Adhyaya 91

Verse 1

कुंजलौवाच । ब्रह्महत्याभिभूतस्तु सहस्राक्षो यदा पुरा । गौतमस्य प्रियासंगादगम्यागमनं महत्

クンジャラは言った。昔、千の眼をもつ者（インドラ）が、婆羅門殺しの罪（ブラフマハティヤー）に圧され、ガウタマの愛しき者（アハリヤー）との交わりによって、近づいてはならぬものに近づくという大いなる罪過を犯した。

Verse 2

संजातं पातकं तस्य त्यक्तो देवैश्च ब्राह्मणैः । सहस्राक्षस्तपस्तेपे निरालंबो निराश्रयः

彼には罪が生じ、神々にもバラモンたちにも見捨てられた。そこでサハスラークシャ（インドラ）は、支えも拠り所もなく、苦行（タパス）に身を投じた。

Verse 3

तपोंते देवताः सर्वा ऋषयो यक्षकिन्नराः । देवराजस्य पूजार्थमभिषेकं प्रचक्रिरे

その苦行の聖地において、すべての神々は、リシたち、ヤクシャ、キンナラとともに、天界の王を敬うために灌頂（アビシェーカ）を執り行った。

Verse 4

देशं मालवकं नीत्वा देवराजं सुतोत्तम । चक्रे स्नानं महाभाग कुंभैरुदकपूरितैः

最愛の子よ、デーヴァラージャをマーラヴァの地へ導き、その幸いある者は、水で満たした壺をもって沐浴の儀を行った。

Verse 5

स्नापितुं प्रथमं नीतो वाराणस्यां स्वयं ततः । प्रयागे तु सहस्राक्ष अर्घतीर्थे ततः पुनः

まず彼は自ら導かれてヴァーラーナシーで沐浴し、ついで、千眼の御方よ、プラヤーガへ、さらに再びアルガティールタへと赴いた。

Verse 6

पुष्करेण महात्मासौ स्नापितः स्वयमेव हि । ब्रह्मादिभिः सुरैः सर्वैर्मुनिवृंदैर्द्विजोत्तम

その大いなる魂の者は、まことにプシュカラ自らによって沐浴させられた――ブラフマーをはじめとする諸神、すべての神々、そして聖仙の群れの御前で、二度生まれの最勝者よ。

Verse 7

नागैर्वृक्षैर्नागसर्पैर्गंधर्वैस्तु सकिन्नरैः । स्नापितो देवराजस्तु वेदमंत्रैः सुसंस्कृतः

ついで天界の王は、ナーガたち、聖なる樹々、ナーガの蛇、ガンダルヴァ、そしてキンナラによって儀礼の沐浴を受け、正しく修されたヴェーダの真言により清められた。

Verse 8

मुनिभिः सर्वपापघ्नैस्तस्मिन्काले द्विजोत्तम । शुद्धे तस्मिन्महाभागे सहस्राक्षे महात्मनि

おお、最勝の再生者よ。その時、あらゆる罪を滅する牟尼たちによって——福徳に満ちた大霊、千眼の者が清浄となったその折に——このことが起こった。

Verse 9

ब्रह्महत्या गता तस्य अगम्यागमनं तथा । ब्रह्महत्या ततो नष्टा अगम्यागमनेन च

彼にはブラフマハティヤー（バラモン殺し）の罪が及び、また禁じられた女に近づく罪も生じた。しかる後、その禁忌への接近という同じ行為によって、ブラフマハティヤーの罪は滅せられた。

Verse 10

पापेन तेन घोरेण सार्द्धमिंद्रस्य भूतले । सुप्रसन्नः सहस्राक्षस्तीर्थेभ्यो हि वरं ददौ

その恐るべき罪ゆえに、地上においてインドラと共に、千眼の者（インドラ）は大いに満悦し、聖なるティールタ（霊地）にまことに恩寵の賜物を授けた。

Verse 11

भवंतस्तीर्थराजानो भविष्यथ न संशयः । मत्प्रसादात्पवित्राश्च यस्मादहं विमोक्षितः

汝らは必ずや聖なる渡処（ティールタ）の王となる、疑いはない。わが恩寵により汝らは清められる。なぜなら汝らによって、わたしは解き放たれたからである。

Verse 12

सुघोरात्किल्बिषादत्र युष्माभिर्विमलैरहम् । एवं तेभ्यो वरं दत्वा मालवाय वरं ददौ

「ここにおいて、汝ら清浄なる者たちによって、わたしはこの上なく恐ろしい罪より解き放たれた。かくして彼らに恩寵を授けたのち、さらにマ―ラヴァにも恩寵を授けた。」

Verse 13

यस्मात्त्वया मलं मेऽद्य विधृतं श्रमदायकम् । तस्मात्त्वमन्नपानैश्च धनधान्यैरलंकृतः

汝が今日、我が穢れを—疲れをもたらす重荷を—担い去りしゆえに、食と飲み物に恵まれ、財と穀物の豊かさにより荘厳ならんことを。

Verse 14

भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादान्न संशयः । सुदुःकालैर्विना त्वं तु भविष्यसि सुपुण्यवान्

汝は必ず栄えん、疑いなし。我が恩寵により不確かなることはない。しかも恐ろしき時代を経ずして、汝は大いなる功徳を具える者となろう。

Verse 15

एवं तस्मै वरं दत्वा देवराजः पुरंदरः । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि देशो मालवकस्तथा

かくして彼に恩寵の賜物を与えたのち、神々の王プランダラは宣言した。すべての聖地、すなわち一切のティールタ、そしてマ―ラヴァの国土もまた、聖徳と功徳に満たされるであろう、と。

Verse 16

आखंडलेन सार्द्धं ते स्वस्थानं प्रतिजग्मिरे । सूत उवाच । तदाप्रभृति चत्वारः प्रयागः पुष्करस्तथा

アーカンダラ（インドラ）と共に、彼らは自らの住処へと帰りゆけり。スータは語った。「その時より、四つの聖地がある。プラヤーガ、そして同じくプシュカラ……」

Verse 17

वाराणसी चार्घतीर्थं प्राप्ता राजत्वमुत्तमम्

ヴァーラーナシーは、チャールガ・ティールタと呼ばれる聖なる渡しに至り、最上の王権を得た。

Verse 18

कुंजल उवाच । अस्ति पंचालदेशेषु विदुरो नाम क्षत्रियः । तेन मोहप्रसंगेन ब्राह्मणो निहतः पुराः

クンジャラは言った。「パンチャーラの国に、ヴィドゥラという名のクシャトリヤがいた。昔、迷妄に陥り、彼は一人のブラーフマナを殺してしまった。」

Verse 19

शिखासूत्रविहीनस्तु तिलकेन विवर्जितः । भिक्षार्थमटतेसोऽपि ब्रह्मघ्नोहं समागतः

彼はシカーも聖紐もなく、額のティラカさえ欠いている。たとえ托鉢して歩こうとも、真実にはブラーフマナ殺しである――そのことを告げるため、私は来た。

Verse 20

ब्रह्मघ्नाय सुरापाय भिक्षा चान्नं प्रदीयताम् । गृहेष्वेवं समस्तेषु भ्रमते याचते पुरा

「ブラーフマナ殺しにも、酒を飲む者にも、施しと食を与えよ。」昔、彼はこのようにすべての家々を巡って乞い歩いた。

Verse 21

एवं सर्वेषु तीर्थेषु अटित्वैव समागतः । ब्रह्महत्या न तस्यापि प्रयाति द्विजसत्तम

このように、あらゆるティールタを巡って帰って来ても、ブラーフマナ殺しの罪は彼から去らないのだ、二度生まれの最勝者よ。

Verse 22

वृक्षच्छायां समाश्रित्यदह्यमानेन चेतसा । संस्थितो विदुरः पापो दुःखशोकसमन्वितः

木の陰に身を寄せ、罪深きヴィドゥラはそこに立っていた。心は内より燃え、苦しみと悲嘆に満ちていた。

Verse 23

चंद्रशर्मा ततो विप्रो महामोहेन पीडितः । न्यवसन्मागधे देशे गुरुघातकरश्च सः

そののち、婆羅門チャンドラシャルマーは大いなる迷妄に苦しめられ、マガダ国に住みつき、ついには師を殺めた者となった。

Verse 24

स्वजनैर्बंधुवर्गैश्च परित्यक्तो दुरात्मवान् । स हि तत्र समायातो यत्रासौ विदुरः स्थितः

身内と親族の一同に見捨てられたその邪心の男はそこへ向かい、まさにヴィドゥラの滞在する場所へと到着した。

Verse 25

शिखासूत्रविहीनस्तु विप्रलिंगैर्विवर्जितः । तदासौ पृच्छितस्तेन विदुरेण दुरात्मना

彼はシカー（頂髻）も聖糸も失い、婆羅門の外相のしるしを欠いていた。そのとき邪心のヴィドゥラに問いただされた。

Verse 26

भवान्को हि समायातोः दुर्भगो दग्धमानसः । विप्रलिंगविहीनस्तु कस्मात्त्वं भ्रमसे महीम्

「ここへ来たお前は何者か――不運にして、悲しみに心を焼かれた者よ。なぜ婆羅門のしるしを失ったまま、大地をさまようのか。」

Verse 27

विदुरेणोक्तमात्रस्तु चंद्रशर्मा द्विजाधमः । आचष्टे सर्वमेवापि यथापूर्वकृतं स्वकम्

ヴィドゥラが言い終えるや否や、チャンドラシャルマー――二度生まれのうち最も卑しき者――は、かつて自らなした通りに、すべてを語り始めた。

Verse 28

पातकं च महाघोरं वसता च गुरोर्गृहे । महामोहगतेनापि क्रोधेनाकुलितेन च

師の家に住む者であっても、大いなる迷妄に覆われ、怒りにかき乱されるとき、最も恐ろしい罪を犯し得る。

Verse 29

गुरोर्घातः कृतः पूर्वं तेन दग्धोस्मि सांप्रतम् । चंद्रशर्मा च वृत्तांतमुक्त्वा सर्वमपृच्छत

「かつて私は師を殺めた。そのゆえに今、苦しみに焼かれている。」こうして一切の次第を語り終えると、チャンドラシャルマンは知るべきことをことごとく尋ねた。

Verse 30

भवान्को हि सुदुःखात्मा वृक्षच्छायां समाश्रितः । विदुरेण समासेन आत्मपापं निवेदितम्

深い悲しみに沈み、木陰に身を寄せるあなたは誰か。手短に、あなた自身の罪を私に告げよ。

Verse 31

अथ कश्चिद्द्विजः प्राप्तस्तृतीयः श्रमकर्षितः । वेदशर्मेति वै नाम बहुपातकसंचयः

そのとき第三の者として、労苦に疲れ果てた一人のバラモンがやって来た。名はまことにヴェーダシャルマン、多くの罪の積み重ねを負う者であった。

Verse 32

द्वाभ्यामपि सुसंपृष्टः को भवान्दुःखिताकृतिः । कस्माद्भ्रमसि वै पृथ्वीं वद भावं त्वमात्मनः

二人に厳しく問われて言った。「悲しみの相を帯びるあなたは誰か。なぜ大地をさまようのか。自らの真のありさまを私たちに語れ。」

Verse 33

वेदशर्मा ततः सर्वमात्मचेष्टितमेव च । कथयामास ताभ्यां वै ह्यगम्यागमनं कृतम्

それからヴェーダシャルマーは、その二人に、まことに自らの行いによって起こった一切を語り、近づいてはならぬ者に近づくという不法の交わりが生じたと告げた。

Verse 34

धिक्कृतः सर्वलोकैश्च अन्यैः स्वजनबांधवैः । तेन पापेन संलिप्तो भ्रमाम्येवं महीमिमाम्

あらゆる人々に、そして自らの親族・縁者にも咎められ、私はその罪に染まったまま、この大地をさまよい歩いている。

Verse 35

वंजुलो नाम वैश्योथ सुरापायी समागतः । स गोघ्नश्च विशेषेण तैश्च पृष्टो यथा पुरा

ついで、ヴァンジュラという名のヴァイシャが来た。彼は酒に溺れる者であり、ことに牛殺しでもあった。彼もまた以前のように彼らに問われた。

Verse 36

तेन आवेदितं सर्वं पातकं यत्पुराकृतम् । तैराकर्णितमन्यैश्च सर्वं तस्यप्रभाषितम्

彼は以前に犯したあらゆる罪を余すところなく告白し、彼らも、また他の者たちも、彼の語ったすべてを聞き届けた。

Verse 37

एवं चत्वारःपापिष्ठा एकस्थानं समागताः । कः कस्यापि न संपर्कं भोजनाच्छादनेन च

かくして、最も罪深いその四人は一つの場所に集まったが、互いに交わることはなく、食を共にすることも、衣を共にすることもなかった。

Verse 38

करोति च महाभाग वार्तां चक्रुः परस्परम् । न विशंत्यासने चैके न स्वपंत्येकसंस्तरे

ああ高貴なる者よ、彼らは互いに語り合った。ある者は同じ座に坐ることを拒み、またある者は同じ床に臥すことを拒んだ。

Verse 39

एवं दुःखसमाविष्टा नानातीर्थेषु वै गताः । तेषां तु पापका घोरा न नश्यंति च नंदन

かくして苦しみに包まれ、彼らはまことに多くの聖なるティールタへ巡礼した。されどその恐るべき罪は滅びなかった、ああ愛しき者よ。

Verse 40

सामर्थ्यं नास्ति तीर्थानां महापातकनाशने । विदुराद्यास्ततस्ते तु गताः कालंजरं गिरिम्

聖なるティールタには大罪を滅する力がない。ゆえにヴィドゥラらはカーランジャラ山へ赴いた。