Adhyaya 46

Verse 1

षट्चत्वारिंशोऽध्यायः । सुकलोवाच । श्वसंतीं शूकरीं दृष्ट्वा पतितां पुत्रवत्सलाम् । सुदेवावकृपयाविष्टा गत्वा तां दुःखितां प्रति

スカラは言った。子を深く慈しむ雌猪シュヴァサンティー（Śvasaṃtī）が倒れているのを見て、スデーヴァー（Sudevā）は憐れみに満たされ、その嘆く者のもとへ赴いた。

Verse 2

अभिषिच्य मुखं तस्याः शीतलेनोदकेन च । पुनः सर्वांगमेवापि दुःखितां रणशालिनीम्

彼は冷ややかな水で彼女の顔を灌ぎ、さらに全身にもふたたび注いだ――戦場に鍛えられたその女は、いま痛みに苦しんでいた。

Verse 3

पुण्येन शीततोयेन सा उवाचाभिषिंचतीम् । उवाच मानुषीं वाचं सुस्वरं नृपतिप्रियाम्

福徳ある冷水で彼を灌ぎつつ、彼女は語った――人の言葉を、甘美な声で、王の心にかなうように。

Verse 4

सुखं भवतु ते देवि अभिषिक्ता त्वया यदि । संपर्काद्दर्शनात्तेद्य गतो मे पापसंचयः

幸いあれ、女神よ。もし汝が我を灌頂し清め給うたなら、今日汝に触れ、汝を拝したその功徳により、積もりし罪の集積は去った。

Verse 5

तदाकर्ण्य महद्वाक्यमद्भुताकारसंयुतम् । चित्रमेतन्मया दृष्टं कृतं तेऽनामयं वचः

その驚くべき趣を備えた大いなる言葉を聞いて、彼は言った。「これはまことに不思議だ――我は見届けた。我が汝に語ったのは、害なき、安寧をもたらす言葉である。」

Verse 6

पशुजातिमतीचेयं सौष्ठवं भाषते स्फुटम् । स्वरव्यंजनसंपन्नं संस्कृतमुत्तमं मम

この生きものは、たとえ畜生の類であっても、明晰にして端正に語り、我が最上のサンスクリットを、母音・子音ともに具えて発する。

Verse 7

हर्षेण विस्मयेनापि कृत्वा साहसमुत्तमम् । तत्रस्था सा महाभागा तं पतिं वाक्यमब्रवीत्

歓喜と驚嘆に満ち、まことに稀有なる大胆な業を成し遂げたその福徳ある婦人は、そこに立ち、夫に次の言葉を告げた。

Verse 8

पश्य राजन्नपूर्वेयं संस्कृतं भाषते महत् । पशुयोनिगता चेयं यथा वै मानुषो वदेत्

ご覧ください、王よ——これは前代未聞です。畜生の胎に生まれながら、彼女は洗練されたサンスクリットを明瞭に語り、人のように話します。

Verse 9

तदाकर्ण्य ततो राजा सर्वज्ञानवतां वरः । अद्भुतमद्भुताकारं यन्न दृष्टं श्रुतं मया

それを聞いて、王は—賢者の中の第一人者として—言った。「ああ、まことに奇瑞。かくも驚くべき姿は、見たことも聞いたこともない。」

Verse 10

तामुवाच ततो राजा सुदेवां सुप्रियां तदा । पृच्छ चैनां शुभां कांते का चेयं तु भविष्यति

そこで王は愛妃スデーヴァに告げた。「麗しき者よ、わが愛しき人よ。この吉祥なる婦人に問うがよい。彼女は誰で、いかなる身の上となるのか。」

Verse 11

श्रुत्वा तु नृपतेर्वाक्यं सा पप्रच्छ च सूकरीम् । का भविष्यसि त्वं भद्रे चित्रं ते दृश्यते बहु

王の言葉を聞くと、彼女は雌猪に問うた。「善き御方よ、あなたはこれから何となるのですか。あなたには多くの不思議が見受けられます。」

Verse 12

पशुयोनिगता त्वं वै भाषसे मानुषं वचः । सौष्ठवं ज्ञानसंपन्नं वद मे पूर्वचेष्टितम्

畜生の胎に入りながら、汝は人の言葉を語る——整い、智慧に満ちた言葉である。汝の前世の行いを我に告げよ。

Verse 13

भर्तुश्चापि महाराज भटस्यास्य महात्मनः । कोयं धर्मो महावीर्यो गतः स्वर्गं पराक्रमैः

また大王よ、この高貴なる勇士の夫について問う。いかなるダルマによって、あの大いなる英雄は武勇により天界へ至ったのか。

Verse 14

आत्मनश्च स्वभर्तुश्च सर्वं पूर्वानुगं वद । एवमुक्त्वा महाभागा विरराम नृपप्रिया

「汝自身のことも、汝の夫のことも、先に起こったすべてを余すところなく語れ。」そう言い終えると、王に愛される福徳の貴婦人は沈黙した。

Verse 15

शूकर्युवाच । यदि पृच्छसि मां भद्रे ममास्य च महात्मनः । तत्सर्वं ते प्रवक्ष्यामि चरितं पूर्वचेष्टितम्

シューカリーは言った。「もし吉祥なる御方よ、私とこの大いなる魂の者についてお尋ねなら、すべてを語りましょう——その物語と前世の行いを。」

Verse 16

अयमेष महाप्राज्ञो गंधर्वो गीतपंडितः । रंगविद्याधरो नाम सर्वशास्त्रार्थकोविदः

この者こそ大いに賢きガンダルヴァ、歌の達人であり、名をランガヴィディヤーダラという。あらゆるシャーストラの義趣に通暁している。

Verse 17

मेरुं गिरिवरश्रेष्ठं चारुकंदरनिर्झरम् । तमाश्रित्य महातेजाः पुलस्त्यो मुनिसत्तमः

麗しき洞窟と流れ落つる清流に飾られた、山々の最勝なるメール山に依りて、大神光を具えたる聖仙プラスタヤ、仙人中の第一はそこに住した。

Verse 18

तपश्चचार तेजस्वी निर्व्यलीकेन चेतसा । विद्याधरस्तत्र गतः स्वेच्छया स महाप्रभो

大いなる主よ、かの光輝ある者は偽りなき心にて苦行を修し、また持明者（ヴィディヤーダラ）が自らの意志によりそこへ来たりぬ。

Verse 19

तमाश्रित्य गिरिश्रेष्ठं गीतमभ्यसते तदा । स्वरतालसमोपेतं सुस्वरं चारुहासिनि

そののち、最勝の山に依りて歌を習い修めた。音と拍子とを具え、声は甘く、ああ、美しく微笑む者よ。

Verse 20

गीतं श्रुत्वा मुनिस्तस्य ध्यानाच्चलितमानसः । गायंतं तमुवाचेदं गीतविद्याधरं प्रति

その歌を聞くや、聖仙は禅定より心を動かされ、なお歌い続ける歌道に通じた持明者（ヴィディヤーダラ）に向かい、かく語りかけた。

Verse 21

भवद्गीतेन दिव्येन देवा मुह्यंति नान्यथा । सुस्वरेण सुपुण्येन तालमानेन पंडित

汝の神妙なる歌により、神々すら魅了される—他にそのようなことはない。学識ある者よ、汝は麗しき声にて、大いなる功徳を帯び、拍子と節度とを完全にして歌う。

Verse 22

लययुक्तेन भावेन मूर्च्छना सहितेन च । मे मनश्चलितं ध्यानाद्गीतेनानेन सुव्रत

律動に満ちた情趣と旋法を伴うこの歌は、わが心を揺り動かし、禅観より離れさせた。善き誓願を持つ者よ。

Verse 23

इदं स्थानं परित्यज्य अन्यस्थानं व्रजस्व तत् । गीतविद्याधर उवाच । आत्मज्ञानसमं गीतमन्यस्थानं व्रजामि किम्

「この場所を離れ、他所へ行け。」歌のヴィディヤーダラは答えた。「この歌が自己知と等しいのなら、どうして他へ行く必要があろうか。」

Verse 24

दुःखं ददे न कस्यापि सुखदो नृषु सर्वदा । गीतेनानेन दिव्येन सर्वास्तुष्यंति देवताः

誰にも苦しみを与えず、人々の中では常に喜びを施す者であれ。この神聖なる歌によって、すべての神々は満悦する。

Verse 25

शंभुश्चापि समानीतो गीतध्वनिरतो द्विज । गीतं सर्वरसं प्रोक्तं गीतमानंददायकम्

婆羅門よ、シャンブ（シヴァ）もまた招かれ、歌の響きに没入していた。歌はあらゆるラサを具え、音楽は歓喜（アーナンダ）を授けると説かれる。

Verse 26

शृंगाराद्यारसाः सर्वे गीतेनापि प्रतिष्ठिताः । शोभामायांति गीतेन वेदाश्चत्वार उत्तमाः

恋愛味（シュリンガーラ）をはじめとするあらゆるラサは、歌によっても確立される。歌によって、四つの最上のヴェーダさえも光輝を得る。

Verse 27

गीतेन देवताः सर्वास्तोषमायांति नान्यथा । तदेवं निन्दसे गीतं मामेवं परिचालयेः

聖なる歌によって、すべての神々は喜ばれる――他の手段ではない。しかるに汝はこのように歌をそしるのか。どうか私をこのように扱わないでくれ。

Verse 28

अन्यायोऽयं महाभाग तवैव इह दृश्यते । पुलस्त्य उवाच । सत्यमुक्तं त्वयाद्यैव गीतार्थं बहुपुण्यदम्

「これは不当である、幸いなる御方よ。ここではそれがただあなたにのみ属することが見える。」プラースティヤは言った。「今あなたが語ったことはまことに真実であり、歌の義として示したその意味は大いなる功徳をもたらす。」

Verse 29

शृणु त्वं मामकं वाक्यं मानं त्यज महामते । नाहं गीतं प्रकुत्सामि गीतं वंदामि नान्यथा

我が言葉を聞け、大いなる心の者よ。慢心を捨てよ。私は歌をけなしてはいない。むしろ歌を礼拝し敬う—決してそれ以外ではない。

Verse 30

विद्याश्चतुर्दशैवैता एकीभावेन भावदाः । प्राणिनां सिद्धिमायांति मनसा निश्चलेन च

この十四の学知は、一つの統一された見地として融け合うとき、真の悟りを授けるものとなる。さらに、揺るがぬ不動の心によって、生きとし生けるものは霊的成就に至る。

Verse 31

तपश्च तद्वन्मंत्राश्च सुसिद्ध्यंत्येकचिंतया । हृषीकाणां महावर्गश्चपलो मम संमतः

苦行もまた、マントラもまた、一点に定まる観想によって完全に成就する。だが、感官の大いなる群れは、私の見解では、落ち着きなく移ろいやすい。

Verse 32

विषयेष्वेव सर्वेषु नयत्यात्मानमुच्चकैः । चालयित्वा मनस्तस्माद्ध्यानादेव न संशयः

それは力強く自己をあらゆる感官の対象へと駆り立てる。ゆえに、心を静めてそこから離し、ただ禅定（瞑想）に専念すべきである—疑いはない。

Verse 33

यत्र शब्दं न रूपं च युवती नैव तिष्ठति । मुनयस्तत्र गच्छंति तपःसिद्ध्यर्थमेव हि

乱す音も惑わす姿もなく、また若い女が住まぬところへ、牟尼たちはまことに赴く。ただ苦行（タパス）の成就のために。

Verse 34

अयं गीतः पवित्रस्ते बहुसौख्यप्रदायकः । न पश्येम वयं वीर तिष्ठामो वनसंस्थिताः

あなたのこの歌は清らかにして聖なるもので、大いなる歓喜を授ける。だが、勇士よ、我らはあなたを見ることができない。われらは森に住しているゆえに。

Verse 35

अन्यत्स्थानं प्रयाहि त्वं नोवा वयं व्रजामहे । गीतविधाधर उवाच । इंद्रियाणां बलं वर्गं जितं येन महात्मना

「ほかの場所へ行け。さもなくば我らは去る。」ギータヴィダーダラは言った。「あの大いなる魂によって、強大な感官の群れは征服された。」

Verse 36

स जयी कथ्यते योगी स च वीरः ससाधकः । शब्दं श्रुत्वाथ वा दृष्ट्वा रूपमेवं महामते

そのヨーギーは征服者と呼ばれる。まことに英雄であり、真の修行者（サーダカ）である。大いなる心の者よ、音を聞こうとも形を見ようとも、このように揺るがずにいる。

Verse 37

चलते नैव यो ध्यानात्स धीरस्तपसाधकः । भवांस्तु तेजसा हीन इंद्रियैर्विजितो यतः

瞑想から少しも揺らがぬ者は堅固にして、真に苦行（タパス）を成就する。だが汝は内なる光を欠くゆえ、諸感官に制せられている。

Verse 38

स्वर्गेपि नास्ति सामर्थ्यं मम गीतस्य धर्षणे । वर्जयंति वनं सर्वे हीनवीर्या न संशयः

天界においてさえ、我が歌の勢いに抗する力はない。勇気なき者は皆、森を避ける――疑いはない。

Verse 39

अयं साधारणो विप्र वनदेशो न संशयः । देवानां सर्वजीवानां यथा मम तथा तव

婆羅門よ、この森の地は万人に共通である、疑いはない。神々にも一切の生きものにも、これは我がものでもあり汝のものでもある。

Verse 40

कथं गच्छाम्यहं त्यक्त्वा वनमेवमनुत्तमम् । यूयं गच्छंतु तिष्ठंतु यद्भव्यं तत्तु नान्यथा

どうして私は、この最上にして比類なき森を捨てて去れようか。汝らは行くも留まるもよい；定められたことは起こり、他のあり方はない。

Verse 41

एवमाभाष्य तं विप्रं गीतविद्याधरस्तदा । समाकर्ण्य ततस्तेन मुनिना तस्य उत्तरम्

かくしてその婆羅門に語りかけたのち、歌に通じたヴィディヤーダラは、ついでその牟尼が返した答えを注意深く聴いた。

Verse 42

चिंतयामास मेधावी किं कृत्वा सुकृतं भवेत् । क्षमां कृत्वा जगामाथ अन्यत्स्थानं द्विजोत्तमः

賢きブラーフマナは思案した。「何をなせば功徳は生ずるのか。」そして赦しを与えると、最勝の二度生まれは他の地へと赴いた。

Verse 43

तपश्चचार धर्मात्मा योगासनगतः सदा । कामं क्रोधं परित्यज्य मोहं लोभं तथैव च

法を体したその者は苦行を修し、常にヨーガの坐法に安住した。欲と怒りを捨て、さらに迷いと貪りをも捨て去った。

Verse 44

सर्वेन्द्रियाणि संयम्य मनसा सममेव च । एवं स्थितस्तदा योगी पुलस्त्यो मुनिसत्तमः

すべての感官を制し、心を完全な平静へと整えたのち、瑜伽者プラスタヤ—牟尼の中の最勝—はその境地に安住した。

Verse 45

सुकलोवाच । गते तस्मिन्महाभागे पुलस्त्ये मुनिपुंगवे । कालादिष्टेन तेनापि गीतविद्याधरेण च

スカラは言った。大いに幸いなるプラスタヤ、牟尼の雄が去ったのち、歌に巧みなヴィディヤーダラである彼もまた、時（宿命）の命ずるままに旅立った。

Verse 46

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । षट्चत्वारिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』ブーミ・カンダにおける、ヴェーナの説話とスカーラーの物語、第四十六章は終わる。

Verse 47

ज्ञात्वा पद्मात्मजसुतमेकांतवनशालिनम् । गतो वराहरूपेण तस्याश्रममनुत्तमम्

蓮華より生まれし者の孫の子が、ひとり森に住むと知るや、彼は猪の姿を取り、比類なきその修行庵（アーシュラマ）へ赴いた。

Verse 48

आसनस्थं महात्मानं तेजोज्वालासमाविलम् । दृष्ट्वा चकार वै क्षोभं तस्य विप्रस्य भामिनि

情熱の女よ、その大徳のバラモンが座に坐し、光明の炎に包まれているのを見て、彼女はまことに心を乱した。

Verse 49

धर्षयेन्नियतं विप्रं तुंडाग्रेण कुचेष्टया । पशुं ज्ञात्वा महाराज क्षमते तस्य दुष्कृतम्

もし自制あるバラモンが、くちばしの先と淫らな身振りによって侮られるなら、大王よ、相手をただの獣と知って、その罪過を赦すのである。

Verse 50

मूत्रयेत्पुरतः कृत्वा विष्ठां च कुरुते ततः । नृत्यते क्रीडते तत्र पतति प्रोच्चलेत्पुनः

彼は前で小便し、ついで大便もする。そこで踊り戯れ、倒れてはまた起き上がる。

Verse 51

पशुं ज्ञात्वा परित्यक्तो मुनिना तेन भूपते । एकदा तु तथायाते तेन रूपेण वै पुनः

王よ、その牟尼は彼を獣と見定めて捨て去った。だがある時、彼が再び同じありさまで来たとき、またその同じ姿で現れた。

Verse 52

अट्टाट्टहासेन पुनर्हास्यमेवं कृतं तदा । रोदनं च कृतं तत्र गीतं गायति सुस्वरम्

それから彼は高らかな哄笑をあげ、再び滑稽なふるまいをした。そこでまた涙を流し、ついで甘美な声で歌をうたった。

Verse 53

तथा तमागतं विप्रो गीतविद्याधरं नृप । चेष्टितं तस्य वै दृष्ट्वा घोणिरेष भवेन्नहि

王よ、婆羅門はまた、乾闥婆のごとき歌の達人が来たのを見た。彼のふるまいを見て悟った――「これはゴーニではありえぬ」。

Verse 54

ज्ञात्वा तस्य तु वृत्तांतं मामेवं परिचालयेत् । पशुं ज्ञात्वा मया त्यक्तो दुष्ट एष सुनिर्घृणः

「その素行を知った今、彼は私をこのように扱うべきではない。獣同然と見定めたゆえ、私は彼を捨てた――邪悪にして、まことに無慈悲だ。」

Verse 55

एवं ज्ञात्वा महात्मानं गंधर्वाधममेव हि । चुकोप मुनिशार्दूलस्तं शशाप महामतिः

かくして、その「大いなる魂」と称される者が実は最も卑しい乾闥婆であると知るや、仙人の虎は憤怒し、その大智ある者は彼を呪った。

Verse 56

यस्माच्छूकररूपेण मामेवं परिचालयेः । तस्माद्व्रज महापाप पापयोनिं तु शौकरीम्

「汝は猪の姿となってこのように我を悩ませた。ゆえに行け、大罪人よ――罪の胎に入り、雌豚の腹より生まれよ。」

Verse 57

शप्तस्तेनापि विप्रेण गतो देवं पुरंदरम् । तमुवाच महात्मानं कंपमानो वरानने

そのバラモンに呪われて、彼は神プランダラ（インドラ）のもとへ赴いた。震えながら、ああ麗しき面差しの者よ、彼はその大いなる魂の主に申し上げた。

Verse 58

शृणु वाक्यं सहस्राक्ष तव कार्यं कृतं मया । तप एव हि कुर्वन्सन्दारुणं मुनिपुंगवः

我が言葉を聞き給え、千眼の御方よ。あなたの御用は私が成し遂げました。あの最勝の聖仙は、まことに苛烈で困難な苦行を修しておられます。

Verse 59

तस्मात्तपःप्रभावात्तु चालितः क्षोभितो मया । शप्तस्तेनास्मि विप्रेण देवरूपं प्रणाशितम्

ゆえに、その苦行の威力によって、私は彼に揺さぶられ、心を乱されました。あのバラモンは私を呪い、我が天なる姿は滅び去りました。

Verse 60

पशुयोनिं गतं शक्र मामेवं परिरक्षय । ज्ञात्वा तस्य स वृत्तांतं गीतविद्याधरस्य च

「おおシャクラ（インドラ）よ、私は畜生の生に堕ちました――このようにお守りください。」彼はその事情を悟り、またヴィディヤーダラの歌い手の物語をも理解して、しかるべく行動した。

Verse 61

तेन सार्धंगतश्चेंद्रस्तं मुनिं पर्यभाषत । दीयतामनुग्रहो नाथ सिद्धिज्ञोसि द्विजोत्तम

彼とともにインドラはその牟尼のもとへ赴き、こう告げた。「主よ、どうか御加護をお授けください。二度生まれの中の最勝者よ、あなたはシッディ（成就）を知り尽くしておられる。」

Verse 62

क्षम्यतां मुनिवर्यास्मिन्क्रियतां शापमोक्षणम् । इति संप्रार्थितो विप्रो महेंद्रेणाह हृष्टधीः

「おお、最勝の牟尼よ、どうかお赦しください、そして呪いの解放を成し遂げてください。」このようにマヘーンドラに懇願され、婆羅門は歓喜の心で答えた。

Verse 63

पुलस्त्य उवाच । वचनात्तव देवेश क्षंतव्यं च मयापि हि । भविष्यति महाराज मनुपुत्रो महाबलः

プラスタヤは言った。「おお、神々の主よ、あなたの御言葉に従い、私もまた必ず赦さねばならぬ。大王よ、マヌの強大なる子が生まれるであろう。」

Verse 64

इक्ष्वाकुर्नाम धर्मात्मा सर्वधर्मानुपालकः । तस्य हस्ताद्यदा मृत्युरस्यैव च भविष्यति

イクシュヴァークという名の法なる王がいた。あらゆるダルマを守護する者である。彼に死が来るとき、それは自らの手によってもたらされる。

Verse 65

तदैष वै स्वकं देहं प्राप्स्यते नात्र संशयः । एतत्ते सर्ववृत्तांतं शूकरस्य निवेदितम्

そのとき彼はまことに自らの本来の身体を取り戻す—疑いはない。これが、猪にまつわる一切の顛末として汝に告げられた。

Verse 66

आत्मनश्च प्रवक्ष्यामि पत्या सार्धं शृणुष्व हि । मया च पातकं घोरं कृतं यत्पापया पुरा

私自身のことも語ろう—夫とともに聞きなさい。かつて罪深き私は、恐るべき罪過を犯したのだ。