Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Mātali’s Arrival and Arjuna’s Ascent toward Amarāvatī (मातलिसंयुक्तरथागमनम् तथा इन्द्रलोकगमनारम्भः)

पाण्डुरेणातपत्रेण हेमदण्डेन चारुणा । दिव्यगन्धाधिवासेन व्यजनेन विधूयता,उनके मस्तकपर श्वेत छत्र तना हुआ था, जिसमें मनोहर स्वर्णमय दण्ड शोभा पा रहा था। उनके उभय पार्श्वमें दिव्य सुगन्धसे वासित चँवर डुलाये जा रहे थे

pāṇḍureṇātapatreṇa hemadaṇḍena cāruṇā | divyagandhādhivāsena vyajanena vidhūyatā ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。彼の頭上には白き王傘が高く掲げられ、美しい黄金の柄が輝いていた。さらに左右では、天上の香を含ませた牦牛の尾の払子が整然と揺らされていた—それは栄誉と正統の主権が、吉祥なる奉仕によって示されるしるしであった。

पाण्डुरेणwith/by a pale-white
पाण्डुरेण:
Karana
TypeAdjective
Rootपाण्डुर
FormNeuter, Instrumental, Singular
आतपत्रेणumbrella, parasol
आतपत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootआतपत्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
हेमदण्डेनwith a golden staff/handle
हेमदण्डेन:
Karana
TypeNoun
Rootहेमदण्ड
FormMasculine, Instrumental, Singular
चारुणाbeautiful, charming
चारुणा:
Karana
TypeAdjective
Rootचारु
FormMasculine, Instrumental, Singular
दिव्यगन्धाधिवासेनwith divine fragrance-perfuming (i.e., perfumed with divine scent)
दिव्यगन्धाधिवासेन:
Karana
TypeNoun
Rootदिव्यगन्धाधिवास
FormMasculine, Instrumental, Singular
व्यजनेनwith a fan/chauri (yak-tail whisk)
व्यजनेन:
Karana
TypeNoun
Rootव्यजन
FormNeuter, Instrumental, Singular
विधूयताbeing waved/shaken
विधूयता:
Karana
TypeVerb
Rootवि-धू
FormNeuter, Instrumental, Singular, क्त (past passive participle), Passive (PPP usage)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
Ā
ātapatra (royal parasol)
H
hemadaṇḍa (golden staff/handle)
V
vyajana (royal fan/cāmara)
D
divya-gandha (divine fragrance)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical ideal of honoring rightful status through orderly service and auspicious royal insignia; such external marks (parasol, perfumed fans) signify social recognition of sovereignty and dignity when aligned with dharma.

The narrator describes a figure being ceremonially attended: a white parasol with a golden handle is held overhead, while perfumed fans are waved on both sides—depicting a royal or highly honored reception.