Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
एषैव बुद्धिर्जुषतां सदा त्वां सत्ये स्थिता: केशव पाण्डवेया: । सदानधर्मा: सजना: सदारा: सबान्धवास्त्वच्छरणा हि पार्था:,“भगवन्! हमने अपनी प्रतिज्ञाके अनुसार बारह वर्षोका सारा समय निर्जन वनोंमें घूमकर बिता दिया है। अब अज्ञातवासकी अवधि भी विधिपूर्वक पूर्ण कर लेनेपर हम समस्त पाण्डव आपकी आज्ञाके अधीन हो जायूँगे। नाथ! आपकी भी बुद्धि सदा ऐसी ही बनी रहे। ये पाण्डव सदा सत्यके पालनमें संलग्न रहे हैं। प्रभो! दान-धर्मसे युक्त हम सभी कुन्तीपुत्र सेवक, परिजन, स्त्री, पुत्र तथा बन्धु-बान्धवोंसहित केवल आपकी ही शरणमें हैं!
eṣaiva buddhir juṣatāṁ sadā tvāṁ satye sthitāḥ keśava pāṇḍaveyāḥ | sadāna-dharmāḥ sajjanāḥ sadārāḥ sabāndhavās tvaccharaṇā hi pārthāḥ ||
ヴァイシャンパーヤナは言った。「この決意が、いつまでもあなたに宿りますように。パーンダヴァらは、ケーシャヴァよ、真実に堅く立つ。常に布施とダルマに励み、善き性を備え、妻たちと一族すべてを伴い、プṛथāの子ら(パールタ)はただあなた一人に帰依した。」
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights two ethical pillars: steadfastness in truth (satya) and commitment to righteous giving and conduct (dāna-dharma). It also frames devotion as śaraṇāgati—placing one’s trust and protection in a worthy guide (here, Keśava), aligning moral life with humble reliance rather than pride.
In Vaiśampāyana’s narration, the Pāṇḍavas are described as truth-abiding and consistently devoted to dharma, presenting themselves—along with their wives and kin—as taking refuge in Keśava. The statement functions as a characterization of their moral stance and their dependence on Kṛṣṇa’s guidance at a crucial juncture of their exile-related commitments.