Adhyaya 41

Verse 1

। वेन उवाच । पुत्रो भार्या कथं तीर्थं पितामाता कथं वद । गुरुश्चैव कथं तीर्थं तन्मे विस्तरतो वद

ヴェーナは言った。「子はどのように聖なる渡し（ティールタ tīrtha）となるのか。妻はどのように tīrtha となるのか。父母はいかにして tīrtha なのか。さらに師（グル）はまことにいかにして tīrtha なのか。これを詳しく説いてください。」

Verse 2

श्रीविष्णुरुवाच । अस्ति वाराणसी रम्या गंगायुक्ता महापुरी । तस्यां वसति वैश्यैकः कृकलो नाम नामतः

シュリー・ヴィシュヌは言った。「ガンガー（Gaṅgā）に飾られた、麗しき大都ヴァーラーナシー（Vārāṇasī）がある。その都に、クリカラ（Kṛkala）という名の商人が住んでいる。」

Verse 3

तस्य भार्या महासाध्वी पतिव्रतपरायणा । धर्माचारपरा नित्यं सा वै पतिपरायणा

その妻は大いなる貞淑の徳を備え、夫への貞節の誓いにひたすら帰依していた。常にダルマの正しい行いに励み、まことに全身全霊で夫に捧げられていた。

Verse 4

सुकला नाम पुण्यांगी सुपुत्रा चारुमंगला । सत्यंवदा सदा शुद्धा प्रियाकारा प्रियप्रिया

スカラーという名の女性がいた。身も心も功徳に満ち、良き子らに恵まれ、吉祥の美しさを備えていた。常に真実を語り、清浄を保ち、振る舞いは人を喜ばせ、愛する人に愛された。

Verse 5

एवंगुणैः समायुक्ता सुभगा चारुकारिणी । स वैश्य उत्तमो नाना धर्मज्ञो ज्ञानवान्गुणी

このような徳を具え、彼女は幸いに恵まれ、振る舞いも麗しかった。彼はすぐれたヴァイシャ（Vaiśya）で、諸事に通じ、ダルマを知り、智慧と徳を備えていた。

Verse 6

पुराणे श्रौतधर्मे च सदा श्रवणतत्परः । तीर्थयात्राप्रसंगेन बहुपुण्यप्रदायकम्

彼は常にプラーナとヴェーダの祭式の法（シュラウタ・ダルマ）を聴聞することに励み、聖地（ティールタ）への巡礼の縁によって、多くの功徳（プンニャ）を施す者となった。

Verse 7

श्रद्धया निर्गतो यात्रां तीर्थानां पुण्यमंगलाम् । ब्राह्मणानां प्रसंगेन सार्थवाहेन तेन च

信心をもって彼は、功徳をもたらす吉祥なる聖地（ティールタ）への巡礼に出立した。ブラーフマナたちの一行に伴われ、さらにその隊商の長とも共にあった。

Verse 8

प्रस्थितो धर्ममार्गं तु तमुवाच पतिव्रता । पतिस्नेहेन संमुग्धा भर्तारं वाक्यमब्रवीत्

彼がダルマの道へと旅立とうとしたとき、貞節を守る妻は彼に呼びかけた。夫への愛に心を奪われ、主君たる夫にこう言葉を述べた。

Verse 9

सुकलोवाच । अहं ते धर्मतः पत्नी सहपुण्यकरा प्रिय । पतिमार्गं प्रतीक्ष्याहं पतिदेवं यजाम्यहम्

スカラーは言った。「ダルマにより、私はあなたの妻、愛しき人。功徳を共に積む伴侶です。夫の歩む道を待ちながら、私は夫君を神として礼拝します。」

Verse 10

कदा नैव मया त्याज्यं सामीप्यं ते द्विजोत्तम । तवच्छायां समाश्रित्य करिष्ये धर्ममुत्तमम्

おお、最上のバラモンよ。私はいついかなる時もあなたの傍らを離れません。あなたの御影に身を寄せ、最高のダルマを修します。

Verse 11

पतिव्रताख्यं पापघ्नं नारीणां गतिदायकम् । पुण्यस्त्री कथ्यते लोके या स्यात्पतिपरायणा

ただ夫にのみ帰依する女は、世において徳ある女性と呼ばれる。その貞節はパティヴラターと名づけられ、罪を滅し、女性に真の霊的な道と成就を授ける。

Verse 12

युवतीनां पृथक्तीर्थं विना भर्तुर्न शोभते । सुखदं नास्ति वै लोके स्वर्गमोक्षप्रदायकम्

若い女性が夫を離れて別々にティールタ（聖地巡礼）を行うのは、ふさわしいとはされない。この世において、天界と解脱（モークシャ）を授けるものに勝る幸福の授け手はないと言われる。

Verse 13

सव्यं पादं च भर्तुश्च प्रयागं विद्धि सत्तम । वामं च पुष्करं तस्य या नारी परिकल्पयेत्

おお徳高き者よ、プラヤーガ（Prayāga）を夫の右の足と知り、左の足をプシュカラ（Puṣkara）と知れ。女はかくのごとく夫を観想すべきである。

Verse 14

तस्य पादोदकस्नानात्तत्पुण्यं परि जायते । प्रयागपुष्करसमं स्नानं स्त्रीणां न संशयः

その御足を洗った水で沐浴すれば、相応の功徳が満ちて生ずる。女人にとってその沐浴はプラヤーガとプシュカラでの沐浴に等しい—疑いはない。

Verse 15

सर्वतीर्थमयो भर्ता सर्वपुण्यमयः पतिः । मखानां यजनात्पुण्यं यद्वै भवति दीक्षिते

夫は一切の聖なるティールタ（tīrtha）を具え、妻の主は一切の功徳を具える。灌頂を受けた祭主が供犠を行って得る真の功徳も、また彼のうちにある。

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति सेवया भर्तुरेव हि । गयादीनां सुतीर्थानां यात्रां कृत्वा हि यद्भवेत्

その果報は、まさに夫に仕えることのみによって得られる。ガヤー（Gayā）などの勝れた聖地への巡礼によって生ずる功徳と同じである。

Verse 17

तत्फलं समवाप्नोति भर्तुः शुश्रूषणादपि । समासेन प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

同じ果報は、夫への恭敬と献身の奉仕によっても得られる。要を略して説こう—我が語るところを聞け。

Verse 18

नास्त्यासां हि पृथग्धर्मः पतिशुश्रूषणं विना । तस्मात्कांतसहायं ते कुर्वाणा सुखदायिनी

まことに、そのような女性には、夫への篤い奉仕を離れて別のダルマはない。ゆえに、愛しき人を伴侶として支えとするなら、あなたは幸福を授ける者となる。

Verse 19

तवच्छायां समाश्रित्य आगमिष्यामि नान्यथा । विष्णुरुवाच । रूपं शीलं गुणं भक्तिं समालोक्य वयस्तथा

あなたの守護に身を寄せて、私は来よう——必ず、他の道ではない。ヴィシュヌは言った：姿かたち、行い、徳、信愛（バクティ）を見定め、さらに年齢も相応に観察して——

Verse 20

सौकुमार्यं विचार्यैवं कृकलः स पुनःपुनः । यद्येवं हि नयिष्यामि दुर्गमार्गं सुदुःखदम्

かくして、その繊細さと柔らかさを幾度も思い巡らし、かのクリカラはまた言った。「もしそうなら、私は彼らを険しい道へ導かねばならぬ——きわめて苦しい道だ。」

Verse 21

रूपनाशो भवेच्चास्याः शीतातपविलोडनात् । पद्मगर्भप्रतीकाशमस्याश्चांगं प्रवर्णकम्

寒さと暑さの揺さぶりによって彼女の美は損なわれ、身体は蓮の蕾の内側のように淡く色づくだろう。

Verse 22

झंझावातेन शीतेन कृष्णवर्णं भविष्यति । पंथाः कर्कश सुग्रावा पादौचास्याः सुकोमलौ

凍てつく突風によって彼女の肌は黒ずみ、道は荒く石だらけとなる。されど彼女の足はなお、きわめて柔らかい。

Verse 23

एष्यते वेदनां तीव्रामथो गंतुं न च क्षमा । क्षुत्तृष्णाभिपरीतांगी कीदृशीयं भविष्यति

鋭い苦痛が彼女を襲い、身動きすらできなくなる。飢えと渇きに身を圧されて——彼女はどのような境地に落ちるのか。

Verse 24

वामांगी मम च स्थानं सुखस्थानं वरानना । मम प्राणप्रिया नित्यं नित्यं धर्मस्य चाश्रयः

麗しき面影の君よ、汝は我が左の側であり住処、安らぎの座である。汝は常に命そのものよりも愛しく、つねにダルマの依り処である。

Verse 25

नाशमेति यदा बाला मम नाशो भवेदिह । इयं मे जीविका नित्यमियं प्राणस्य चेश्वरी

この若き女性が滅びに至るなら、ここにおいて我もまた滅びる。彼女は常に我が生の糧、そして我が命の息の主君である。

Verse 26

न नयिष्ये वनं तीर्थमेकश्चैवाप्यहं व्रजे । चिंतयित्वा क्षणं नूनं कृकलेन महात्मना

「森へも聖なる渡し場へも（汝を）連れては行かぬ。私はヴラジャへ行く、たとえ独りであっても。」しばし思案して、大いなる魂のクリカラはかく決し（かく語っ）た。

Verse 27

तस्य चित्तानुगो भावस्तया ज्ञातो नृपोत्तम । पुनरूचे महाभागा भर्त्तारं प्रस्थितं तदा

王の中の最勝よ、彼女は彼の心に従う情を悟った。そこで、その高貴なる婦人は、旅立たんとする夫に再び語りかけた。

Verse 28

अनघा नैव वै त्याज्या पुरुषैः शृणु सत्तम । मूलमेवं हि धर्मस्य पुरुषस्य महामते

おお徳ある者の中の最上よ、聞け。咎なき女は男たちに決して捨てられてはならぬ。彼女こそが男のダルマの根本である、偉大なる心の者よ。

Verse 29

एवं ज्ञात्वा महाभाग मामेवं नय सांप्रतम् । विष्णुरुवाच । श्रुत्वा सर्वं हि तेनापि प्रियाया भाषितं बहु

「このように知ったのなら、幸いなる者よ、今まさにこのように私を導いてください。」ヴィシュヌは言った。「彼はすべてを聞き、さらに愛しき人の多くの言葉を聞いて…」

Verse 30

प्रहस्यैव वचो ब्रूते तामेवं कृकलः पुनः । नैव त्याज्या भवेद्भार्या प्राप्ता धर्मेण वै प्रिये

微笑みつつ語り、クリカラは再び彼女に言った。「愛しき人よ、ダルマにかなって得た妻は決して捨ててはならぬ。」

Verse 31

येन भार्या परित्यक्ता सुनीता धर्मचारिणी । दशांगधर्मस्तेनापि परित्यक्तो वरानने

美しき顔の者よ、正しい行いに身を捧げた妻スニータを捨てた者は、十支のダルマの道をも捨て去ったのだ。

Verse 32

तस्मात्त्वामेव भद्रं ते नैव त्यक्ष्ये कदा प्रिये । विष्णुरुवाच । एवमाभाष्य तां भार्यां संबोध्य च पुनःपुनः

「ゆえに、吉祥なる愛しき人よ、私は決して汝を捨てない。」ヴィシュヌは言った。こう妻に語り、彼は幾度も呼びかけて慰め、安心させた。

Verse 33

तस्या अज्ञातमात्रेण ससार्थेन समं गतः । गते तस्मिन्महाभागे कृकले पुण्यकर्मणि

彼女が知るやいなや、彼は隊商とともに旅立った。功徳ある行いに満ちた高貴なるクリカラが去ってしまうと、

Verse 34

देवकर्मसुवेलायां काले पुण्ये शुभानना । नैव पश्यति भर्तारं कृकलं निजमंदिरे

神々への儀礼に定められた吉祥の刻、清らかで功徳ある時に、麗しき顔の妻は自宅に夫クリカラの姿を見いだせなかった。

Verse 35

समुत्थाय त्वरायुक्ता रुदमाना सुदुःखिता । वयस्यान्पृच्छते भर्तुर्दुःखशोकाधिपीडिता

彼女はあわてて起き上がり、涙を流して深く嘆き、悲しみと憂いに責め立てられつつ、友に夫のことを尋ねた。

Verse 36

युष्माभिर्वा महाभागा दृष्टोऽसौ कृकलो मम । प्राणेश्वरो गतः क्वापि भवंतो मम बांधवाः

幸いなる方々よ、わがクリカラを見ませんでしたか。わがプラーネーシュヴァラ（命の主）はどこかへ行ってしまったのです。あなたがたはまことに私の身内。

Verse 37

यदि दृष्टो महाभागाः कृकलो मम सांप्रतम् । भर्तारं पुण्यकर्तारं सर्वज्ञं सत्यपंडितम्

もし今しがた、幸いなる方々よ、わがクリカラ—夫なる人—功徳をなす者、すべてを知る者、真実の賢者を見かけたなら、

Verse 38

कथयंतु महात्मानं यदि दृष्टो महामतिः । तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा तामूचुस्ते महामतिम्

「その大いなる魂の方について語ってください――至高の賢者はお見えになりましたか。」彼女の言葉を聞いて、人々はその賢明なる婦人に向かって語りかけた。

Verse 39

धर्मयात्राप्रसंगेन नाथस्ते कृकलः शुभे । तीर्थयात्रां चकारासौ कस्माच्छोचसि सुव्रते

吉祥なる方よ、ダルマの旅の折に、あなたの主クリカラは聖なるティールタへの巡礼をなされた。なぜ嘆かれるのです、徳高き婦人よ。

Verse 40

साधयित्वा महातीर्थं पुनरेष्यति शोभने । एवमाश्वासिता सा च पुरुषैराप्तकारिभिः

「大いなるティールタにて行を成し遂げれば、また必ず戻って来られる、麗しき方よ。」こうして、信頼に足る人々が彼女のために善をなして慰めた。

Verse 41

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित । एकचत्वारिंशोऽध्यायः

かくして、尊き『パドマ・プラーナ』ブーミ・カンダのヴェーナ説話における第四十一章「スカラーの行い」はここに終わる。

Verse 42

यावदायाति मे भर्त्ता भूमौ स्वप्स्यामि संस्तरे । घृतं तैलं न भोक्ष्येऽहं दधिक्षीरं तथैव च

夫が帰るまで、私は地に伏し、粗末な敷物の上で眠りましょう。ギーも油も口にせず、凝乳も乳もいただきません。

Verse 43

लवणं च परित्यक्तं तथा तांबूलमेव च । मधुरं च तथा राजंस्त्यक्तं गुडादिकं तथा

彼女は塩をも捨て、またタームブーラ（噛み葉）も断った。さらに甘味も、王よ、グダ（黒糖）などとともに捨て去った。

Verse 44

एकाहारा निराहारा तावत्स्थास्ये न संशयः । यावच्चागमनं भर्तुः पुनरेव भविष्यति

一日に一度だけ食すにせよ、まったく断食するにせよ、私は疑いなくそのようにしていよう——夫君が再び帰還するその時まで。

Verse 45

एवं दुःखान्विता भूत्वा एकवेणीधरा पुनः । एककंचुकसंवीता मलिना च बभूव सा

かくして悲嘆に沈み、彼女は再び髪を一本の編みに結い、ただ一枚の衣のみをまとって、身も心も汚れ、乱れた姿となった。

Verse 46

मलिनेनापि वस्त्रेण एकेनैव स्थिता पुनः । हाहाकारं प्रमुंचंती निःश्वसंती सुदुःखिता

彼女は再びそこに立ち、汚れたとしてもただ一枚の衣をまとい、嘆きの叫びを放ち、ため息をつき、深い悲しみに沈んだ。

Verse 47

वियोगानलसंदग्धा कृष्णांगी मलधारिणी । एवं दुःखसमाचारा सुकृशा विह्वला तदा

別離の火に焼かれてその身は黒ずみ、垢にまみれ乱れた姿となった。かく苦しみのうちに暮らし、やせ細り、その時すっかり取り乱していた。

Verse 48

रोदमाना दिवारात्रौ निद्रा लेभे न वै निशि । क्षुधां न विंदते राजन्दुःखेन विदलीकृता

彼女は昼も夜も泣き続け、夜にはまったく眠りを得なかった。王よ、悲しみに打ち砕かれ、飢えさえ感じられなかった。

Verse 49

अथ सख्यः समायाताः पप्रच्छुः सुकलां तदा । सुकले चारुसर्वांगि कस्माद्रोदिषि संप्रति

そのとき友人たちが集まり、スカーラーに尋ねた。「スカーラーよ、全身が麗しいあなたは、なぜ今泣いているのですか。」

Verse 50

ततस्त्वं कारणं ब्रूहि दुःखस्यास्य वरानने । सुकलोवाच । स मां त्यक्त्वा गतो भर्ता धर्मार्थं धर्मतत्परः

「それなら、美しい顔のあなたよ、この悲しみの理由を語ってください。」スカーラーは言った。「ダルマに専心する夫は、ダルマのために私を捨てて去ってしまいました。」

Verse 51

तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं ततः । मां त्यक्त्वा स गतः स्वामी निर्दोषां पापवर्जिताम्

ティールタ（聖地）巡礼を口実に、彼は大地をさすらいました。夫は去り、罪も咎もない私を捨ててしまったのです。

Verse 52

अहं साध्वी समाचारा सदा पुण्या पतिव्रता । मां त्यक्त्वा स गतो भर्ता तीर्थ साधनतत्परः

私は貞淑で行い正しく、常に功徳を積み、夫に尽くすパティヴラターです。それでも夫は私を捨て、聖なるティールタ巡礼を成し遂げようと心を定めて去っていきました。

Verse 53

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनाति पीडिता । जीवनाशो वरं श्रेष्ठो वरं वै विषभक्षणम्

それゆえ、友よ、私は悲しみに暮れ、離別の苦しみに苛まれています。命を失うほうがましです。毒を仰ぐほうが、なおよいのです。

Verse 54

वरमग्निप्रवेशश्च वरं कायविनाशनम् । नारीं प्रियां परित्यज्य भर्ता याति सुनिष्ठुरः

火の中に入るほうがましです。体が滅びるほうがましです。非情な夫が、愛する妻を捨てて去ってしまうよりは。

Verse 55

भर्तृत्यागो वरं नैव प्राणत्यागो वरं सखि । वियोगं न समर्थाहं सहितुं नित्यदारुणम्

夫を捨てることは決して望ましくありません。友よ、むしろ命を捨てるほうがましです。私はこの絶え間なく残酷な離別に耐えることができません。

Verse 56

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनापि नित्यशः । सख्य ऊचुः । तीर्थयात्रां गतो भर्ता पुनरेष्यति ते पतिः

「それゆえ、友よ、私は離別のために絶えず苦しんでいます」。友人たちは言った。「あなたの夫は巡礼の旅に出たのです。あなたの主はまた戻ってこられます」。

Verse 57

वृथा शोषयसे कायं वृथाशोकं करोषि वै । वृथा त्वं तप्यसे बाले वृथा भोगान्परित्यजेः

あなたはいたずらに体を痩せ細らせ、いたずらに悲しみに耽っています。少女よ、あなたが自分を苦しめるのも、楽しみを捨てるのも、すべて無益なことです。

Verse 58

पिबस्व पानं भुंक्ष्व त्वं स्वप्रदत्तं हि पूर्वकम् । कस्य भर्ता सुताः कस्य कस्य स्वजनबांधवाः

飲み物を飲み、食べ物を食せよ――まことに、それはかつて汝自らが施したもの。誰の夫が誰のものか。誰の子が誰のものか。誰の身内と親族が誰のものか。

Verse 59

कः कस्य नास्ति संसारे संबंधः केन चैव हि । भक्ष्यते भुज्यते बाले संसारस्य हि तत्फलम्

この世で、誰が誰と無縁であろうか――いかなる縁によってか。幼子よ、ある者は食し、ある者は食される。まことにそれが世の有の果である。

Verse 60

मृते प्राणिनि कोऽश्नाति को हि पश्यति तत्फलम् । पीयते भुज्यते बाले एतत्संसारतः फलम्

生きものが死ぬとき、誰がその者のために食し、誰が行いの果を真に見るのか。いとし子よ、この世では自らの業のみが「飲まれ」「食され」—その報いは自らが受ける。

Verse 61

सुकलोवाच । भवतीभिः प्रयुक्तं यत्तन्न स्याद्वेदसंमतम् । यातु भर्तुः पृथग्भूता तिष्ठत्येका सदैव हि

スカラは言った。「汝らの行いはヴェーダの教えにかなわぬ。彼女は去れ――夫と別れて――そして常に独りで留まれ。」

Verse 62

पापभूता भवेन्नारी तां न मन्यंति सज्जनाः । भर्तुः सार्धं सदा सख्यो दृष्टो वेदेषु सर्वदा

女はかくして罪あるものとなり、善き人々はこれを敬わない。ヴェーダには常に、夫とともに伴侶として寄り添い続けるべきことが説かれている。

Verse 63

संबंधः पुण्यसंसर्गाज्जायते नात्र संशयः । नारीणां च सदा तीर्थं भर्ता शास्त्रेषु पठ्यते

縁は功徳ある交わりより生ずる。これに疑いはない。さらに聖典（シャーストラ）には、女性にとって夫は常にティールタ（聖なる巡礼地）であると説かれる。

Verse 64

तमेवावाहयेन्नित्यं वाचा कायेन कर्मभिः । मनसा पूजयेन्नित्यं भावसत्येन तत्परा

常にただ彼のみを招き呼ぶべきである—言葉によって、身体によって、行いによって。常に心によって彼を礼拝し、彼に専心し、内なる感情の真実をもって仕えるべきである。

Verse 65

भर्तुः पार्श्वं महातीर्थं दक्षिणांगं सदैव हि । तमाश्रित्य यदा नारी गृहस्था परिवर्त्तयेत्

夫の傍らはまことに常に大いなるティールタであり、とりわけその右側である。家住期（グリハスタ）に立つ妻がそこに依り、これにかなって身を処するならば……

Verse 66

यजते दानपुण्यैश्च तस्य दानस्य यत्फलम् । वाराणस्यां च गंगायां यत्फलं न च पुष्करे

礼拝と功徳ある布施（ダーナ dāna）から生じるいかなる果報も、その同じ果報はガンガーのほとりのヴァーラーナシーで得られ、（たとえ）プシュカラでは得られない。

Verse 67

द्वारकायां न चावन्त्यां केदारे शशिभूषणे । लभते नैव सा नारी यजमाना सदा किल

たとえ彼女が常に供犠（ヤジュニャ yajña）を行うとしても、ドヴァーラカーでもなく、アヴァンティーでもなく、ケーダーラでもなく、シャシブーシャナでもない所で行われるなら、その女性は（約束された果報を）得ない—そう説かれている。

Verse 68

तादृशं फलमेवं सा न प्राप्नोति कदा सखि । सुमुखं पुत्रसौभाग्यं स्नानं दानं च भूषणम्

されば友よ、彼女はかかる果報を決して得ない――麗しき面差しも、子を得る幸いも、沐浴と布施の功徳も、さらには荘厳の飾りさえも。

Verse 69

वस्त्रालंकारसौभाग्यं रूपं तेजः फलं सदा । यशः कीर्तिमवाप्नोति गुणं च वरवर्णिनी

彼女は常に、麗しき衣と荘厳の飾り、幸運、美貌、光輝の果を得、さらに名声と誉れ、そして高き徳を得る、白き肌の淑女よ。

Verse 70

भर्तुः प्रसादात्सर्वं च लभते नात्र संशयः । विद्यमाने यदा कांते अन्यं धर्मं करोति या

夫のご加護によって、彼女はすべてを得る――これに疑いはない。だが、愛しき夫がなお生きているのに、女が他のダルマ（貞節に背く道）に従うなら……

Verse 71

निष्फलं जायते तस्याः पुंश्चली परिकथ्यते । नारीणां यौवनं रूपमवतारं स्मृतं ध्रुवम्

その者においては、すべてが実りを失い、みだらな女と語られる。まことに、女の若さと美しさは移ろいゆくものとして記憶され、長くは留まらぬ。

Verse 72

एकस्यापि हि भर्तुश्च तस्यार्थे भूमिमंडले । सुपुत्रा सुयशा नारी परिकथ्येत वै सदा

たとえただ一人の夫のためであっても、この地の輪において、善き子と善き名声を備えた女は、常に模範として語られるべきである。

Verse 73

तुष्टे भर्तरि संसारे दृश्या नारी न संशयः । पतिहीना भवेन्नारी भवेत्सा भूमिमंडले

夫が満ち足りているとき、この世で女は尊ばれる――疑いはない。だが女が夫を失えば、地の面に投げ捨てられた者のようになる。

Verse 74

कुतस्तस्याः सुखं रूपं यशः कीर्तिः सुता भुवि । सुदौर्भाग्यं महद्दुःखं संसारे परिभुज्यते

どうして彼女に、幸福や美しさ、良き評判、名声、あるいは地上で娘が得られようか。世の生存において、彼女は甚だしい不運と大いなる悲しみを味わう。

Verse 75

पापभागा भवेत्सा च दुःखाचारा सदैव हि । तुष्टे भर्तरि तस्यास्तु तुष्टाः सर्वाश्च देवताः

彼女は罪の分け前を負い、まことに常に悲しみの行いに生きる。だが夫が喜ぶとき、すべての神々もまた彼女を喜ぶ。

Verse 76

तुष्टे भर्तरि तुष्यंति ऋषयो देवमानवाः । भर्ता नाथो गुरुर्भर्ता देवता दैवतैः सह

夫が満ち足りるとき、リシたちも神々も人々も満ち足りる。夫は守護者であり主である。夫は師である。夫は、あらゆる神々とともにある神である。

Verse 77

भर्ता तीर्थश्च पुण्यश्च नारीणां नृपनंदन । शृंगारं भूषणं रूपं वर्णं सौगंधमेव च

王子よ、女たちにとって夫は聖なる巡礼の地であり、功徳であり、まさに聖性そのものである。さらに夫は、飾りであり、宝であり、美であり、肌の色であり、香りでさえある。

Verse 78

कृत्वा सा तिष्ठते नित्यं वर्जयित्वा सुपर्वसु । शृंगारैर्भूषणैः सा तु शुशुभे सा यदा पतिः

かくして彼女は常に堅く守り、吉祥なる祭日の折には慎みを保った。されど夫が傍らにある時は、装いと宝飾によってひときわ輝いた。

Verse 79

पत्याविना भवत्येवं क्षीरं सर्पमुखे यथा । भर्तुरर्थे महाभागा सुव्रता चारुमंगला

夫なくしては、女のありさまは蛇の口に注がれた乳のごとし。夫のためにこそ、福徳ある貴婦人—誓いに堅く、吉祥の美を備えて—かく振る舞う。

Verse 80

गते भर्तरि या नारी शृंगारं कुरुते यदि । रूपं वर्णं च तत्सर्वं शवरूपेण जायते

夫が去りし後（すなわち没後）に女が飾り立てるなら、その容姿も肌の色つやもことごとく屍の相となる。

Verse 81

वदंति भूतले लोकाः पुंश्चलीयं न संशयः । तस्माद्भर्तुर्वियुक्ता या नार्याः शृणुत भूतले

地上の人々は疑いなく、彼女をみだらな者と言う。ゆえに聞け、地上にて夫と離別した女たちについて。

Verse 82

इच्छंत्या वै महासौख्यं भवितव्यं कदाचन । सुजायायाः परो धर्मो भर्ता शास्त्रेषु गीयते

女がいついかなる時も大いなる安楽を真に願うなら、聖典は歌う。善き妻にとって最高のダルマは夫である、と。

Verse 83

तस्माद्वै शाश्वतो धर्मो न त्याज्यो भार्यया किल । एवं धर्मं विजानामि कथं भर्ता परित्यजेत्

それゆえ、この永遠のダルマは、まことに妻によって捨てられてはならない。ダルマをかく知るなら、夫はいかで妻を見捨て得ようか。

Verse 84

इत्यर्थे श्रूयते सख्य इतिहासः पुरातनः । सुदेवायाश्च चरितं सुपुण्यं पापनाशनम्

この趣旨において、友よ、古き伝承が語り伝えられる――罪を滅する、きわめて功徳あるスデーヴァの行状である。