Adhyāya 208: Aṅgirasī-kanyāḥ
Enumeration of Aṅgiras’ daughters and attribute-names
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका $ “लोक मिलाकर कुल ४८ ३ “लोक हैं) हू... #&+7 (9) #ध्िजी आल सप्ताधिकदद्विशततमो< ध्याय: कौशिकका धर्मव्याधके पास जाना, थधर्मव्याथके द्वारा पतिव्रतासे प्रेषित जान लेनेपर कौशिकको आश्चर्य होना, धर्मव्याथके द्वारा वर्णधर्मका वर्णन, जनकराज्यकी प्रशंसा और शिष्टाचारका वर्णन मार्कण्डेय उवाच चिन्तयित्वा तदाक्षर्य स्त्रिया प्रोक्तमशेषत: । विनिन्दन् स स्वमात्मानमागस्कृत इवाबभौ,मार्कण्डेयजी कहते हैं--युधिष्ठि!! उस पतिव्रता देवीकी कही हुई सारी बातोंपर विचार करके कौशिक ब्राह्मणको बड़ा आश्चर्य हुआ। वह अपने-आपको धिक्कारता हुआ अपराधी-सा जान पड़ने लगा
Mārkaṇḍeya uvāca: cintayitvā tad āścaryaṁ striyā proktam aśeṣataḥ | vinindan sa svam ātmānam āgaskṛta ivābabhau ||
マールカンデーヤは語った。「その女が語り尽くした驚くべき言葉をつぶさに思い返すと、バラモンのカウシカは驚嘆に満たされた。自らを責め、まるで罪を負う者のように見えた。」
मार्कण्डेय उवाच
True dharma begins with honest self-examination: when confronted with a higher moral insight (here, from a devoted householder woman), Kauśika recognizes his own fault and feels genuine remorse rather than pride in ascetic identity.
After hearing the pativratā woman’s complete explanation, Kauśika reflects on it, becomes astonished at her spiritual clarity, and, blaming himself, feels as though he has committed an offense—setting up his further search for instruction on dharma.