Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

अगस्त्य-वातापि-उपाख्यानम्

Agastya and Vātāpi: Ilvala’s stratagem; Lopāmudrā’s emergence

जैसे पुत्र, सेवक तथा बन्धु-बान्धवोंसहित राजा इक्ष्वाकु, मुचुकुन्द, मान्धाता तथा महाराज मरुत्तने पुण्यकीर्ति प्राप्त की थी, जैसे देवताओं और देवर्षियोंने तपोबलसे यश और ऐश्वर्य प्राप्त किया था; उसी प्रकार तुम भी पूर्णरूपसे यश और धन-सम्पत्ति प्राप्त करोगे। धृतराष्ट्रके पुत्र पाप और मोहके वशीभूत हैं; अतः वे दैत्योंकी भाँति शीघ्र नष्ट हो जायँगे; इसमें संशय नहीं है ।। इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां चतुर्नवतितमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्चमें लोमशतीर्थयात्राविषयक चौरानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

yathā putra-sevaka-tathā bandhu-bāndhava-sahitaḥ rājā ikṣvākuḥ mucukundaḥ māndhātā tathā mahārājaḥ maruttaś ca puṇya-kīrtiṃ prāptavān, yathā devāḥ devarṣayaś ca tapo-balena yaśa aiśvaryaṃ ca prāpuḥ; tathā tvam api pūrṇa-rūpeṇa yaśaḥ dhana-sampattiṃ ca prāpsyasi. dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ pāpa-moha-vaśībhūtāḥ santi; ataḥ te daityānām iva śīghraṃ naśyanti; atra saṃśayo na asti.

ローマシャは言った。「子ら、従者、親族に囲まれたイクシュヴァーク王、ムチュクンダ王、マーンダータ王、そして大王マルッタが、まことに功徳ある名声を得たように。さらに神々と天の聖仙が、苦行(タパス)の力によって名声と覇権を得たように。汝もまた、余すところなく栄光と富を得るであろう。持国の子らは罪と迷妄に支配されている。ゆえに代提耶(ダイティヤ)のごとく、ほどなく滅び去る—疑いはない。」

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
पुत्रैःwith sons
पुत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
सेवकैःwith servants
सेवकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसेवक
FormMasculine, Instrumental, Plural
तथाand
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
बन्धुkinsmen
बन्धु:
Karta
TypeNoun
Rootबन्धु
FormMasculine, Nominative, Plural
बान्धवैःwith relatives
बान्धवैः:
Karana
TypeNoun
Rootबान्धव
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहितःaccompanied (by)
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इक्ष्वाकुःIkshvaku
इक्ष्वाकुः:
Karta
TypeNoun
Rootइक्ष्वाकु
FormMasculine, Nominative, Singular
मुचुकुन्दःMuchukunda
मुचुकुन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootमुचुकुन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
मान्धाताMandhata
मान्धाता:
Karta
TypeNoun
Rootमान्धातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
महाराजःgreat king
महाराजः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Nominative, Singular
मरुत्तःMarutta
मरुत्तः:
Karta
TypeNoun
Rootमरुत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
पुण्यकीर्तिम्holy fame
पुण्यकीर्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुण्यकीर्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्ताःhaving obtained
प्राप्ताः:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormPerfective (past participle), Plural
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
देवाःgods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
देवर्षयःdivine seers
देवर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवर्षि
FormMasculine, Nominative, Plural
तपोबलेनby the power of austerity
तपोबलेन:
Karana
TypeNoun
Rootतपोबल
FormNeuter, Instrumental, Singular
यशःfame
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Accusative, Singular
ऐश्वर्यम्sovereignty, prosperity
ऐश्वर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्ताःhaving obtained
प्राप्ताः:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormPerfective (past participle), Plural
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootत्वद्
FormNominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सम्पूर्णरूपेणcompletely
सम्पूर्णरूपेण:
TypeIndeclinable
Rootसम्पूर्णरूप
यशःfame
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Accusative, Singular
धनसम्पत्तिम्wealth and prosperity
धनसम्पत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनसम्पत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्स्यसिyou will obtain
प्राप्स्यसि:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormSimple Future, Second, Singular
धृतराष्ट्रस्यof Dhritarashtra
धृतराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
पापस्यof sin
पापस्य:
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Genitive, Singular
मोहस्यof delusion
मोहस्य:
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Genitive, Singular
वशीभूताःsubjugated, under control
वशीभूताः:
TypeAdjective
Rootवशीभू
FormMasculine, Nominative, Plural
अतःtherefore
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
दैत्यवत्like demons
दैत्यवत्:
TypeIndeclinable
Rootदैत्यवत्
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
नश्यन्तिperish
नश्यन्ति:
TypeVerb
Rootनश्
FormPresent, Third, Plural
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular

लोगश उवाच

L
Lomaśa
I
Ikṣvāku
M
Mucukunda
M
Māndhātā
M
Marutta
D
Devas
D
Devarṣis
D
Dhṛtarāṣṭra
S
sons of Dhṛtarāṣṭra (Kauravas)
D
Daityas

Educational Q&A

True glory and prosperity arise from dharma and disciplined power (tapas), while those ruled by sin and delusion inevitably collapse; moral causality governs political outcomes.

Lomaśa encourages his listener by citing exemplary kings and the gods/seers who attained fame through virtue and austerity, and he predicts the swift downfall of Dhṛtarāṣṭra’s sons because they are driven by wrongdoing and delusion.