Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

नलस्य पुष्करजयो द्यूते

Nala’s Victory over Puṣkara in the Dice-Game

तमानाय्य नलं राजा क्षमयामास पार्थिवम्‌,उन्होंने राजा नलको बुलवाकर उनसे क्षमा माँगी

tam ānāyya nalaṃ rājā kṣamayāmāsa pārthivam

王はナラ王を召し出し、その赦しを乞うた。この一瞬はダルマの理想を示す――統べる者であっても過ちを認め、驕りを抑え、謙虚さと和解によって正しい結びつきを回復せねばならぬのである。

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आनाय्यhaving brought (summoned)
आनाय्य:
Karana
TypeVerb
Rootआ-नी (नीञ्)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active, Non-finite
नलम्Nala
नलम्:
Karma
TypeNoun
Rootनल
FormMasculine, Accusative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षमयामासbegged pardon / asked forgiveness
क्षमयामास:
Kriya
TypeVerb
Rootक्षम् (क्षमुँष्/क्षमँ) + याम् (causative) + आस्
FormPeriphrastic Perfect (लिट्, periphrastic), 3rd, Singular, Active
पार्थिवम्the king (earthly ruler)
पार्थिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Accusative, Singular

बृहृदश्च उवाच

नल (Nala)
राजा (the king)
पार्थिव (the royal person/king addressed)

Educational Q&A

The verse highlights kṣamā (forbearance/forgiveness) as a royal virtue: true authority is compatible with admitting wrongdoing and seeking reconciliation, thereby restoring dharma and social harmony.

In Bṛhadaśva’s narration of the Nala story, the king has Nala summoned and then asks his pardon, marking a turn from conflict or error toward repair through humility.