Adhyaya 118

Verse 1

कपिंजल उवाच । गंगामुखे पुरा तात रोदमाना वरांगना । नेत्राभ्यामश्रुबिंदूनि पतंति च महाजले

カピンジャラは言った。「昔、いとしき者よ、ガンガーの河口で一人の高貴な女性が泣いていた。彼女の両眼から涙の雫が大いなる水へと落ちていた。」

Verse 2

गंगामध्ये निमज्जंति भवंति कमलानि च । पुष्पाणि दिव्यरूपाणि सौगंधानि महांति च

ガンガーの中には蓮華が現れ、また神々しい姿の花々もある。芳香に満ち、壮麗で、大きく咲き誇る。

Verse 3

तस्यास्तात सुनेत्राभ्यां किमर्थं प्रपतंति च । गंगोदके महाभाग निर्मला अश्रुबिंदवः

いとしき者よ――なぜ彼女の美しい両眼から、清らかな涙の滴がガンガーの水に落ちるのか。幸い多き者よ、教えてほしい。

Verse 4

अस्थिचर्मावशेषस्तु जटाचीरधरः पुनः । तानि सौगंधयुक्तानि पद्मानि विचिनोति सः

骨と皮ばかりにやせ衰えながらも、再びジャターの乱れ髪と樹皮の衣をまとい、芳香満ちる蓮華を摘み集める。

Verse 5

हेमवर्णानि दिव्यानि नीत्वा शिवं समर्चयेत् । सा का नारी समाचक्ष्व स वा को हि महामते

黄金の輝きを帯びた天なる供物を携え、しかるべくシヴァを礼拝すべきである。大いなる心の人よ、告げよ—彼女はいかなる女で、あの男はいったい誰なのか。

Verse 6

अर्चयित्वा शिवं सोथ कस्मात्पश्चात्प्रदेवति । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यद्यहं वल्लभस्तव

「シヴァを礼拝したのち、なぜなお嘆くのか、女神よ。もし私がまことに汝に愛しき者なら、すべてを語ってくれ。」

Verse 7

कुंजल उवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि वृत्तांतं देवनिर्मितम् । चरित्रं सर्वपापघ्नं विष्णोश्चैव महात्मनः

クンジャラは言った。「聞きなさい、愛しい子よ。神々の定めた由来を語ろう。あらゆる罪を滅する物語、偉大なる魂の主ヴィシュヌに関する章である。」

Verse 8

योसौ हुंडो महावीर्यो नहुषेण हतो रणे । तस्य पुत्रस्तु विख्यातो विहुंडस्तप आस्थितः

大勇のフンダは戦いにおいてナフシャに討たれた。その名高き子ヴィフンダは、やがてタパス（苦行）の修行に入った。

Verse 9

निहतं पितरं श्रुत्वा सामात्यं सपरिच्छदम् । आयुपुत्रेण वीरेण नहुषेण बलीयसा

父が、大臣や従者一同とともに、アーユの子にして勇猛・強大なるナフシャによって討たれたと聞き、

Verse 10

तपस्तपति सक्रोधाद्देवान्हंतुं समुद्यतः । पौरुषं तस्य दुष्टस्य तपसा वर्द्धितस्य च

タパスタパティは怒りに燃え、神々を討たんとして立ち上がった。あの邪なる者の雄々しき力は、苦行（タパス）により増し強められていた。

Verse 11

जानंति देवताः सर्वा दुःसहं समरांगणे । हुंडात्मजो विहुंडस्तु त्रैलोक्यं हंतुमुद्यतः

すべての神々は、彼が戦場において耐え難き存在であると知っている。フンダの子ヴィフンダは、三界を滅ぼさんと起ち上がった。

Verse 12

पितुर्वैरं करिष्यामि हनिष्ये मानवान्सुरान् । एवं समुद्यतः पापी देवब्राह्मणकंटकः

「父の怨みを晴らそう。人間を、さらには神々をも討つ。」かくして動き出したその罪深き者は、神々とバラモンたちの災厄となった。

Verse 13

उपद्रवं समारेभे प्रजाः पीडयते च सः । तस्यैव तेजसा दग्धा देवाश्चेंद्रपुरोगमाः

彼は圧迫の業を起こし、民を苦しめた。しかもその威光の炎によって、インドラを先頭とする神々さえ灼かれた。

Verse 14

शरणं देवदेवस्य जग्मुर्विष्णोर्महात्मनः । देवदेवं जगन्नाथं शंखचक्रगदाधरम्

彼らは大いなる御心のヴィシュヌに帰依した――神々の神、宇宙の主、法螺貝・円盤・棍棒を執る御方に。

Verse 15

ऊचुश्च पाहि नो नित्यं विहुंडस्य महाभयात् । श्रीविष्णुरुवाच । वर्द्धंतु देवताः सर्वाः सुसुखेन महेश्वराः

彼らは言った。「ヴィフンダの大いなる恐怖から、常に我らをお守りください。」シュリー・ヴィシュヌは答えた。「大いなる主たちよ、すべての神々が安楽のうちに栄え、増し広がらんことを。」

Verse 16

विहुंडं नाशयिष्यामि पापिष्ठं देवकंटकम् । एवमाभाष्य तान्देवान्मायां कृत्वा जनार्दनः

「我はヴィフンダを滅ぼそう。最も邪悪にして、神々の棘なる者を。」そう諸神に告げて、ジャナールダナは神聖なるマーヤーを用い、事を起こした。

Verse 17

स्वयमेवस्थितस्तत्र नंदने सुमहायशाः । मायामयं चकाराथ स्त्रीरूपं च गुणान्वितम्

そこナンダナの園にて、偉大なる光輝の御方は独り立ち、ついでマーヤーの力により、徳相を具えた女性の姿を作り出した。

Verse 18

विष्णुमाया महाभागा सर्वविश्वप्रमोहिनी । चकार रूपमतुलं विष्णोर्मायाप्रमोहिनी

ヴィシュヌのマーヤーは、最も吉祥にして全宇宙を惑わすもの、比類なき姿を現した。ヴィシュヌの幻力によって衆生を迷わせるその者である。

Verse 19

विहुंडस्य वधार्थाय रूपलावण्यशालिनी । कुंजल उवाच । स देवानां वधार्थाय दिव्यमार्गं जगाम ह

美と艶を具えた彼女は、ヴィフṇḍa討滅のために旅立った。クンジャラは言った――その後、彼は神なる道を進み、諸天を殺さんとした。

Verse 20

नंदनांते ततो मायामपश्यद्दितिजेश्वरः । तया विमोहितो दैत्यः कामबाणकृतांतरः

やがてナンダナのほとりで、ディティの子らの魔王はマーヤーの幻影を見た。それに惑わされ、欲の矢に胸を射られたダイティヤは分別を失った。

Verse 21

आत्मनाशं न जानाति कालरूपां वरस्त्रियम् । तां दृष्ट्वा नवहेमाभां रूपद्रविणशालिनीम्

彼は自らの滅びを悟らない。時そのものが女身となった最上の女人を見て、鋳たての黄金のように輝き、美と富を具えているのに。

Verse 22

लुब्धो विहुंडः पापात्मा तामुवाच वरांगनाम् । कासि कस्य वरारोहे ममचित्तप्रमाथिनि

貪欲で罪深きヴィフṇḍaは、その最上の女人に言った。「汝は誰ぞ、麗しき腰の者よ。誰のものぞ、愛でたき者よ、我が心をかき乱す者よ。」

Verse 23

संगमं देहि मे भद्रे रक्षरक्ष वरानने । संगमात्तव देवेशि यद्यदिच्छसि सांप्रतम्

「吉祥なる者よ、我に交わりを与えよ。守りたまえ、守りたまえ、美顔の者よ。諸天の女主よ、汝と結ばれれば、今この時に汝の望むことはすべて成就せん。」

Verse 24

तत्तद्दद्मि महाभागे दुर्लभं देवदानवैः । मायोवाच । मामेव भोक्तुमिच्छा चेद्दायं मे देहि दानव

「それを汝に授けよう、幸いなる者よ――それは神々とダーナヴァにさえ得難きもの。」マーヤーは言った。「もし真にただ我のみを享受せんと欲するなら、我が受くべき分を捧げよ、ダーナヴァよ。」

Verse 25

सप्तकोटिमितैश्चैव पुष्पैः पूजय शंकरम् । कामोदसंभवैर्दिव्यैः सौगंधैर्देवदुर्लभैः

七クロールの花をもってシャンカラを礼拝し、さらにカーモダより生じた、神々の間にも稀なる天上の芳香花を捧げよ。

Verse 26

तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे तु दानव । आरोपय महाभाग एतद्दायं प्रदेहि मे

ダーナヴァよ、それらの花で作った花輪を我が首に掛けよ。幸いなる者よ、この贈り物を我に与えよ、我が受くべき分として。

Verse 27

तदाहं सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । विहुंड उवाच । एवं देवि करिष्यामि वरं दद्मि प्रयाचितम्

「それならば、疑いなく我は汝の愛しき妻となろう。」ヴィフンダは言った。「そのとおりに、デーヴィーよ。かく為そう。求められた恩寵を授ける。」

Verse 28

वनानि यानि पुण्यानि दिव्यानि दितिजेश्वरः । बभ्राममन्मथाविष्टो न च पश्यति तं द्रुमम्

ダーナヴァの主は、あらゆる聖なる天上の森をさまよったが、カーマの熱に取り憑かれ、その樹を見いだすことができなかった。

Verse 29

कामोदकाख्यं पप्रच्छ यत्रतत्र गतः स्वयम् । कामोदाख्यद्रुमो नास्ति वदंत्येवं महाजनाः

彼は自らあちらこちらへ赴き、カーモダカと呼ばれる場所を尋ね回った。だが人々はこう言った。「カーモダという名の樹は存在しない。」

Verse 30

पृच्छमानः स दुष्टात्मा कामबाणैः प्रपीडितः । पप्रच्छ भार्गवं गत्वा भक्त्या नमित कंधरः

その邪なる心の者は、欲望の矢に苦しめられ、バールガヴァのもとへ赴いて問いかけ、信愛をもって頭を垂れた。

Verse 31

कामोदकं द्रुमं ब्रूहि कांतं पुष्पसमन्वितम् । शुक्र उवाच । कामोदः पादपो नास्ति योषिदेवास्ति दानव

「花をまとい麗しきカーモダカの樹について語れ。」シュクラは答えた。「カーモダという樹はない。むしろ、ダーナヴァよ、カーモダーという名の天女（アプサラス）がいるのだ。」

Verse 32

यदा सा हसते चैव प्रसंगेन प्रहर्षिता । तद्धासाज्जज्ञिरे दैत्य सुगंधीनि वराण्यपि

彼女が語らいの折に喜び笑うとき、ダイティヤよ、その笑いそのものから、すぐれた芳香の恩寵がまた生じた。

Verse 33

सुमान्येतानि दिव्यानि कामोदाया न संशयः । हृद्यानि पीतपुष्पाणि सौरभेण युतानि च

これらのすぐれた神妙なる花は、疑いなくカーモダーの花である。心を喜ばせ、黄なる花を咲かせ、香気をたたえている。

Verse 34

तेनाप्येकेन पुष्पेण यः समर्चति शंकरम् । तस्येप्सितं महाकामं संपूरयति शंकरः

たとえ一輪の花だけであっても、シャンカラ（Śaṅkara）を礼拝する者には、シャンカラがその人の大いなる願いを成就させ給う。

Verse 35

अस्याश्च रोदनाद्दैत्य प्रभवंति न संशयः । तादृशान्येव पुष्पाणि लोहितानि महांति च

その涙そのものから、聞く者よ、ダイティヤたちが生じる—疑いはない。同じ性質の花々もまた現れ、赤く、しかも大きい。

Verse 36

सौरभेण विना दैत्य तेषां स्पर्शं न कारयेत् । एवमाकर्णितं तेन वाक्यं शुक्रस्य भाषितम्

「ダイティヤよ、その香りなくしては、彼らに触れさせてはならぬ。」シュクラ（Śukra）の語った言葉をこのように聞き、彼はそのとおりに行った。

Verse 37

उवाच सा तु कुत्रास्ति कामोदा भृगुनंदन । शुक्र उवाच । गंगाद्वारे महापुण्ये महापातकनाशने

彼女は言った。「しかし、カーモダー（Kāmodā）はどこにいるのですか、ブリグ（Bhṛgu）の末裔よ。」シュクラは答えた。「ガンガードヴァーラ（Gaṅgādvāra）にある。至聖にして、最も重い罪を滅する地だ。」

Verse 38

कामोदाख्यं पुरं तत्र निर्मितं विश्वकर्मणा । कामोदपत्तने नारी दिव्यभोगैरलंकृता

そこにヴィシュヴァカルマン（Viśvakarman）がカーモダ（Kāmoda）と名づける都を造った。カーモダの都では、一人の女が天上の歓楽と華麗さで飾られていた。

Verse 39

तथा चाभरणैर्भाति सर्वदेवैः सुपूजिता । त्वया तत्रैव गंतव्यं पूजितव्या वराप्सराः

かくして彼女は飾りをまとい輝き、すべての神々により深く礼拝されている。ゆえに汝はただちにそこへ赴け；そこにいる勝れたアプサラスたちは、しかるべく供養し礼拝すべきである。

Verse 40

उपायेनापि पुण्येन तां प्रहासय दानव । एवमुक्त्वा तु योगींद्र सः शुक्रो दानवं प्रति

「おおダーナヴァよ、たとえ功徳ある方便によってでも、彼女を笑わせよ。」そう告げて、瑜伽者の主よ、シュクラはそのダーナヴァに語りかけた。

Verse 41

विरराम महातेजाः स्वकार्यायोद्यतोऽभवत्

大いなる光輝を具えたその勇者はしばし立ち止まり、己が務めを成し遂げんと心を定めた。