Adhyaya 3

Verse 1

सूत उवाच । प्रस्थितस्तेन मार्गेण प्रविष्टो गगनांतरे । स दृष्टो देवदेवेन सहस्राक्षेण धीमता

スータは語った。彼がその道を発して大空の広がりへ入ると、神々の神、智慧ある千眼のインドラに見とめられた。

Verse 2

उद्यमं तस्य वै ज्ञात्वा चक्रे विघ्नं सुराधिराट् । मेनिकांतामुवाचेदं गच्छ त्वं मम शासनात्

その固い精進を知るや、神々の王は障りを起こした。ついでメーナカーに言った。「我が命により、行け。」

Verse 3

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मोपाख्याने तृतीयोऽध्यायः

かくして『シュリー・パドマ・プラーナ』のブーミ・カンダにおける「シヴァシャルマー物語」第三章は終わる。

Verse 4

तथा कुरुष्व भद्रं ते यथा नायाति मे गृहम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं मेनिका प्रस्थिता त्वरात्

「そのようにせよ—汝に吉祥あれ—彼が我が家に来ぬように。」その言葉を聞くや、メニカーはただちに急ぎ出立した。

Verse 5

सूत उवाच । रूपौदार्यगुणोपेता सर्वालंकारभूषिता । नंदनस्य वनस्यांते दोलायां समुपस्थिता

スータは言った。美と気品と優れた徳を備え、あらゆる装身具で飾られた彼女は、ナンダナの林のほとりに、ぶらんこの上に立って現れた。

Verse 6

सुस्वरेण प्रगायंती गीतं वीणास्वरोपमम् । तेन दृष्टा विशालाक्षी चतुरा चारुलोचना

澄んだ美声で歌い、その歌はヴィーナー（vīṇā）の響きに似ていた。彼は彼女を見た—大きな瞳をもち、才知に富み、愛らしい眼差しの者として。

Verse 7

व्यवसायं ततो ज्ञात्वा तस्या विघ्नमनुत्तमम् । इंद्रेण प्रेषिता चैषा न च भद्रकरा भवेत्

そして彼女の企てを知ると、それが比類なき妨げであると悟った。彼女はインドラにより遣わされ、吉をもたらす者とはならないのだ。

Verse 8

एवं ज्ञात्वा जगामाथ सत्वरेण द्विजोत्तमः । तया दृष्टस्तथा पृष्टः क्व यास्यसि महामते

かく悟って、最上の婆羅門は大いに急ぎて旅立った。彼女は彼を見て問いかけた。「大いなる心の方よ、いずこへ赴かれるのですか。」

Verse 9

विष्णुशर्मा तदोवाच मेनिकां कामचारिणीम् । इंद्रलोकं प्रयास्यामि पितुरर्थे त्वरान्वितः

そのときヴィシュヌシャルマーは、望むままに行き来できるメーニカーに言った。「父のため、急ぎインドラの世界へ向かう。」

Verse 10

मेनिका विष्णुशर्माणं प्रत्युवाच प्रियं पुनः । कामबाणैः प्रभिन्नाहं त्वामद्य शरणं गता

メーニカーは再び愛情をこめてヴィシュヌシャルマーに言った。「欲望の矢に射抜かれ、今日あなたを拠り所として来ました。」

Verse 11

रक्षस्व द्विजशार्दूल यदि धर्ममिहेच्छसि । यावद्धि त्वं मया दृष्टः कामाकुलितचेतसा

「お守りください、婆羅門の虎よ。もしこの世で真にダルマを望まれるなら。あなたを見て以来、私の心は欲に乱されております。」

Verse 12

कामानलेन संदग्धा तावदेव न संशयः । संभ्रांता कामसंतप्ता प्रसादसुमुखो भव

「私は欲の火に焼かれております――疑いありません。恋の熱に乱れ焦がされておりますゆえ、どうか慈しみを垂れ、穏やかな御面持ちとなってください。」

Verse 13

विष्णुशर्मोवाच । चरित्रं देवदेवस्य विदितं मे वरानने । भवत्याश्चप्रजानामिनाहंचैतादृशःशुभे

ヴィシュヌシャルマンは言った。「麗しき面差しの御方よ、神々の神の聖なる御業は私に知られております。されど、吉祥なる御方よ、あなたとその御子孫については、私はなお十分に存じ上げませぬ。」

Verse 14

भवत्यास्तेजसा रूपैरन्ये मुह्यंति शोभने । विश्वामित्रादयो देवि पुत्रोहं शिवशर्मणः

美しき御方よ、他の者たちはあなたの御姿の輝きに惑わされます。女神よ、ヴィシュヴァーミトラらの聖仙でさえ迷わされる。しかし私はシヴァシャルマンの子である。

Verse 15

योगसिद्धिं गतस्यापि तपः सिद्धस्य चाबले । कामादयो महादोषा आदावेव विनिर्जिताः

たとえヨーガの成就（シッディ）を得た者であっても、たとえ苦行（タパス）に完成した修行者であっても、優しき御方よ、欲望などの大いなる過失は、初めのうちにこそ征服されねばならぬ。

Verse 16

अन्यं भज विशालाक्षि इंद्रलोकं व्रजाम्यहम् । एवमुक्त्वा जगामाथ त्वरितो द्विजसत्तमः

「大いなる瞳の御方よ、他の者を礼拝せよ。私はインドラの世界へ赴く。」そう言い終えると、最勝の再生者（ブラーフマナ）は急ぎ去った。

Verse 17

निष्फला मेनका जाता पृष्टा देवेन वज्रिणा । विभीषां दर्शयामास नानारूपां पुनः पुनः

金剛を持つ神ヴァジュリン（インドラ）に問いただされ、メーナカーは功を奏さなかった。彼女は幾度も幾度も、さまざまな恐るべき姿を現した。

Verse 18

यथानलेन संदग्धास्तृणानां संचया द्विजाः । भस्मीभूता भवंत्येव तथा तास्ता विभीषिकाः

おおブラーフマナたちよ、乾いた草の積みが火に焼かれれば必ず灰となるように、同じくそれらの恐怖もまた無に帰する。

Verse 19

विप्रस्य तेजसा तस्य पितृभक्तस्य सत्तमाः । प्रलयं गतास्तु घोरास्ता दारुणा भीषिका द्विजाः

徳ある者のうち最勝の者たちよ、祖霊ピトリに帰依するそのブラーフマナの霊妙なる光輝によって、恐ろしく苛烈な恐怖は、二度生まれの者たちよ、滅びのうちに溶け去った。

Verse 20

स विघ्नान्दर्शयामास सहस्राक्षः पुनः पुनः । तेजसाऽनाशयद्विप्रः स्वकीयेन महायशाः

サハスラークシャ（インドラ）は幾度も障碍を示したが、名高きブラーフマナは自らの霊威の光によってそれらを滅した。

Verse 21

एवं विघ्नान्बहूंस्तस्य इंद्रस्यापि महात्मनः । नाशयामास मेधावी तपसस्तेजसापि वा

かくして賢者は、大いなる魂をもつインドラが起こした数多の障碍をも、苦行（タパス）の光威によって滅し去った。

Verse 22

नष्टेषु तेषु विघ्नेषु दारुणेषु महत्सु च । ज्ञात्वा तस्य कृतान्विघ्नान्दारुणान्भीषणाकृतीन्

それらの大いにして凄まじい障碍が滅び去るとき、彼らは知った――あの恐るべき強大な妨げは、彼によって作られたのだと。

Verse 23

अथ क्रुद्धो महातेजा विष्णुशर्मा द्विजोत्तमः । इंद्रं प्रति महाभागो रागरक्तांतलोचनः

そのとき、大いなる光威を備えた最上の婆羅門ヴィシュヌシャルマーは憤怒に燃え、幸いなるその人は激情により目尻を赤くして、インドラへと向き直った。

Verse 24

इंद्र लोकादहं चेंद्रं पातयिष्यामि नान्यथा । निजधर्मे रतस्याद्य यो विघ्नं तु समाचरेत्

「我はインドラをインドラの界より墜とす—他の結末はない。今日、自らの聖なるダルマに専心する者に障りをなす者は…」

Verse 25

तस्य दंडं प्रदास्यामि यो वै हन्यात्स हन्यते । एवमन्यं करिष्यामि देवानां पालकं पुनः

「彼に罰を与えよう。打つ者は、返って自ら打たれる（報いを受ける）。かくして、我は再び別の者を諸天の守護者として任じる。」

Verse 26

एवं समुद्यतो विप्र इंद्रनाशाय सत्तमः । तावदेव समायातो देवेंद्रः पाकशासनः

かくして、聖者よ、その最勝の婆羅門はインドラ滅亡を志して立ち上がった。するとその時、インドラ自らが来臨した—諸天の主、パーカを懲らしめる者。

Verse 27

भो भो विप्र महाप्राज्ञ तपसा नियमेन च । दमेन सत्यशौचाभ्यां त्वत्समो नास्ति चापरः

「おお、尊き大智の婆羅門よ。汝のタパスと戒律、自己制御、そして真実と清浄によって、汝に等しき者はなく、まして勝る者はない。」

Verse 28

अनया पितृभक्त्या ते जितोहं दैवतैः सह । ममापराधं त्वं सर्वं क्षंतुमर्हसि सत्तम

この父への篤い孝養によって、我は諸天とともに汝に屈した。おお徳ある者の最上よ、我が一切の過ちを赦したまえ。

Verse 29

वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं च ददाम्यहम् । विष्णुशर्मा तदोवाच देवराजं तथागतम्

「願いを選べ。汝に吉祥あれ。得難きものさえ我は授けよう。」そのときヴィシュヌシャルマーは、かく来臨した天帝に語りかけた。

Verse 30

विप्रतेजो महेंद्रेद्रं असह्यं देवदैवतैः । पितृभक्तस्य देवेश दुःसहं सर्वथा विभो

おお神々の主、遍満する御方よ。バラモンの霊威の光は、諸天にとってさえ耐え難い。同じく、祖霊ピトリに帰依する者の力は、いかなる面でも抗しがたい。

Verse 31

तेजोभंगो न कर्त्तव्यो ब्राह्मणानां महात्मनाम् । पुत्रपौत्रैः समस्तैस्तु ब्रह्मविष्णुहरान्पुनः

大いなる魂をもつバラモンたちの威光と霊威を、決して損なってはならない。さらに子や孫とともに、ブラフマー、ヴィシュヌ、ハラ（シヴァ）を繰り返し敬拝すべきである。

Verse 32

नाशयंते न संदेहो यदि रुष्टा द्विजोत्तमाः । नागच्छेद्यद्भवानद्य तदा राज्यमनुत्तमम्

疑いはない。最上の二度生まれ（バラモン）が怒れば、滅びをもたらし得る。もし今日行かぬなら、王国はまことに無上となり、安泰にしてすぐれたものとなろう。

Verse 33

आत्मतपः प्रभावेण अन्यस्मै त्वं महात्मने । दातुकामस्तु संजातो रोषपूर्णेन चक्षुषा

自らの苦行の威力によって、汝はこれを他の大いなる魂に与えようと望むに至った—されどその眼差しは怒りに満ちている。

Verse 34

भवानद्य समायातो वरं दातुमिहेच्छसि । अमृतं देहि देवेंद्र पितृभक्तिं तथाचलाम्

汝は今日ここに来たりて、恩寵の賜与を望む。おおインドラ、デーヴァの主よ—我にアムリタ（不死の甘露）と、祖霊への揺るがぬ信愛を授けたまえ。

Verse 35

एवंविधं वरं देहि यदि तुष्टोसि शत्रुहन् । एवं ददामि पुण्यं ते वरं चामृतसंयुतम्

「もし汝が満足せしならば、敵を滅ぼす者よ、このような恩寵を我に授けたまえ。」かく請われて曰く、「汝に功徳あるこの恩寵を授けよう。甘露のごとき不死の利益を伴うものなり。」

Verse 36

एवमाभाष्य तं विप्रममृतं दत्तवान्स्वयम् । सकुंभं दत्तवांस्तस्मै प्रीयमाणेन चात्मना

かくそのバラモンに語りて、彼は自ら甘露を授け、さらに喜び満つる心をもって、その器をも添えて与えた。

Verse 37

अचला ते भवेद्विप्र भक्तिः पितरि सर्वदा । एवमाभाष्य तं विप्रं विसृज्य च सहस्रदृक्

「バラモンよ、汝の父への信愛が常に揺るがぬものとなれ。」かく語りて、千眼の者（インドラ）は彼を暇し、自らも去った。

Verse 38

प्रसन्नोभूच्च तद्दृष्ट्वा विप्रतेजः सुदुःसहम् । विष्णुशर्मा ततो गत्वा पितरं वाक्यमब्रवीत्

耐えがたいほどのバラモンの光輝を見て、彼は喜びに満たされた。そこでヴィシュヌシャルマーは父のもとへ赴き、次の言葉を告げた。

Verse 39

तात इंद्रात्समानीतममृतं व्याधिनाशनम् । अनेनापि महाभाग नीरुजो भव सर्वदा

父上、このアムリタはインドラよりもたらされた、病を滅する霊薬です。これによって、幸いなる方よ、常に無病でありますように。

Verse 40

अमृतेन त्वमद्यैव परां तृप्तिमवाप्नुहि । एतद्वाक्यं महच्छ्रुत्वा शिवशर्मा सुतस्य हि

「このアムリタによって、まさに今日、至上の満ち足りを得よ。」息子に関わるその重き言葉を聞いて、シヴァシャルマーは……

Verse 41

सुतान्सर्वान्समाहूय प्रीयमाणेन चेतसा । पितृभक्ताः सुता यूयं मद्वाक्यपरिपालकाः

彼はすべての息子たちを呼び集め、愛に満ちた心で言った。「我が子らよ、汝らは父に孝養を尽くし、我が言葉を守る者たちである。」

Verse 42

वरं वृणुध्वं सुप्रीताः पुत्रका दुर्लभं भुवि । एवमाभाषितं तस्य शुश्रुवुः सर्वसंमताः

「愛しき我が子らよ、我は大いに満足している。地上にて得難き恩寵を、望むままに選ぶがよい。」こう告げられると、皆は心を一つにしてその言葉に耳を傾けた。

Verse 43

ते सर्वे तु समालोच्य पितरं प्रत्यथाब्रुवन् । अस्माकं जीवताम्माता गता या यममंदिरम्

そこで彼らは皆で相談し、父にこう申し上げた。「われらがなお生きているのに、母はヤマの住処へ赴いてしまいました。」

Verse 44

नीरुजा भवनाद्देवी प्रसादात्तव सुव्रता । भवान्पिता इयं माता जन्मजन्मांतरे पितः

女神よ、あなたのご加護により、この貞き女は病より解き放たれました。あなたは彼女の父であり、こちらは母です。生まれ変わりごとに、あなたは彼女の父であられました、父よ。

Verse 45

वयं सुता भवेमेति सर्वे पुण्यकृतस्तथा । शिवशर्मोवाच । अद्यैवापि मृता माता भवतां पुत्रवत्सला

「われら皆が（彼女の）子となれますように」と、功徳を積む者たちは口々に言った。シヴァシャルマーは言った。「まさに今日、子を慈しむあなたがたの母は亡くなったのだ。」

Verse 46

जीवमाना सुहृष्टा सा एष्यते नात्र संशयः । एवमुक्ते शुभे वाक्ये ऋषिणा शिवशर्मणा

「彼女は生きており、喜びに満ちて戻って来る。そこに疑いはない。」賢者シヴァシャルマーがこの吉祥なる言葉を告げると、……

Verse 47

तेषां माता समायाता प्रहृष्टा वाक्यमब्रवीत् । एतदर्थं समुत्पन्नं सुवीर्यं तनयं सुतम्

彼らの母は喜びに満ちてやって来て、こう語った。「まさにこのために、この子—スヴィーリヤ—は生まれたのです、わが子よ。」

Verse 48

नराः सत्पुत्रमिच्छंति कुलवंशप्रभावकम् । स्त्रियो लोके महाभागाः सुपुण्याः पुण्यवत्सलाः

男たちは、家と血統の威光を高める徳ある息子を望む。世にあって女はことさらに幸いであり、功徳（プンニャ）に満ち、ダルマを愛し敬う。

Verse 49

सुतमिच्छंति सर्वत्र पुण्यांगं पुण्यसाधकम् । कुक्षिं यस्या गतो गर्भः सुपुण्यः परिवर्त्तते

どこにおいても、人は功徳（プンニャ）に満ち、その身をもって功徳を成就させる息子を望む。そのような胎が宿る腹は、きわめて吉祥へと変わる。

Verse 50

पुण्यान्पुत्रान्प्रसूयेत सा नारी पुण्यभागिनी । कुलाचारं कुलाधारं पितृमातृप्रतारकम्

功徳ある息子たちを産む女は、功徳（プンニャ）を分かち受ける者である。彼らは家の正しい作法を守り、血統の支えとなり、父母を救済する。

Verse 51

विना पुण्यैः कथं नारी संप्राप्नोति सुतोत्तमम् । न जाने कीदृशैः पुण्यैरेष भर्ता सुपुण्यभाक्

功徳（プンニャ）なくして、どうして女がこのような最上の子を得られようか。いかなる功徳によって、わが夫はかくも徳に満ちたのか、私は知らない。

Verse 52

संजातो धर्मवीर्योपि धर्मात्मा धर्मवत्सलः । यस्य वीर्यान्मया प्राप्ता यूयं पुत्रास्ततोधिकाः

彼はダルマに根ざす力をもって生まれ、心は清らかでダルマを慈しむ者であった。その威力によって私は汝らを子として得、汝らは彼にも勝っている。

Verse 53

एवं पुण्यप्रभावोयं भवंतः पुण्यवत्सलाः । मम पुत्रास्तु संजाताः पितृभक्तिपरायणाः

これこそ功徳の力である。汝らは皆ダルマを愛する者であり、わが子らは父への敬愛にひたすら帰依する者として生まれた。

Verse 54

अहो लोकेषु पुण्यैश्च सुपुत्रः परिलभ्यते । एकैकशोधिकाः पंच मया प्राप्ता महाशयाः

ああ、この世では徳と功徳によってこそ、すぐれた子が得られる。私は五人の大いなる心の者を授かった――それぞれが自ら浄める浄化者である。

Verse 55

यज्वानः पुण्यशीलाश्च तपस्तेजः पराक्रमाः । एवं संवर्धितास्ते तु तया मात्रा पुनः पुनः

彼らはヤジュニャを修する者、徳ある行いの者であり、苦行（タパス）より生じた光輝と勇猛の力を備えていた。かくしてその母によって、幾度も養われ、強められた。

Verse 56

हर्षेण महताविष्टाः प्रणेमुर्मातरं सुताः । पुत्रा ऊचुः । सुपुण्यैः प्राप्यते माता सन्माता सुपिता किल

大いなる歓喜に満たされ、子らは母に礼拝した。子らは言った。「きわめて大いなる功徳によって母を得る。まことに善き母と善き父とは、徳ある行いによってのみ授かるのです。」

Verse 57

भवती पुण्यकृन्माता नो भाग्यैस्तु प्रवर्तिता । यस्या गर्भोदरं प्राप्य सुपुण्यैश्च प्रवर्द्धिताः

あなたは功徳をなす母であり、ただ運命に押されているのではありません。そのような母の胎に宿り、私たちは大いなる徳によって養われ、栄えさせられました。

Verse 58

जन्मजन्मनि त्वं माता पिता चैव भविष्यथः । पितोवाच । शृणुध्वं मामकाः पुत्राः सुवरं पुण्यदायकम्

「生まれ生まれに、汝はまことに母とも父ともなるであろう。」父は言った。「我が子らよ、功徳を授けるこの最上の言葉を聞け。」

Verse 59

मयि तुष्टे सुता भोगा ननु भुंजंतु चाक्षयान् । पुत्रा ऊचुः । यदि तात प्रसन्नोसि वरं दातुमिहेच्छसि

「我が心が満たされるなら、わが子らはまことに尽きぬ歓楽を享受せよ。」子らは言った。「父上、もしご満悦で、ここにて恩寵を授けようと望まれるなら…」

Verse 60

अस्मान्प्रेषय गोलोकं वैष्णवं दाहवर्जितम् । पितोवाच । गच्छध्वं वैष्णवं लोकं यूयं विगतकल्मषाः

「我らをゴーローカへお遣わしください――苦患なきヴァイシュナヴァの国へ。」父は言った。「行け、ヴァイシュナヴァの世界へ。汝らはすでに罪垢を離れた。」

Verse 61

मत्प्रसादात्तपोभिश्च पितृभक्त्यानया स्वया । एवमुक्ते तु तेनापि सुवाक्ये ऋषिणा ततः

「我が恩寵により、汝らの苦行（タパス）により、そして祖霊へのこの汝自身の敬虔により…。」そう告げられると、その聖仙もまた麗しき言葉をもって続けた。

Verse 62

शंखचक्रगदापाणिर्गरुडारूढ आगतः । सपुत्रं शिवशर्माणमित्युवाच पुनः पुनः

法螺・円盤・棍棒を御手に携え、主はガルダに乗って来臨された。そして幾度も、子と共にいるシヴァシャルマンに呼びかけられた。

Verse 63

सपुत्रेण त्वयाद्यैव जितो भक्त्यास्मि वै द्विज । पुत्रैः सार्द्धं समागच्छ चतुर्भिः पुण्यकारिभिः

婆羅門よ、今日、汝は子とともに信愛（バクティ）によってまことに我を征した。功徳をなす四人の子らと共にここへ来たれ。

Verse 64

अनया भार्यया सार्द्धं पुण्यया पतिकाम्यया । शिवशर्मोवाच । अमी गच्छंतु पुत्रा मे वैष्णवं लोकमुत्तमम्

この貞淑にして夫を慕う我が妻とともに、シヴァシャルマンは言った。「この我が子らが至上のヴィシュヌの世界へ赴かんことを。」

Verse 65

कंचित्कालं तु नेष्यामि भूमौ वै भार्यया सह । अनेनापि सुपुत्रेण अंत्येन सोमशर्मणा

しばらくの間、我は妻とともに地上に住まい、さらにこの善き子、末子ソーマシャルマンとも共にあらん。

Verse 66

एवमुक्ते शुभे वाक्ये ऋषिणा सत्यभाषिणा । तानुवाचाथ देवेशः सुपुत्राञ्छिवशर्मणः

真実を語る聖仙がかくも吉祥なる言葉を述べ終えると、神々の主は彼ら――シヴァシャルマンの立派な子ら――に語りかけた。

Verse 67

गच्छंतु मोक्षदं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् । एवमुक्ते ततो विप्राश्चत्वारः सत्यचेतसः

「彼らを解脱（モークシャ）を授ける世界へ行かしめよ。そこは焼尽と壊滅の劫を離れる。」そう告げられると、真実に堅き四人の婆羅門はそのまま進んだ。

Verse 68

विष्णुरूपधराः सर्वे बभूवुस्तत्क्षणादपि । इंद्रनीलसमावर्णैः शंखचक्रगदाधराः

まさにその瞬間、彼らは皆ヴィシュヌの御姿となり、藍玉のごとく深き色にして、法螺貝・円盤・棍棒を携えていた。

Verse 69

सर्वाभरणसौभाग्या विष्णुरूपा महौजसः । हारकंकणशोभाढ्या रत्नमालाभिशोभिताः

あらゆる荘厳具を具え、ヴィシュヌの御姿にして大いなる光輝を帯び、首飾りと腕輪に飾られて、宝玉の花鬘によりいよいよ輝きわたった。

Verse 70

सूर्यतेजःप्रतीकाशास्तेजोज्वालाभिरावृताः । प्रविष्टा वैष्णवं कायं पश्यतः शिवशर्मणः

太陽の輝きにも似て光り、燃え立つ光焔に包まれつつ、彼らはヴァイシュナヴァの御身へと入った—シヴァシャルマンの眼前で。

Verse 71

दीपं दीपा यथा यांति तद्वल्लीना महामते । गतास्ते वैष्णवं धाम पितृभक्त्या द्विजोत्तमाः

大いなる賢者よ、一本の灯火の炎が別の灯火へ移るように、かの最勝の再生者たちは祖霊への信愛によって、ヴィシュヌの至上の住処へと至った。

Verse 72

प्रभावं तु प्रवक्ष्यामि सुसत्यं सोमशर्मणः

いま、ソーマシャルマンの真実にして妙なる威力、その栄光を説き明かそう。