Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Skanda-janma: Śivā/Svāhā, Agni, and the Manifestation of Guha

Mahābhārata 3.214

अस्यापि पायुपर्यन्तस्तथा स्याद्‌ गुदसंज्ञित: । स्रोतांसि तस्माज्जायन्ते सर्वप्राणेषु देहिनाम्‌,इस जठरानलका स्थान नाभिसे लेकर पायुतक है। इसीको “गुदा” कहते हैं। उस गुदासे देहधारियोंके समस्त प्राणोंमें स्रोत (नाडीमार्ग) प्रकट होते हैं

asyāpi pāyuparyantas tathā syād gudasaṃjñitaḥ | srotāṃsi tasmāj jāyante sarvaprāṇeṣu dehinām ||

狩人の仙は言った。「この身においても、臍より下、肛門に至る領域は『グダ』(guda、直腸・肛門の部)と呼ばれる。そのグダより、スロータス(srotas、諸通路・脈道)が生じ、肉身ある者のあらゆる生命の働きにわたって顕れる。」文脈において語り手は、解剖の叙述をもって倫理の教えを支える。身体が組み立てられた機能体であると知れば、執着を離れ、謙り、規律を守る心が育ち、驕りや放縦には向かわぬ。

अस्यof this (one/it)
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पायु-पर्यन्तःending at the anus; reaching up to the anus
पायु-पर्यन्तः:
Karta
TypeNoun
Rootपायु + पर्यन्त
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
स्यात्would be/should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
गुद-संज्ञितःcalled ‘guda’ (anus/rectum)
गुद-संज्ञितः:
Karta
TypeAdjective
Rootगुद + संज्ञित
FormMasculine, Nominative, Singular
स्रोतांसिchannels/ducts
स्रोतांसि:
Karta
TypeNoun
Rootस्रोतस्
FormNeuter, Nominative, Plural
तस्मात्from that (from it)
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
जायन्तेare born/arise
जायन्ते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent (Lat), 3rd, Plural, Atmanepada
सर्व-प्राणेषुin all vital airs (prāṇas)
सर्व-प्राणेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्व + प्राण
FormMasculine, Locative, Plural
देहिनाम्of embodied beings
देहिनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेहिन्
FormMasculine, Genitive, Plural

व्याध उवाच

V
vyādha (the hunter-sage, speaker)
G
guda (rectal/anal region)
P
pāyu (anus)
S
srotas (bodily channels)
P
prāṇa (vital functions)
D
dehin (embodied beings)