Adhyaya 24

Verse 1

शौनक उवाच । विदुषांवर तत्त्वज्ञ कथयस्व महामते । इदानीं मम दानानां माहात्म्यं क्रमतो मुने

シャウナカは言った。「学識ある者の中の最勝者よ、真理を知る者よ、心広き大賢者よ—今ここに、聖仙よ、順を追って我が布施の行いの偉大さを語ってください。」

Verse 2

सूत उवाच । क्षितिदानं मुनिश्रेष्ठ दानानामुत्तमं मतम् । येन कृतं वै तद्दानं सर्वदानफलं मतम्

スータは言った。「聖仙の中の最勝者よ、土地の布施は諸々の布施のうち最上と説かれる。それを成す者は、あらゆる施しの果報を得ると見なされる。」

Verse 3

क्षितिं ससस्यां यो दद्याद्ब्राह्मणाय द्विजोत्तम । विष्णुलोके सुखं भुंक्ते यावदिंद्राश्चतुर्दश

二度生まれの中の最勝者よ、作物を備えた肥沃な土地をブラーフマナに施す者は、十四のインドラが存続するほどの時のあいだ、ヴィシュヌの世界で安楽を享受する。

Verse 4

पृथिव्यां जन्म चासाद्य सार्वभौमस्ततो नृपः । महीं सर्वां चिरं भुक्त्वा व्रजेद्वै श्रीहरेर्गृहम्

地上に生を得て、その王は普遍の主権者となる。全地を久しく享受したのち、まことにシュリー・ハリの御住まいへと赴く。

Verse 5

गोचर्ममात्रां भूमिं यः प्रयच्छति द्विजातये । स गच्छति हरेर्गेहं सर्वपापविवर्जितः

牛皮ほどの広さにすぎぬ土地を二度生まれの者に施す者は、あらゆる罪を離れて、ハリの御住まいへと至る。

Verse 6

शतं गावो वृषश्चैको यत्र तिष्ठंत्ययंत्रिताः । गोचर्ममात्रां तां भूमिं प्रवदंति महर्षयः

百頭の牝牛と一頭の牡牛が束縛なく立てるところ、その地の広さはただ牛皮一枚の量にすぎぬと大聖仙は説く。

Verse 7

भूमिनेता भूमिदाता द्वौ चापि स्वर्गगामिनौ । ग्राह्या भूमिर्द्विजैः प्राज्ञैस्त्यक्त्वा दानशतान्यपि

土地を得させ導く者と土地を施す者とは、ともに天界に赴く。ゆえに賢き二度生まれ（ドヴィジャ）は、他の多くの施しを退けてでも土地を受けるべきである。

Verse 8

अज्ञानी भूसुरो यस्तु त्यजेद्भूमिं विमोहितः । प्रतिजन्मन्यसौ विप्रो भवेच्चात्यंत दुःखभाक्

しかし無知なるバラモンが迷妄により土地を捨てるなら、彼は生まれ変わるたびにバラモンとなっても、つねに甚だしい苦しみを受ける運命となる。

Verse 9

अन्यतो यः समासाद्य दद्याद्भूमिं द्विजातये । तस्मै विप्र जगन्नाथो ददाति परमं पदम्

おおバラモンよ、他より得た土地を二度生まれ（ドヴィジャ）に施す者には、宇宙の主ジャガンナータが最上の住処を授け給う。

Verse 10

स्वदत्तां परदत्तां च मेदिनीं यो हरेद्द्विज । युक्तः कोटिकुलैर्याति नरकं चातिदारुणम्

おおバラモンよ、自ら施した地であれ他者が施した地であれ、それを奪い取る者は、無数の一族とともに縛られて、きわめて恐ろしい地獄へ赴く。

Verse 11

हरेद्यो वै महीं विप्र देवब्राह्मणयोरपि । न दृष्टा निष्कृतिस्तस्य कोटिकल्पशतैर्मुने

おおブラーフマナよ、たとえ神々（デーヴァ）やブラーフマナに属する土地であっても、それを盗む者には、その罪の贖いは見いだされない。幾億百のカルパを経てもなお、聖仙よ。

Verse 12

भूमिं यो परदत्तां च रक्षति क्ष्मापतिर्द्विज । पुण्यं कोटिगुणं स्याद्वै तस्य दानं जनादपि

おおブラーフマナよ、他者が授けた土地を守護する王は、千万倍の功徳を得る。それは、その布施を自ら行った功徳にも勝る。

Verse 13

सप्तद्वीपां महीं दत्त्वा यत्पुण्यं प्राप्यते द्विज । तत्पुण्यं प्राप्नुयान्मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये

おおブラーフマナよ、七つの大陸を備えた大地を布施して得られる功徳と同じ功徳を、凡人は一頭の牝牛を二度生まれ（ドヴィジャ）に施すことで得る。

Verse 14

ददाति वृषभं यस्तु दरिद्राय कुटुंबिने । सर्वपापविनिर्मुक्तो शिवलोकं स गच्छति

貧しい家長に施しとして牡牛を与える者は、あらゆる罪垢から解き放たれ、吉祥なるシヴァの界（シヴァローカ）に至ると説かれる。

Verse 15

तिलप्रमाणं स्वर्णं यो ब्राह्मणाय प्रयच्छति । हरेर्निकेतनं याति युक्तः कोटिकुलैरपि

胡麻の一粒ほどの黄金をブラーフマナに施す者は、ハリの住処に至る。さらに、その者の家系の幾千万の系統さえも共に救われる。

Verse 16

यो दद्याद्रजतं विप्र साधवे भूसुराय वै । प्राप्नोति चंद्रलोकं च पिबेत्तत्रामृतं सदा

おおブラーフマナよ、徳あるブラーフマナに銀を施す者は、まことに月界に至り、そこで常にアムリタ（甘露）を飲み続ける。

Verse 17

प्रवालं मौक्तिकं चैव हीरकं च मणिं तथा । यो ददाति द्विजश्रेष्ठ स्वर्गलोकं स गच्छति

珊瑚、真珠、金剛石、さらに宝玉を施す者は――おお婆羅門の最勝者よ――天界へと赴く。

Verse 18

तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं लभते जनः । शालग्रामशिलां दत्त्वा तस्मात्कोटिगुणं लभेत्

トゥラープルシャ・ダーナ（人を量って施す供養）によって得られる功徳がいかほどであれ、シャーラグラーマ石を施せば、その千万倍（クロール倍）の功徳を得る。

Verse 19

सप्तद्वीपां क्षितिं दत्वा सशैलवनकाननाम् । यत्पुण्यं लभते तद्वै शालग्रामशिलाप्रदः

七つの大陸の大地を、山々・森・林苑とともに施すことで得られる功徳――その功徳そのものを、シャーラグラーマ石を供える者は得る。

Verse 20

शालग्रामशिलां यो वै दद्याद्भूमिसुराय च । तेन विप्र प्रदत्तानि भुवनानि चतुर्दश

まことにシャーラグラーマ石を、地上の神たるブラーフマナに施す者は――その行いによって、おおブラーフマナよ――十四の世界を施したものと見なされる。

Verse 21

तुलापुरुषदानं यः करोति द्विजपुंगव । जनन्याश्चोदरे तस्य पुनर्जन्म न विद्यते

おお、最勝の再生者よ。秤人供養（トゥラープルシャ）の布施を行う者は、もはや母胎に再び生まれることはない。

Verse 22

सालंकारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः । स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनर्जन्म न विद्यते

おお、最勝の再生者よ。飾りをまとった乙女を施す人は梵天の御座に至り、彼には再生がない。

Verse 23

कन्याविक्रयिणो नास्ति नरकान्निष्कृतिः पुनः । कन्यादानकृतो नास्ति स्वर्गादागमनं पुनः

乙女を売る者には、地獄から再び救い出される道はない。乙女施（カニヤーダーナ）として婚姻に乙女を捧げる者には、天界から再び戻ることがない。

Verse 24

इति श्रीपाद्मेमहापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे । चतुर्विंशतितमोऽध्यायः

かくして、栄光ある『パドマ・マハープラーナ』ブラフマ・カーンダにおけるスータとシャウナカの対話、第二十四章は終わる。

Verse 25

वस्त्रं यच्छति यो दिव्यं साधवे वै द्विजायते । स्वर्गे दिव्यांबरधरश्चिरं तिष्ठेद्द्विजोत्तम

おお、最勝の再生者よ。徳あるサードゥに天上の衣を施す者は、まことにブラーフマナとなり、天界にて久しく、天衣をまとって住する。

Verse 26

धेनुं पुरातनीं यच्छेद्वस्त्रं च जरितं द्विज । नूत्नां रजोवतीं कन्यां स गच्छेन्निरयं तथा

おお、二度生まれの者よ。古い牝牛と擦り切れた衣を施し、さらに月経中の新婚の乙女を与える者は、その者もまた地獄に赴く。

Verse 27

कन्याविक्रयिणो ब्रह्मन्न पश्येल्लपनं बुधः । दृष्ट्वा चाज्ञानतो वापि कुर्य्यान्मार्तंड दर्शनम्

おおブラーフマナよ、賢者は乙女を売る行いを、見ることさえ避けるべきである。もし無知ゆえにそれを見てしまったなら、贖罪としてマールタンダ（太陽）を拝観せよ。

Verse 28

फलदाता नरो गच्छेत्त्रिदिवं च द्विजोत्तम । भुंक्ते कल्पसहस्राणि फलं तत्रामृतोपमम्

おお二度生まれの最勝者よ。果実を施す人は天界に至り、そこで幾千のカルパにわたり、甘露（アムリタ）に等しい果報を味わう。

Verse 29

शाकं यच्छति यो मर्त्यो शिवस्यभवनं द्विज । याति कल्पद्वयं भुंक्ते दुर्ल्लभं पायसं सुरैः

おおブラーフマナよ。シヴァの御住まいに野菜を供える人は天に至り、二カルパのあいだ、神々にも得難い甘きパーヤサ（乳粥）を味わう。

Verse 30

घृतदो दधिदश्चैव तक्रदो दुग्धदस्तथा । विष्णोर्निकेतनं गत्वा सुधापानं करोति सः

ギー、凝乳、バターミルク、そして乳を施す者は、ヴィシュヌの御住まいに至り、甘露（アムリタ）を飲む功徳を得る。

Verse 31

गंधदः पुष्पदश्चैव मर्त्यो याति सुरालयम् । तिष्ठेद्युगसहस्राणि गंधपुष्पविभूषितः

香と花を供える人は神々の住まいに至り、香薫と花に飾られて、幾千のユガのあいだそこに住まう。

Verse 32

शय्यादानं दानसारं ब्राह्मणाय ददाति यः । स याति ब्रह्मसदनं पर्य्यंके शेरते चिरम्

布施の精髄たる寝台の施しをバラモンに与える者は、梵天の住処に至り、そこで長く寝台に横たわる。

Verse 33

पीठदाता दीपदाता सर्वदुष्कृतवर्जितः । स्वर्गे सिंहासने तिष्ठेज्ज्वलद्दीपावलीवृतः

座を施す者、灯を施す者は一切の悪業を離れ、天において王座に坐し、燃え立つ灯明の列に囲まれる。

Verse 34

तांबूलं यो नरो दद्याद्भूमिं भुंक्तेऽखिलां सुखम् । स्वर्गे देवांगनाक्रोडे सुप्तस्तांबूलमत्ति वै

タームブーラ（檳榔・ベテル）を施す人は、地上のすべてを喜びのうちに享受する。さらに天では、天女の膝に抱かれて眠りつつ、まことにタームブーラを味わう。

Verse 35

विद्यादानं दानवरं करोति यो नरोत्तमः । प्रेत्य स सन्निधिं विष्णोस्तिष्ठेद्युगशतत्रयम्

知識の施しという最上の布施をなす最勝の人は、死後、ヴィシュヌの御前に三百ユガのあいだ住する。

Verse 36

प्राप्य ज्ञानं ततस्तत्र दुर्ल्लभं वै द्विजर्षभ । दुर्ल्लभं मोक्षमाप्नोति श्रीहरेः कृपया द्विज

そこで稀有なる智慧を得たならば、ああ最勝の再生者よ、さらに稀なる解脱を得る—それは聖なるハリ（Śrī Hari）の恩寵による、ああ婆羅門よ。

Verse 37

अनाथं दुःखितं विप्रं पाठयेद्वै नरोत्तमः । श्रीहरेर्भवनं याति पुनर्जन्मविवर्जितः

無依で悲嘆する婆羅門に教えを授ける最勝の人は、再生を離れて聖ハリの御住処に至る。

Verse 38

यो नरः पुस्तकं दद्याद्भक्तिश्रद्धासमन्वितः । प्रतिवर्णं लभेत्पुण्यं कपिलाकोटिदानजम्

信と帰依をもって書を布施する者は、一字ごとに功徳を得る—それは黄褐色の牝牛を千万頭施す功徳に等しい。

Verse 39

मधुदो गुडदश्चैव मर्त्यो यातीक्षुसागरम् । लवणप्रदो नरो याति वारुणं लोकमेव च

蜜と黒糖を施す者は甘蔗の海へ赴き、塩を施す人はまことにヴァルナ（Varuṇa）の世界へ至る。

Verse 40

सर्वेषामेव दानानामन्नं वारि द्विजोत्तम । तत्त्वज्ञैर्मुनिभिः सर्वैः प्रवरं वै प्रकीर्त्तितम्

あらゆる布施のうち、ああ最勝の再生者よ、真理を知るすべての牟尼は、食と水の施しこそ最上であると宣言する。

Verse 41

अन्नं वारि द्विजश्रेष्ठ येन दत्तं महीतले । तेन दत्तानि दानानि सर्वाणि च द्विजर्षभ

おお最勝のバラモンよ、この地上で食と水を施した者は、それによってあらゆる施しを成したに等しい――おお二度生まれの中の雄牛よ。

Verse 42

अन्नदो यो नरो विप्र प्राणदश्च प्रकीर्त्तितः । तस्मात्समस्तदानानामन्नदो लभते फलम्

おおバラモンよ、食を施す人はまた命を施す者と称えられる。ゆえに施食の人は、あらゆる布施の功徳の果を得る。

Verse 43

यथाचान्नं तथा वारि द्वे तुल्ये च प्रकीर्त्तिते । वारिणा च विना चान्नं सिद्धं न स्याद्द्विजोत्तम

食がそうであるように、水もまたそうである。この二つは等しいと説かれる。水なくしては食は正しく調えられない、二度生まれの最勝よ。

Verse 44

क्षुधा तृषा द्विज व्याघ्र द्वे च तुल्ये प्रकीर्त्तिते । अतश्चान्नं च तोयं च श्रेष्ठं प्रोक्तं बुधैरपि

おおバラモンの虎よ、飢えと渇きは等しいと宣言される。ゆえに食と水とは、賢者によって最上の必需と説かれる。

Verse 45

अन्नदानं क्षितौ ब्रह्मन्ये कुर्वंति नरोत्तमाः । सर्वपापविनिर्मुक्ता गच्छंति हरिमंदिरम्

おおバラモンよ、この世で食をダーナとして施す人々のうち最勝の者は、あらゆる罪より解き放たれ、ハリの御住処へと赴く。

Verse 46

यावंत्यन्नानि भो विप्र यच्छति क्षितिमंडले । ब्रह्महत्याश्च तावंत्यो नश्यंत्येव तपोधन

おおブラーフマナよ、人がこの大地において施す食の分量の数だけ、ブラフマハティヤー（婆羅門殺し）の罪はまことに滅び去る、苦行の宝よ。

Verse 47

यच्छतां चान्नदानानि शरीराणि च पातकम् । गात्राणि गृह्णतां त्यक्त्वा सहसा यांति शौनक

おおシャウナカよ、施主が与える食の布施は—その身さえも—穢れを帯び、これを受け取る者の肢体を捨てて、功徳（プンニャ）は忽ち去ってしまう。

Verse 48

अतः पापिष्ठ चान्नानि न गृह्णंति मनीषिणः । गृह्णंति मोहाद्ये मूढा भवंति पापभागिनः

それゆえ賢者は、最も罪深き者から食や施しを受け取らない。だが迷いによって受け取る愚者は、その罪の分け前を負う。

Verse 49

कुर्याद्भूमिष्ठमुदकं चैकं भो द्विजसत्तम । सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो व्रजेत्स हरिमंदिरम्

おお最勝の二度生まれよ、地に置いた水をただ一度でも灌ぎ供えよ。あらゆる罪より解き放たれ、彼はハリの神殿、その御住まいへと赴く。

Verse 50

प्रयत्नेन द्विजश्रेष्ठ कर्त्तव्यो धनसंचयः । संचितं च धनं ब्रह्मन्दानकर्मणि विक्षिपेत्

おお二度生まれの最勝よ、努めて財を蓄えるべきである。ブラーフマナよ、蓄えた財はダーナ（布施）の行いへと振り向けよ。

Verse 51

रणंति ये च कार्पण्याद्धनं ते चातिदुःखिनः । अंते सर्वधनं त्यक्वा निःस्वा गच्छंति भो मुने

吝嗇ゆえに財をため込む者は、まことに甚だ不幸である。ついには一切の財を捨て去り、無一物として去ってゆく――おお牟尼よ。

Verse 52

मानवा ये सदा दानं दत्त्वा दत्त्वा दरिद्रति । दरिद्रास्तेन विज्ञेया नरलोके महेश्वराः

人々のうち、常に施しを重ねてもなお貧しいままである者たち——人間界において「貧しき者」と知られるべきは彼らである、ああマヘーシュヴァラたちよ。

Verse 53

परलोके द्विजव्याघ्र साधुसंयमवर्जिते । निर्दये बंधुहीने च न दत्तं नोपतिष्ठते

おお二度生まれの虎よ。来世において、正しい行いと自制を欠き、慈悲なく、縁者もない者には、施さなかったものは助けとして寄り添わない。

Verse 54

स्थिते धने नरो यो वै नाश्नाति न ददाति सः । दरिद्र इव विज्ञेयः प्रेत्य निश्वासमुत्सृजेत्

財が手元にあっても、それを味わわず施しもしない者は、真に貧しい者と知るべきである。死後にはただ最後の息を吐き、すべてを残すのみ。

Verse 55

तपसोऽपि वरं दानं प्रोक्तं च तत्त्वदर्शिभिः । अतो यत्नाद्द्विजश्रेष्ठ दानकर्म समाचरेत्

真理を見た賢者たちは、苦行よりも布施が勝ると説いた。ゆえに、二度生まれの最勝者よ、努めて施しの行を修めよ。

Verse 56

दाता दानं न दद्याद्वै समुत्सृज्य द्विजातये । स याति निरयं घोरं सर्वजंतुभयावहम्

施しを誓いながら、約した供物を二度生まれの者（ブラーフマナ）に実際には与えぬ施主は、あらゆる生きものを震え上がらせる恐るべき地獄へと赴く。

Verse 57

दानं दाता प्रतिग्राही न स्मरेच्च न याचते । निरये चोभयोर्वासो यावच्चंद्र दिवाकरौ

布施においては、与える者も受ける者もそれを後に持ち出してはならず、また求めてもならない。さもなくば、月と太陽が存するかぎり、両者は地獄に住まう。

Verse 58

ब्रह्महत्यादि पापानि यानि वै द्विजसत्तम । तानि दानेन हन्यंते तस्माद्दानं समाचरेत्

二度生まれの中の最勝者よ、ブラーフマナ殺しをはじめとするいかなる罪も、布施によって滅せられる。ゆえに、布施を怠りなく修すべきである。