Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

वैशम्पायन उवाच ततो विराटो नृपति: सम्प्रहृष्टतनुरुह:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अपने अमित-पराक्रमी कुमारकी विजयका समाचार सुनकर राजा विराट बड़े प्रसन्न हुए। उनके शरीरमें रोमांच हो आया। उन्होंने वस्त्र और आशभूषणोंसे उन दूतोंका सत्कार किया और मन्त्रीको आज्ञा दी--

Vaiśampāyana uvāca | tato virāṭo nṛpatiḥ samprahṛṣṭa-tanūruhaḥ | janamejaya! svasyāmita-parākramiṇaḥ kumārasya vijaya-samācāraṃ śrutvā sa mahān prahṛṣṭo ’bhavat | tasya gātreṣu romāñco ’bhavat | sa dūtān vastrābharaṇaiḥ satkṛtvā mantriṇaṃ samādiśat |

ヴァイシャンパーヤナは語った。かくして人々の王ヴィラータは、計り知れぬ武威をもつ我が子の勝利の報を聞くや、歓喜に震え、身の毛もよだつほどであった。王は喜悦に満たされ、使者たちを衣と装身具で厚くねぎらい、ついで大臣に命を下した――吉報に接した君主は、無分別な狂宴ではなく、感謝と施与、そして秩序ある政務によって応ずべきことを示すかのように。

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
विराटःVirata
विराटः:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्प्रहृष्ट-तनुरुहःwhose body-hairs were thrilled (with joy); having horripilation
सम्प्रहृष्ट-तनुरुहः:
TypeAdjective
Rootसम्प्रहृष्टतनुरुह
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
V
Virāṭa
V
Virāṭa's son (kumāra)
M
messengers (dūtāḥ)
M
minister (mantrī)
G
garments (vastrāṇi)
O
ornaments (ābharaṇāni)

Educational Q&A

A ruler should respond to success with disciplined joy: acknowledge merit, reward loyal service (the messengers), and immediately translate good news into orderly administrative action through trusted ministers.

After hearing that his son has achieved victory, King Virāṭa becomes ecstatic (hairs standing on end), honors the messengers with gifts, and then commands his minister—preparing the court’s next steps in response to the victory report.