Shloka 22

The Episode of Cyavana

Cyavana’s Hermitage and the Power of Tapas

Devanagari script

मुनिवर्याः समित्पाणि पद्मैर्धर्मक्रियोचिताम् । दृष्ट्वा पप्रच्छसुमतिं सर्वज्ञं राम मंत्रिणम्

Transliteration

munivaryāḥ samitpāṇi padmairdharmakriyocitām | dṛṣṭvā papracchasumatiṃ sarvajñaṃ rāma maṃtriṇam

Translation

手に聖なる薪を携える最勝の聖仙たちと、蓮華に飾られ法の儀礼にふさわしいスーマティを見て、彼はラーマの全知の大臣スーマティに問いかけた。

Word by Word

• मुनिवर्याः: excellent sages
• मुनिवर्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि + वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (वर्याः मुनयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• समित्पाणि: having firewood in hand
• समित्पाणि: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: समित् + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (समित् पाणौ यस्य/येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (मुनिवर्याः इति विशेष्यस्य अन्वयः)

• पद्मैः: with lotuses
• पद्मैः: Sahakāraka (Instrument/साधन)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• धर्मक्रियोचिताम्: fit for religious rites
• धर्मक्रियोचिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + क्रिया + उचित (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मक्रियायाम् उचिताम्/धर्मक्रियायै उचिताम्); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• सुमतिम्: Sumati (name)
• सुमतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुमति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• सर्वज्ञम्: all-knowing
• सर्वज्ञम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (सर्वं जानाति इति); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (मंत्रिणम् इति विशेष्यस्य अन्वयः)

• राम: O Rāma
• राम: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• मंत्रिणम्: minister/counsellor
• मंत्रिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मंत्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

Speaker

Narrator (context not fully specified from single verse)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: city

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: पद्मैर्धर्मक्रियोचिताम्→पद्मैः + धर्मक्रियोचिताम्; पप्रच्छसुमतिं→पप्रच्छ + सुमतिम्.

Characters & Entities

• Munis (sages)
• Sumati
• Rāma

FAQs

What does “samitpāṇi” indicate in this verse?

It indicates sages carrying sacred fuel-sticks used in Vedic rites, signaling ritual readiness and disciplined religious observance.

Why are lotuses (padmaiḥ) mentioned here?

Lotuses conventionally signify purity, auspiciousness, and ritual propriety; here they underscore Sumati’s suitability for dharmic observances.

What is the ethical lesson suggested by this dialogue-setting?

The verse highlights respectful inquiry directed toward a wise, knowledgeable authority (Sumati), modeling dharmic learning through humble questioning.