Adhyaya 50

Verse 1

सुकलोवाच । तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा गोभिलो वाक्यमब्रवीत् । भवती शप्तुकामासि कस्मान्मे कारणं वद

スカラーは言った。彼女の言葉を聞いてゴービラは答えた。「我を呪わんとするのか。ならば、いかなる理由ゆえか告げよ。」

Verse 2

केन दोषेण लिप्तोस्मि यस्मात्त्वं शप्तुमुद्यता । गोभिलो नाम दैत्योस्मि पौलस्त्यस्य भटः शुभे

「いかなる過失により我は汚れ、そなたは我を呪わんとするのか。吉祥なる御方よ、我はゴービラと名づくダイティヤ、パウラスティヤの兵である。」

Verse 3

दैत्याचारेण वर्तामि जाने विद्यामनुत्तमाम् । वेदशास्त्रार्थवेत्तास्मि कलासु निपुणः पुनः

「我はダイティヤの作法に従って振る舞うが、しかも無上の知を知る。ヴェーダとシャーストラの義を解し、さらに諸芸にも巧みである。」

Verse 4

एवं सर्वं विजानामि दैत्याचारं शृणुष्व मे । परस्वं परदारांश्च बलाद्भुंजामि नान्यथा

かくして我はすべてを知る。いま我に聴け、ダイティヤの行いを。力ずくで他人の財と他人の妻を奪い、享受する——我には他の道はない。

Verse 5

वयं दैत्याः समाकर्ण्य दैत्याचारेण सांप्रतम् । वर्त्तामो ज्ञानिभावेन सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

我らはダイティヤ。これを聞き、今はダイティヤの作法に従って行ずるが、しかも賢者の心構えを帯びる。まことに、まことに、我は真実を語る。

Verse 6

ब्राह्मणानां हि च्छिद्राणि विपश्यामो दिने दिने । तेषां हि तपसो नाशं विघ्नैः कुर्मो न संशयः

まことに、日ごとに我らはブラーフマナの隙と過ちを見張る。疑いなく、障碍を起こして彼らのタパス（苦行）を滅ぼすのだ。

Verse 7

छिद्रं प्राप्य वयं देवि नाशयामो न संशयः । ब्राह्मणाञ्छ्रूयतां भद्रे देवयज्ञं वरानने

女神よ、隙を得れば我らは滅ぼす——疑いはない。めでたき方、美しき御顔の方よ、ブラーフマナたちにデーヴァ・ヤジュニャ（神々への供犠）を聞かせよ。

Verse 8

नाशयामो वयं यज्ञान्धर्मयज्ञं न संशयः । सुब्राह्मणान्परित्यज्य देवं नारायणं प्रभुम्

我らはヤジュニャを滅ぼす、たとえ「ダルマ」と呼ばれる供犠であっても——疑いはない。正しきブラーフマナが捨てられ、至上の主ナーラーヤナが見捨てられるならば。

Verse 9

पतिव्रतां महाभागां सुमतिं भर्तृतत्पराम् । दूरेणापि परित्यज्य तिष्ठामो नात्र संशयः

たとえ遠くから彼女を捨て去ったとしても、我らはここに留まろう――疑いはない。スーマティは大いに幸いなる貞節の妻（パティヴラター）で、ただ夫に心を尽くしているのだから。

Verse 10

तेजो देवि सुविप्रस्य हरेश्चैव महात्मनः । नार्याः पतिव्रतायाश्च सोढुं दैत्याश्च न क्षमाः

女神よ、魔族は、徳あるブラーフマナの霊光も、大いなる魂のハリの威光も、そして貞節に夫へ尽くす妻（パティヴラター）の光輝も、耐え忍ぶことができない。

Verse 11

पतिव्रताभयेनापि विष्णोः सुब्राह्मणस्य च । नश्यंति दानवाः सर्वे दूरं राक्षसपुंगवाः

貞節の妻（パティヴラター）が起こす畏れ、またヴィシュヌ主と正しきブラーフマナの威によって、すべてのダーナヴァは滅び、羅刹の雄たちは遠くへ逃げ去る。

Verse 12

अहं दानवधर्मेण विचरामि महीतलम् । कस्मात्त्वं शप्तुकामासि मम दोषो विचार्यताम्

我はダーナヴァの掟に従い、大地を巡っている。なぜ汝は我を呪おうとするのか。まず我が過ちを吟味せよ。

Verse 13

पद्मावत्युवाच । मम धर्मः सुकायश्च त्वयैव परिनाशितः । अहं पतिव्रता साध्वी पतिकामा तपस्विनी

パドマーヴァティーは言った。「私のダルマとこの美しい身は、ただあなたによって滅ぼされた。私は貞節の妻（パティヴラター）、清らかな淑女。夫を慕い、苦行の道を生きる者である。」

Verse 14

स्वमार्गे संस्थिता पाप मायया परिनाशिता । तस्मात्त्वामप्यहं दुष्ट आधक्ष्यामि न संशयः

おお罪ある者よ――たとえ己の道に立っていようとも、マーヤー（迷妄）によって滅ぼされた。ゆえに汝もまた、悪しき者よ、我は打ち倒す。疑いはない。

Verse 15

गोभिल उवाच । धर्ममेव प्रवक्ष्यामि भवती यदि मन्यते । अग्निचिद्ब्राह्मणस्यापि श्रूयतां नृपनंदिनी

ゴービラは言った。「もしそなたがよしとするなら、まことにダルマを説こう。王の娘よ、アグニチャヤナ（火壇の儀礼）を行った一人のブラーフマナの話も聞きなさい。」

Verse 16

जुह्वन्देवं द्विकालं यो न त्यजेदग्निमंदिरम् । स चाग्निहोत्री भवति यजत्येव दिनेदिने

朝夕の二時に神なる火へ供物を捧げ、火の聖所を捨てぬ者は、まことにアグニホートリンとなり、日ごとに祭祀を行う。

Verse 17

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि भृत्यधर्मं वरानने । मनसा कर्मणा वाचा विशुद्धो योऽपि नित्यशः

さらに、麗しき面影の者よ、我は従者の務めを説こう。常に清らかな者――心においても、行いにおいても、言葉においても。

Verse 18

नित्यमादेशकारी यः पश्चात्तिष्ठति चाग्रतः । स भृत्यः कथ्यते देवि पुण्यभागी न संशयः

女神よ、常に命を奉じ、後ろにも前にも侍して仕える者は、真の従者と呼ばれる。彼は功徳を分かち受ける、疑いはない。

Verse 19

यः पुत्रो गुणवाञ्ज्ञाता पितरं पालयेच्छुभः । मातरं च विशेषेण मनसा काय कर्मभिः

徳があり、見識を備え、善き品性の子は、父を敬い養うべきである。まして母には、心と身と行いをもって、いよいよ篤く仕えるべきである。

Verse 20

तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते । अन्यथा कुरुते यो हि स पापीयान्न संशयः

その者には、バギーラティー（ガンガー）での沐浴が日々なされるべきである。これに背く者は、疑いなく、いよいよ罪を増す。

Verse 21

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि पतिव्रतमनुत्तमम् । वाचा सुमनसा चैव कर्मणा शृणु भामिनि

さらに今、比類なきパティヴラター（夫に貞節を尽くす妻）の理想を説こう。聞きなさい、麗しき者よ――言葉において、清らかな心において、そして行いにおいて。

Verse 22

शुश्रूषां कुरुते या हि भर्तुश्चैव दिन दिने । तुष्टे भर्त्तरि या प्रीता न त्यजेत्क्रोधनं पुनः

日ごとに夫に懇ろに仕え、夫が満ち足りているときには愛をもって寄り添う妻は、再び怒りに落ちず、自制を守るべきである。

Verse 23

तस्य दोषं न गृह्णाति ताडिता तुष्यते पुनः । भर्त्तुः कर्मसु सर्वेषु पुरतस्तिष्ठते सदा

彼女は夫の過ちを咎めず、たとえ打たれても、また満ち足りて和らぐ。夫のあらゆる務めにおいて、常に先に立ち、奉仕の備えをしている。

Verse 24

सा चापि कथ्यते नारी पतिव्रतपरायणा । पतितोपि पितापुत्रैर्बहुदोषसमन्वितः

彼女こそ夫への聖なる貞節の誓いに専心する女と呼ばれる。たとえ父が堕落していても、息子たちは彼を多くの過失を備えた者と見なす。

Verse 25

कस्मादपि च न त्याज्यः कुष्ठितः क्रुधितोऽपि वा । एवं पुत्राः शुश्रूषंति पितरं मातरं किल

いかなる理由があっても、たとえ癩を患っていようと、たとえ怒っていようと、父母を捨ててはならない。かくして子らは父と母に孝養を尽くすべきである。

Verse 26

ते यांति परमं लोकं तद्विष्णोः परमं पदम् । एवं हि स्वामिनं ये वै उपाचरंति भृत्यकाः

彼らは至高の世界、すなわちヴィシュヌの無上の住処に至る。まことに、主人に忠実に仕える僕たちはこのようにしてその境地に達する。

Verse 27

पत्युर्लोकं प्रयांत्येते प्रसादात्स्वामिनस्तदा । अग्निं नैव त्यजेद्विप्रो ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

主の恩寵によって、彼女らはそのとき夫の世界へと至る。だがバラモンは決して聖火を捨ててはならない；彼はブラフマーの世界に到達する。

Verse 28

अग्नित्यागकरो विप्रो वृषलीपतिरुच्यते । स्वामिद्रोही भवेद्भृत्यः स्वामित्यागान्न संशयः

聖火を捨てるバラモンは、シュードラの女を妻とする者のようだと言われる。主人を捨てる僕は主人への裏切り者となる—疑いはない。

Verse 29

अग्निं च पितरं चैव न त्यजेत्स्वामिनं शुभे । सदा विप्रः सुतो भृत्यः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

吉祥なる者よ、聖なる火と父と主君とを決して捨ててはならない。バラモンも、子も、僕も、常に堅くあるべし――これぞ真実、まことに真実と我は告げる。

Verse 30

परित्यज्य प्रगच्छंति ते यांति नरकार्णवम् । पतितं व्याधितं देवि विकलं कुष्ठिनं तथा

彼らを捨てて去る者は、地獄の大海へと赴く。女神よ、堕ちた者、病める者、身の不自由な者、また癩病の者を見捨てる者も同じである。

Verse 31

सर्वकर्मविहीनं च गतवित्तादिसंचयम् । भर्तारं न त्यजेन्नारी यदि श्रेय इहेच्छति

たとえ夫がいかなる務めも失い、財や蓄えをことごとく失ったとしても、この世に真の善を望むなら、妻は夫を捨ててはならない。

Verse 32

त्यक्त्वा कांतं व्रजेन्नारी अन्यत्कार्यमिहेच्छति । सा मता पुंश्चली लोके सर्वधर्मबहिष्कृता

愛する夫を捨て、別の事を求めて他所へ赴く女は、世において移り気の女と見なされ、あらゆるダルマの敬いから退けられる。

Verse 33

गते भर्तरि या ग्रामं भोगं शृंगारमेव च । लौल्याच्च कुरुते नारी पुंश्चली वदते जनः

夫が留守のとき、移ろう欲に駆られて村へ出歩き、官能の楽しみと飾り立てに耽る女を、人々はみだらな女と言う。

Verse 34

एवं धर्मं विजानामि वेदशास्त्रैश्च संमतम् । दानवा राक्षसाः प्रेता धात्रा सृष्टा यदादितः

かくして我は、ヴェーダとシャーストラにより是認されたダルマを知る。すなわち、初めに創造主によってダーナヴァ、ラクシャサ、プレータが造られたのである。

Verse 35

तत्रेह कारणं सर्वं प्रवक्ष्यामि न संशयः । ब्राह्मणा दानवाश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः

ここに、疑いなくその全因を説こう――ブラーフマナ、ダーナヴァ、ピシャーチャ、そしてラクシャサについても。

Verse 36

धर्मार्थं सकलं प्रोक्तमधीतं तैस्तु सुंदरि । विंदंति सकलं सर्वे आचरंति न दानवाः

ダルマに関わるすべては彼らに説かれ、彼らは学び修めた、麗しき者よ。皆が余すところなく知りながら――ダーナヴァはそれを行じない。

Verse 37

विधिहीनं प्रकुर्वंति दानवा ज्ञानवर्जिताः । अन्यायेन व्रजंत्येते मानवा विधिवर्जिताः

正しい規定を欠き、ダーナヴァは真の知を離れて行為する。同様に、これらの人間も――正しい作法を失い――不義の道へと進む。

Verse 38

तेषां शासनहेत्वर्थं कृता एतेपि नान्यथा । विधिहीनं प्रकुर्वंति ये हि धर्मं नराधमाः

これらもまた、ただ彼らを抑止するために定められたのであり、他の理由ではない。なぜなら、ダルマを行うと称する卑しき人々は、正しい規則と作法を顧みずに行うからである。

Verse 39

तान्वयं शासयामो वै दंडेन महता किल । भवत्या दारुणं कर्म कृतमेव सुनिर्घृणम्

ゆえに我らはまことに大いなる懲罰をもって彼らを罰する。そなたによって、残酷にして全く慈悲なき行いが、確かになされたのだ。

Verse 40

गार्हस्थ्यं च परित्यज्य अत्रायाता किमर्थतः । वदस्येवं मुखेनापि अहं हि पतिदेवता

「なぜ家の務めを捨ててここへ来たのか。どうしてそのような言葉を口にできるのか。われは夫を神と仰ぐ者、夫こそ我が देवता（神）である。」

Verse 41

कर्मणा नास्ति तद्दृष्टं पतिदैवत्यमेव ते । भर्तारं तं परित्यज्य किमर्थं त्वमिहागता

これは業（カルマ）によって起こったとは私には見えぬ。そなたにとって真の神聖なる務めは、ただ夫を देवता として敬うことのみ。しかるにその夫を捨て、何ゆえここへ来たのか。

Verse 42

शृंगारं भूषणं वेषं कृत्वा तिष्ठसि निर्घृणा । किमर्थं हि कृतं पापे कस्यहेतोर्वदस्व मे

華やかな飾り—宝飾と衣—をまといながら、そなたは無慈悲にそこに立つ。告げよ、罪ある者よ、この行いは何のため、誰のためになされたのか。

Verse 43

निःशंका वर्त्तसे चापि प्रमत्ता गिरिकानने । मया त्वं साधिता पापा दंडेन महता शृणु

そなたは恐れなくさまよい、山の森にて放逸にふるまう。だが今、われは大いなる罰をもってそなたを屈せしめた、罪ある者よ—聞け。

Verse 44

अधर्मचारिणी दुष्टा पतिं त्यक्त्वा समागता । क्वास्ते तत्पतिदेवत्वं दर्शय त्वं ममाग्रतः

不義に生きる邪悪な女よ、夫を捨ててここに来たのか。夫を神とするあなたの献身はどこにあるのか。今ここで、私の目の前でそれを示してみよ。

Verse 45

भवती पुंश्चली नाम यया त्यक्तः स्वकः पतिः । पृथक्छय्या यदा नारी तदा सा पुंश्चली मता

夫を捨てた女は「プンシュチャリー（多淫な女）」と呼ばれる。また、夫と離れて寝る女もまた、プンシュチャリーと見なされる。

Verse 46

योजनानां शतैकस्य सोन्तरेण प्रवर्त्तते । क्वास्ति ते पतिदैवत्यं पुंश्चल्याचारचारिणी

わずか百ヨージャナの範囲で、あなたはそのように振る舞っている。夫を神とするあなたの献身はどこにあるのか、淫らな行いをする女よ。

Verse 47

निर्लज्जे निर्घृणे दुष्टे किं मे वदसि संमुखी । तपसः क्वास्ति ते भावः क्व तेजोबलमेव च

恥知らずで無慈悲な悪女よ、なぜ私と面と向かって話すのか。苦行の真の精神はあなたのどこにあるのか。そして、あなたの輝きと力はどこにあるのか。

Verse 48

दर्शयस्व ममाद्यैव बलवीर्यपराक्रमम् । पद्मावत्युवाच । स्नेहेनापि समानीता श्रूयतामसुराधम

「今日こそ、あなたの力、勇気、そして武勇を私に見せてみよ。」パドマーヴァティーは言った。「私は愛情によってここに連れてこられたが、聞け、最も卑劣なアスラよ。」

Verse 49

भर्तुर्गेहादहं पित्रा क्वास्ते तत्र च पातकम् । नैव कामान्न लोभाच्च न मोहान्न च मत्सरात्

「父が私を夫の家から連れ去った——それのどこに罪がありましょう。欲からでも、貪りからでも、迷いからでも、嫉みからでもありません。」

Verse 50

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । पंचाशत्तमोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』ブーミ・カンダ、ヴェーナ物語中の「スカーラーの行状」を説く第五十章は終わる。

Verse 51

भवंतं माथुरं ज्ञात्वा गताहं सम्मुखं तव । मायाविनं यदा जाने त्वामेवं दानवाधम

あなたをマトゥラー生まれの者と知り、私は面前に赴きました。だがあなたが欺く者だと悟ったとき、あなたはまことにダーナヴァの中でも最も卑しい者です。

Verse 52

एकेन हुंकृतेनैव भस्मीभूतं करोम्यहम् । गोभिल उवाच । चक्षुर्हीना न पश्यंति मानवाः शृणु सांप्रतम्

「ただ一声『フーン（huṃ）』と発するだけで、私はそれを灰にしてみせよう。」 ゴービラは言った。「真の眼を欠く人々は実相を見ない。いま、私の言葉を聞け。」

Verse 53

धर्मनेत्रविहीना त्वं कथं जानासि मामिह । यदा ते भाव उत्पन्नः पितुर्गेहं प्रति शृणु

ダルマの眼を欠いていて、どうしてここで私を見分けられようか。正しい悟りが汝に生じたなら、そのとき聞け——父の家へと心を向けよ。

Verse 54

पतिध्यानं परित्यज्य मुक्ता ध्यानेन त्वं तदा । ज्ञाननेत्रं तदा नष्टं स्फुटं च हृदये तव

夫への瞑想を捨て、あなたはそのとき別の瞑想によって解脱を求めた。すると、あなたの心にある真の智慧の眼は明らかに失われた。

Verse 55

कथं मां त्वं विजानासि ज्ञानचक्षुर्हता भुवि । कस्या माता पिता भ्राता कस्याः स्वजनबांधवाः

この世で智慧の眼を奪われた私を、どうしてあなたは見分けるのか。私は誰の母であり、誰の父であり、誰の兄弟なのか――そして私の親族・縁者は誰のものなのか。

Verse 56

सर्वस्थाने पतिर्ह्येको भार्यायास्तु न संशयः । इत्युक्त्वा हि प्रहस्यैव गोभिलो दानवाधमः

「いかなる場合でも、夫こそ妻のただ一人の主である。これに疑いはない。」そう言い終えると、ダーナヴァの中でも最も卑劣なゴービラは高らかに笑った。

Verse 57

न भयं विद्यते तेऽद्य ममापि शृणु पुंश्चलि । किं भवेत्तव शापेन वृथैव परिकंपसे

今日、おまえに恐れはない——私の言葉も聞け、みだらな女よ。おまえの呪いに何ができようか。おまえは無益に震えている。

Verse 58

ममगेहं समाश्रित्य भुंक्ष्व भोगान्मनोऽनुगान् । पद्मावत्युवाच । गच्छ पापसमाचार किं त्वं वदसि निर्घृणः

「我が家に身を寄せ、心の望むままに享楽せよ。」パドマーヴァティーは言った。「去れ、罪深き振る舞いの者よ——何を口にするのだ、無慈悲な者よ。」

Verse 59

सतीभावेन संस्थास्मि पतिव्रतपरायणा । धक्ष्यामि त्वां महापाप यद्येवं तु वदिष्यसि

私は貞節にして夫に一途な妻の心に堅く立ち、ただ夫に帰依する。大罪人よ――そのように語るなら、私は汝を火で焼き尽くす。

Verse 60

एवमुक्त्वा तथैकांते निषसाद महीतले । दुःखेन महताविष्टां तामुवाच स गोभिलः

そう言い終えると、彼はひとり離れた静かな場所で地に座した。するとゴービラは、大いなる悲しみに沈む彼女に語りかけた。

Verse 61

तवोदरे मया न्यस्तं स्ववीर्यं सुकृतं शुभे । तस्मादुत्पत्स्यते पुत्रस्त्रैलोक्यक्षोभकारकः

吉祥なる女よ、私は功徳の行いとして、我が強き種子を汝の胎内に納めた。ゆえに三界を揺るがす子が生まれよう。

Verse 62

एवमुक्त्वा जगामाथ गोभिलो दानवस्तदा । गते तस्मिन्दुराचारे दानवे पापचारिणी

そう言い終えると、ダーナヴァであるゴービラはその場を去った。あの邪悪で悪行に耽るダーナヴァが去ったのち、罪深き女はそこに残った。

Verse 63

दुःखेन महताविष्टा नृपकन्या रुरोद ह

大いなる悲しみに圧されて、王の娘は泣き崩れた。