Adhyaya 88

Verse 1

कुंजल उवाच । व्रतं स्तोत्रं महाज्ञानं ध्यानं चैव सुपुत्रक । मयाख्यातं तवाग्रे वै विष्णोः पापप्रणाशनम्

クンジャラは言った。「善き子よ、わたしはすでに汝の前で、誓戒と讃歌と大いなる霊智と瞑想—罪を滅するヴィシュヌの法—を説き明かした。」

Verse 2

एवं चतुष्टयं सा हि यदा पुण्यं समाचरेत् । प्रयाति वैष्णवं लोकं देवानामपि दुर्लभम्

彼女がこの四つより成る功徳の行を真実に修めるとき、神々にさえ得難いヴァイシュナヴァの世界へと至る。

Verse 3

इतो गत्वा व्रतं वत्स दिव्यां देवीं प्रबोधय । अशून्यशयनं नाम व्रतराजं वदस्व ताम्

ここを発ち、愛しき子よ、輝ける女神を目覚めさせてその行を促しなさい。『アシューニャシャヤナ』と名づく誓いの王—独りで眠らぬ誓戒—を彼女に告げよ。

Verse 4

समुद्धर महापापाद्राजकन्यां यशस्विनीम् । त्वया पृष्टं मया ख्यातं पुण्यदं पापनाशनम्

大いなる罪より、誉れ高き王女を救い上げよ。汝が問うたことを、わたしは説き明かした—功徳を授け、罪を滅する教えである。

Verse 5

गच्छ गच्छ महाभाग इत्युक्त्वा विरराम सः । श्रीविष्णुरुवाच । उज्ज्वलोप्येवमुक्तस्तु स पित्रा कुंजलेन हि

「行け、行け、幸いなる者よ」と言って、彼は黙した。聖なるヴィシュヌは語った。父クンジャラにそのように告げられたウッジャヴァラでさえ、まことに……

Verse 6

प्रणम्य पादौ धर्मात्मा मातापित्रोर्महामतिः । जगाम त्वरितो राजन्प्लक्षद्वीपं स उज्ज्वलः

母と父の御足に礼拝して、法にかなう大智の人ウッジャヴァラは、王よ、速やかにプラクシャドヴィーパへと旅立った。彼はその光輝に満ちていた。

Verse 7

तं गिरिं सर्वतोभद्रं नानाधातुसमाकुलम् । नानारत्नमयैस्तुंगैः शिखरैरुपशोभितम्

その山は四方ことごとく吉祥にして、さまざまな鉱物に満ち、種々の宝玉より成る高き峰々によりいよいよ荘厳されていた。

Verse 8

नानाप्रवाहसंपूर्णैरुदकैरुज्ज्वलैर्नृप । नद्यः संति स्वच्छनीरास्तस्मिन्गिरिवरोत्तमे

王よ、その最上の山には多くの流れに満ちた川々があり、その水は輝き、澄みわたり、清らかで汚れがない。

Verse 9

किन्नरास्तत्र गायंति गंधर्वाः सुस्वरैर्नृप । अप्सरोभिः समाकीर्णं देववृंदैरुपावृतम्

そこでは、王よ、キンナラたちが歌い、ガンダルヴァたちが妙なる声で詠う。アプサラスに満ち、デーヴァの群れに取り囲まれている。

Verse 10

सिद्धचारणसंघुष्टं मुनिवृंदैरलंकृतम् । नानापक्षिनिनादैश्च सर्वत्र परिनादितम्

そこはシッダとチャーラナの声に満ちて鳴り響き、聖仙の群れにより荘厳され、さらに種々の鳥のさえずりが遍く満ちて、四方にこだました。

Verse 11

एवं गिरिं समासाद्य उज्ज्वलो लघुविक्रमः । सुस्वरेणापि सा कन्या गिरौ तस्मिन्प्ररोदिति

かくして山に到り、敏捷なる武勇のウッジャヴァラが来た。するとその乙女は、やわらかな声でありながらも、その山で泣き崩れた。

Verse 12

रोरूयमाणां स प्राज्ञो वचनं चेदमब्रवीत् । का त्वं भवसि कल्याणि कस्माद्रोदिषि सांप्रतम्

彼女が泣いているのを見て、その賢者はこう言った。「吉祥なる御方よ、あなたは誰か。なぜ今、泣いているのか。」

Verse 13

कमाश्रिता महाभागे केन ते विप्रियं कृतम् । समाचक्ष्व ममाद्यैव सर्वदुःखस्य कारणम्

大いなる幸いを宿す方よ、なぜそのように苦しむのか。誰があなたに非情をなしたのか。今日ただちに、すべての悲しみの原因を私に語りなさい。

Verse 14

दिव्यादेव्युवाच । विपाको हि महाभाग कर्मणां मम सांप्रतम् । इह तिष्ठामि दुःखेन वैधव्येन समन्विता

ディヴィヤー・デーヴィーは言った。「高貴なるお方よ、いま私が受けているのは、まことに過去の業の熟した果報です。私はここに悲しみのうちに留まり、寡婦の苦を負っています。」

Verse 15

भवान्को हि महाभाग कृपया मम पीडितः । पक्षिरूपधरो वत्स सोत्सवं परिभाषते

ああ、最も幸いなる御方よ、誰であられるのですか。憐れみにより、苦しむ私に語りかけてくださるとは。鳥の姿を取っていながら、愛しき子よ、あなたは祝いの喜びをもって私に話しかけるのですね。

Verse 16

एवमाकर्ण्य तत्सर्वं भाषितं राजकन्यया । अहं पक्षी महाभागे कृपया तव पीडितः

王女の語ったことをすべて聞き終えると、彼は言った。「高貴なる御方よ、私は鳥です。あなたの憐れみによって、私の苦しみは和らぎました。」

Verse 17

पक्षिरूपधरो भद्रे नाहं सिद्धो न ज्ञानवान् । रुदमानां महालापैर्भवतीं दृष्टवानिह

やさしき御方よ、私はただ鳥の姿を取った者にすぎません。成就者（シッダ）でもなく、知恵ある者でもありません。ここであなたが涙し、大声で嘆くのを見たのです。

Verse 18

ततः पृच्छाम्यहं देवि वद मे कारणं त्विह । पितुर्गेहे यथावृत्तमात्मवृत्तांतमेव हि

それゆえ、デーヴィよ、私はあなたに問います。ここでの理由を私に告げてください。父君の家で起こったことをありのままに語り、またあなた自身の物語の全てを述べてください。

Verse 19

तया निवेदितं सर्वं यथासंख्येन दुःखदम् । समासेन समाकर्ण्य उज्ज्वलस्तु महमनाः

彼女は順を追ってすべてを申し述べたが、その一つ一つが悲しみに満ちていた。要を聞いただけで、心高きウッジュヴァラは深く胸を痛めた。

Verse 20

तामुवाच महापक्षी दिव्यादेवीं सुदुःखिताम् । यथा विवाहकाले ते भर्तारो मरणं गताः

大いなる鳥は、深い悲しみに沈むその天なる姫君に語りかけた。「いかなる因縁で、まさに婚礼の時に、あなたの夫たちは死を遂げたのか。」

Verse 21

स्वयंवरनिमित्तं ते क्षयं याताश्च क्षत्रियाः । एतत्ते चेष्टितं सर्वं मया पितरि भाषितम्

あなたのスヴァヤンヴァラ（自選の婚儀）を因として、かのクシャトリヤたちは滅びに至った。あなたの一切の振る舞いを、私は父に告げた。

Verse 22

अन्यजन्मकृतंकर्मतव पापं सुलोचने । मम पित्रा ममाग्रे तु कृपया परिभाषितम्

美しき眼の者よ、あなたが別の生において為した罪のカルマは、父が慈悲をもって前もって私に説き明かしてくれた。

Verse 23

तेन दोषेण संपुष्टा लिप्ता जाता वरानने । एतावत्कारणं सर्वं तातेन परिभाषितम्

その過失によって養われ、またそれに染められて、あなたはこのようになったのだ、美しき顔の者よ。この一切の原因を、あなたの父が説き明かした。

Verse 24

पूर्वकर्मविपाकं तु भुंक्ष्व त्वं च समाश्वस । एवं सा भाषितं तस्य श्रुत्वा कन्योज्ज्वलस्य तत्

「まことに、汝は過去の行いの熟した果を受けねばならぬ。耐え忍び、心を安らかにせよ。」そう語られるのを聞いて、光り輝く美の乙女カンヨージュヴァラーは……

Verse 25

प्रत्युवाच महात्मानं ब्रुवंतं पक्षिणं पुनः । प्रणता दीनया वाचा कुरु पक्षिन्कृपां मम

彼女はひれ伏し、卑しくも哀願する声で、語り続ける高貴な鳥に再び答えた。「おお鳥よ、どうか私に慈悲を垂れたまえ。」

Verse 26

कथयस्व प्रसादेन तस्य पापस्य निष्कृतिम् । प्रायश्चित्तं सुपुण्यं च मम पातकशोधनम्

慈悲をもって、その罪の償いをお説きください。大いなる功徳を生み、私の罪障を清めるプラーヤシュチッタを。

Verse 27

येन व्रजाम्यहं पुण्यं विशुद्धाधौतकल्मषा । प्रायश्चित्तं महाभाग वद मे त्वं प्रसादतः

いかなる方法によって功徳を得て、罪垢を完全に洗い清められるのでしょうか。大いに幸いなる方よ、御慈悲によりプラーヤシュチッタをお告げください。

Verse 28

उज्ज्वल उवाच । तवार्थं तु महाभागे पितरं पृष्टवानहम् । समाख्यातमतः पित्रा प्रायश्चित्तमनुत्तमम्

ウッジャヴァラは言った。「あなたのために、幸いなる方よ、私は父に尋ねました。ゆえに父は、比類なきプラーヤシュチッタを説き明かしてくれました。」

Verse 29

तत्त्वं कुरु महाभागे सर्वपातकशोधनम् । ध्यायस्व हि हृषीकेशं शतनामजपस्व च

高貴なる御方よ、真実にして要なる行をなさい。あらゆる罪を清める修行である。まことにフリシーケーシャ（Hṛṣīkeśa）を観想し、またその百の御名を唱えなさい。

Verse 30

भव ज्ञानपरा नित्यं कुरु व्रतमनुत्तमम् । अशून्यशयनं पुण्यं व्रतं पापप्रणाशकम्

常に霊的な智慧に帰依し、いつも無上の誓願を行じなさい。「独りで眠らぬ」という聖なる誓いは功徳を生み、罪を滅する。

Verse 31

समाचष्ट स धर्मात्मा सर्वज्ञानप्रकाशकम् । ज्ञानं स्तोत्रं व्रतं ध्यानं विष्णोश्चैव महात्मनः

その義なる魂の者は、あらゆる知を照らすものを説いた。すなわち真の智慧、讃歌、聖なる戒行（誓い）、そして瞑想—すべて大いなる御心の主ヴィシュヌに捧げるものである。

Verse 32

विष्णुरुवाच । तस्मात्सा हि प्रजग्राह संस्थिता निर्जने वने । सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्ता संजाता तपसि स्थिता

ヴィシュヌは言われた。「それゆえ彼女はまことにそれを受け入れ、人気のない森に住した。あらゆる二元の対立を離れ、苦行に身を捧げてそこに安住した。」

Verse 33

व्रतं चक्रे जिताहारा निराधारा सुदुःखिता । कामक्रोधविहीना सा वर्गं संयम्य नित्यशः

彼女は食欲を克服して聖なる誓いを行じ、頼るものなく深く苦しんだ。欲と怒りを離れ、日ごとに絶えず諸根を制した。

Verse 34

इंद्रियाणां महाराज महामोहं निरस्य सा । अब्दे चतुर्थके प्राप्ते सुप्रसन्नो जनार्दनः

大王よ、彼女が諸根より起こる大いなる迷妄を払い去り、第四年が満ちたとき、ジャナールダナ（ヴィシュヌ）はこの上なく満悦された。

Verse 35

तस्यै वरं दातुकामश्चायातो वरनायकः । तस्यै संदर्शयामास स्वरूपं वरदः प्रभुः

彼女に恩寵を授けようと、施願の主は彼女のもとへ来たり、慈悲深き प्रभ主は自らの真の御姿を彼女に示された。

Verse 36

सूत उवाच । इंद्रनीलघनश्यामं शंखचक्रगदाधरम् । सर्वाभरणशोभाढ्यं पद्महस्तं महेश्वरम्

スータは語った。「（私は見た）大いなる主を――濃き雲、瑠璃のごとく青黒く、法螺貝・円盤・棍棒を携え、あらゆる宝飾の美に輝き、御手に蓮華を持たれる方を。」

Verse 37

बद्धांजलिपुटा भूत्वा वेपमाना निराश्रया । उवाच गद्गदैर्वाक्यैः प्रणता मधुसूदनम्

合掌して礼拝し、震えつつ頼るところもなく、彼女はひれ伏して、むせぶ声でマドゥスーダナに語りかけた。

Verse 38

तेजसा तव दिव्येन स्थातुं शक्नोमि नैव हि । दिव्यरूपो भवेः कस्त्वं कृपया मम चाग्रतः

あなたの神聖なる光輝の前に、私はとても立ってはいられません。天上の御姿の方よ、あなたは誰なのですか。どうか慈悲をもって、私の前に御身をお示しください。

Verse 39

कथयस्व प्रसादेन किमत्र तव कारणम् । सर्वमेव प्रसादेन प्रब्रवीहि महामते

どうか御慈悲をもってお告げください――このことにおいて、あなたの御意は何なのでしょう。大いなる御心の方よ、恩寵により、すべてを余すところなくお説きください。

Verse 40

देवमेवं विजानामि तेजसा इंगितैस्तव । ज्ञानहीना जगन्नाथ न जाने रूपनामनी

おお主よ、私はただこのようにしてのみあなたを知ります――あなたの光輝と、微妙なしるしによって。真の智を欠くゆえに、ジャガンナータよ、私はあなたの御姿も御名さえも知りません。

Verse 41

किं ब्रह्मा वा भवान्विष्णुः किं वा शंकर एव हि । एवमुक्त्वा प्रणम्यैवं दंडवद्धरणीं गता

「あなたはブラフマーなのですか、それともヴィシュヌなのですか。あるいはまことにシャンカラなのでしょうか。」そう言い終えると、彼女は恭しく礼拝し、ついには大地に五体投地して伏した。

Verse 42

तामुवाच जगन्नाथः प्रणतां राजनंदिनीम् । श्रीभगवानुवाच । त्रयाणामपि देवानामंतरं नास्ति शोभने

ジャガンナータは、恭しく拝する王の娘に語りかけた。「世尊は言われた。『麗しき者よ、三神のあいだに少しの隔てもない。』」

Verse 43

ब्रह्मा समर्चितो येन शंकरो वा वरानने । तेनाहमर्चितो नित्यं नात्र कार्या विचारणा

美しき面影の女よ、ブラフマーを正しく礼拝する者—またシャンカラ（シヴァ）を礼拝する者も—その者は常にわたしをも礼拝している。ここに思案の余地はない。

Verse 44

एतौ ममाभिन्नतरौ नित्यं चापि त्रिरूपवान् । अहं हि पूजितो यैश्च तावेतौ तैः सुपूजितौ

この二柱はわたしと分かちがたく、わたしは常に三つの姿を具える。まことに、わたしを礼拝する者は、この二柱をもまたよく礼拝している。

Verse 45

अहं देवो हृषीकेशः कृपया तव चागतः । स्तवेनानेन पुण्येन व्रतेन नियमेन च

我は主フリシーケーシャ（Hṛṣīkeśa）。慈悲ゆえに汝のもとへ来た—この功徳ある讃歌と、汝の誓願ならびに戒律の修行に心を動かされて。

Verse 46

संजाता कल्मषैर्हीना वरं वरय शोभने । दिव्यादेव्युवाच । विजयस्व हृषीकेश कृष्णक्लेशापहारक

「いまや汝は穢れ（罪）を離れた。麗しき者よ、恩寵を選べ—最上のものを選ぶがよい。」神なる女神は言った。「勝利あれ、フリシーケーシャよ—苦悩を除くクリシュナよ。」

Verse 47

नमामि चरणद्वंद्वं मामुद्धर सुरेश्वर । वरं मे दातुकामोऽसि चक्रपाणे प्रसीद मे

御足の二つを拝し奉る。われを救い上げたまえ、神々の主よ。汝は我に恩寵を授けんとする—チャクラパーニ（円盤を持つ御方）よ、我に慈悲を垂れたまえ。

Verse 48

आत्मपादयुगस्यापि भक्तिं देहि ममानघ । दर्शयस्व जगन्नाथ मोक्षमार्गं निरामयम्

罪なき主よ、御身の蓮華の御足への帰依をも我に授けたまえ。ジャガンナータよ、瑕なく憂いなき解脱の道を我に示したまえ。

Verse 49

दासत्वं देहि वैकुंठ यदि तुष्टो जनार्दन । श्रीभगवानुवाच । एवमस्तु महाभागे गच्छ निर्धूतकल्मषा

「もし御心にかなうなら、ジャナールダナよ、ヴァイクンタにおける奉仕者の身分を我に授けたまえ。」世尊は言われた。「そのとおりに、幸いなる者よ。行け、汝の罪垢は洗い清められた。」

Verse 50

वैष्णवं परमं लोकं दुर्लभं योगिभिः सदा । गच्छ गच्छ परं लोकं प्रसादान्मम सांप्रतम्

至上のヴァイシュナヴァの界は、常にヨーギーにさえ得難い。行け、行け、今ただちにその最高の世界へ――わが恩寵により、この瞬間に。

Verse 51

एवमुक्ते ततो वाक्ये माधवेन महात्मना । दिव्यादेवी अभूद्दिव्या सूर्यतेजः समप्रभा

かく大いなる魂のマーダヴァが言葉を告げると、女神は神妙にして光り輝き、太陽の輝きに等しい光彩を放った。

Verse 52

पश्यतां सर्वलोकानां दिव्याभरणभूषिता । दिव्यमालान्विता सा च दिव्यहारविलंबिनी

あらゆる世界が見守る中、彼女は天上の装身具に飾られて現れた。神なる花鬘をまとい、天の首飾りを優雅に垂らしていた。

Verse 53

गता सा वैष्णवं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् । पुनः पक्षी समायातः स्वगृहं हर्षसंयुतः

彼女は、焼尽と壊滅の大劫を離れたヴァイシュナヴァの世界へと赴いた。やがて鳥は、喜びに満ちて自らの住処へ再び帰った。

Verse 54

तत्सर्वं कथयामास पितरं प्रति सत्तमः

そののち、最も徳高き者は父に向かって、その一切を語り聞かせた。

Verse 88

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रेऽष्टाशीतितमोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』のブーミ・カンダにおいて、第八十八章は結了する――ヴェーナの逸話、グル・ティールタと呼ばれる聖なる渡し、そしてチャヴァナの事績について。