभवेषेण संयुक्तो हरिध्यानपरायणः । कामक्रोधादिरहितं मनो बिभ्रन्महायशाः

吉祥なる衣をまとい、ハリ（Hari）への瞑想に専心して、名高きその人は欲望や怒りなどを離れた清らかな心を保った。

Verse 59

तदा दुंदुभयो भेर्य आनकाः पणवास्तथा । शंखवीणादिकाश्चैवाध्मातास्तद्वादकैर्मुहुः

そのとき、楽人たちによって、ドゥンドゥビ、ベーリ、アーナカ、パナヴァの太鼓が幾度も鳴り響き、さらに法螺貝（シャンク）、ヴィーナーなど諸楽器も吹き奏でられた。

Verse 60

जय देवेश दुःखघ्न पुरुषोत्तमसंज्ञित । दर्शयस्व तनुं मह्यं वदंतो निर्ययुर्जनाः

「勝利あれ、 देवेश（神々の主）よ、苦しみを滅する御方、プルショーッタマと称される御方よ。どうか我に御身の御姿をお示しください」—そう唱えつつ、人々は去って行った。