Shloka 53

The Greatness of Hari’s Janmāṣṭamī (Jayantī) Vow

Devanagari script

दास्यामि शत्रुं हंतुं मे व्रज शीघ्रतरं शुभे । आज्ञां प्राप्य राक्षसी सा गोकुलाभिमुखं गता

Transliteration

dāsyāmi śatruṃ haṃtuṃ me vraja śīghrataraṃ śubhe | ājñāṃ prāpya rākṣasī sā gokulābhimukhaṃ gatā

Translation

「我が敵を討つ（手立て）を授けよう。吉祥なる者よ、ただちに、いよいよ速く行け。」命を受けたその羅刹女は、ゴークラへ向かって出立した。

Word by Word

• दास्यामि: I will give
• दास्यामि: Kriyā (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + स्य (भविष्यत्-प्रत्यय)
• Form: लकारः—लृट् (Simple Future/भविष्यत्), पुरुषः—उत्तम (1st), वचनम्—एकवचन; परस्मैपदम्; धातुः—दा (to give)

• शत्रुम्: the enemy
• शत्रुम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/कर्म), एकवचन

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त/Infinitive)
• Form: कृदन्तः—तुमुनन्त (Infinitive/तुमुन्), अर्थः—कर्तुं (in order to do); धातुः—हन् (to kill)

• मे: my / for me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• व्रज: go
• व्रज: Kriyā (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लकारः—लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), पुरुषः—मध्यम (2nd), वचनम्—एकवचन; परस्मैपदम्; धातुः—व्रज् (to go)

• शीघ्रतरम्: more quickly
• शीघ्रतरम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक) + तर (तुलनाप्रत्यय)
• Form: अव्ययप्रयोगः—क्रियाविशेषण (Adverbial use); तुलनात्मक-रूपम् (Comparative)

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; विशेषणवत् संबोधनम्

• आज्ञाम्: command, order
• आज्ञाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/कर्म), एकवचन

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया/Anterior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययकृदन्तः—क्त्वान्त/ल्यप् (Gerund/Absolutive), अर्थः—प्राप्य (having obtained); धातुः—आप् (to obtain) उपसर्गः—प्र

• राक्षसी: the demoness
• राक्षसी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/कर्ता), एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• गोकुल-अभिमुखम्: towards Gokula
• गोकुल-अभिमुखम्: Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण—directional adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: गोकुल (प्रातिपदिक) + अभिमुख (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः (Adverbial compound): गोकुलम् अभिमुखम् (towards Gokula) इति; क्रियाविशेषण-प्रयोगः

• गता: went
• गता: Kriyā (क्रिया/Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः—गम् (to go)

Speaker

Unspecified in the isolated verse (a commander/instigator addressing a rākṣasī)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: raudra

Geographic Context

Type: city

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: गोकुलाभिमुखं = गोकुल-अभिमुखम् (अव्ययीभाव-प्रयोगः); दास्यामि (दा + स्य + आ + मि).

Characters & Entities

• rākṣasī
• Gokula

FAQs

Who is being sent toward Gokula in this verse?

A rākṣasī (demoness) is ordered to go toward Gokula after receiving a command.

What is the central action described in this shloka?

A speaker urges swift action to destroy an enemy, and the demoness departs toward Gokula upon receiving the order.

What ethical lesson can be drawn from this dialogue fragment?

It highlights how harmful intentions can be mobilized through command and obedience—serving as a caution about aligning one’s actions with unrighteous aims.