Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

Adhyāya 208: Aṅgirasī-kanyāḥ

Enumeration of Aṅgiras’ daughters and attribute-names

अक्कुद्धयन्तो5नसूयन्तो निरहड्कारमत्सरा: । ऋजव: शमसम्पना: शिष्टाचारा भवन्ति ते,जिनमें क्रोधका अभाव है, जो दूसरोंके दोष नहीं देखते, जिनमें अहंकार और ईर्ष्याका अभाव है, जो सरल तथा मनोनिग्रहसे सम्पन्न हैं, वे शिष्टाचारी कहलाते हैं

akkruddhayanto'nasūyanto nirahaṅkāramatsarāḥ | ṛjavāḥ śamasampannāḥ śiṣṭācārā bhavanti te ||

狩人は言った。怒りを離れ、他人の過失をあげつらわず悪意を抱かず、我慢も嫉みもなく、行いは率直で、しかも自制を備える者――そのような人こそ、真に教養ある者、礼節をわきまえた者として認められる。

अक्रुद्धयन्तःnot getting angry
अक्रुद्धयन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअक्रुद्धयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु: क्रुध्)
FormMasculine, Nominative, Plural
अनसूयन्तःnot finding fault / not envying
अनसूयन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनसूयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु: असूय्)
FormMasculine, Nominative, Plural
निरहङ्कारमत्सराःfree from ego and jealousy
निरहङ्कारमत्सराः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरहङ्कारमत्सर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
ऋजवःstraightforward
ऋजवः:
Karta
TypeAdjective
Rootऋजु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
शमसम्पन्नाःendowed with self-control (śama)
शमसम्पन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशमसम्पन्न (प्रातिपदिक; कृदन्त: सम्पन्न from धातु: पद्/पद्य् with सम्)
FormMasculine, Nominative, Plural
शिष्टाचाराःof cultured conduct / well-behaved
शिष्टाचाराः:
Karta
TypeAdjective
Rootशिष्टाचार (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
भवन्तिbecome / are
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormPresent (Lat), Third, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural

व्याध उवाच

V
Vyādha (the hunter)

Educational Q&A

True refinement (śiṣṭācāra) is defined by inner virtues: absence of anger, refusal to malign others, freedom from ego and envy, straightforwardness, and disciplined calm (śama).

In the Vyādha’s instruction within Vana Parva, he explains to his listener what qualities mark a genuinely ‘cultured’ person, emphasizing ethical character over external identity.