Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

दमयन्ती-शपथः वायोः साक्ष्यं च

Damayantī’s Oath and Vāyu’s Testimony

मृद्यमानानि पाणिभ्यां तेन पुष्पाणि नान्यथा । भूय एव सुगन्धीनि हषितानि भवन्ति हि । एतान्यद्धुतलिड्डानि दृष्टवाहं द्रतमागता,एक और भी अत्यन्त आश्चर्यजनक बात मुझे उसमें दिखायी दी है। वह फूल लेकर उन्हें हाथोंसे धीरे-धीरे मसलता था। हाथोंसे मसलनेपर भी वे फूल विकृत नहीं होते थे अपितु और भी सुगन्धित और विकसित हो जाते थे। ये अद्भुत लक्षण देखकर मैं शीघ्रतापूर्वक यहाँ आयी हूँ

bṛhadaśva uvāca | mṛdyamānāni pāṇibhyāṃ tena puṣpāṇi nānyathā | bhūya eva sugandhīni harṣitāni bhavanti hi | etāny adbhuta-liṅgāni dṛṣṭvāhaṃ drutam āgatā |

ブリハダシュヴァは言った。「彼がその花々を両手の間でやさしく擦り合わせても、少しも傷まず、何ひとつ損なわれない。むしろ香りはいっそう増し、より新鮮な喜びをもって咲き開くかのようであった。かかる不思議の徴を見て、私は急ぎここへ来たのだ。」

मृद्यमानानिbeing rubbed/crushed
मृद्यमानानि:
Karma
TypeVerb
Rootमृद् (धातु)
Formशानच् (वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपद-प्रायः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पाणिभ्याम्by (his) two hands
पाणिभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन
तेनby him
तेन:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्प
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यथाotherwise; in another way
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
भूयःmore; again
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सुगन्धीनिfragrant
सुगन्धीनि:
Karma
TypeAdjective
Rootसुगन्धिन्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हषितानिbloomed/opened (lit. made to rejoice)
हषितानि:
Karma
TypeAdjective
Rootहषित (हृष् धातोः क्त)
Formक्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भवन्तिbecome; are
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
एतानिthese
एतानि:
Karma
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अद्भुतलिङ्गानिmarvelous signs/characteristics
अद्भुतलिङ्गानि:
Karma
TypeNoun
Rootअद्भुत-लिङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा (अव्ययभाव), कर्तरि
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formप्रथमा, एकवचन
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम्
आगताhave come
आगता:
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) / आगत (क्त)
Formक्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

बृहृदश्च उवाच

बृहदश्व (Bṛhadaśva)
पुष्प (flowers)
पाणि (hands)

Educational Q&A

The verse highlights the recognition of auspicious, extraordinary signs: what would normally cause harm (rubbing flowers) instead enhances their fragrance and freshness. Ethically, it suggests attentiveness to subtle indicators of unusual virtue, divine favor, or exceptional nature in a person or event.

Bṛhadaśva reports an astonishing observation: someone rubs flowers in his hands, yet they do not wither; they become even more fragrant and lively. Seeing these wondrous signs, the speaker says they hurried to report/arrive.