Kailāsa-darśana, Badarī-vāsa, and Sarasvatī–Dvaitavana Transition (कैलासदर्शन–बदरीवास–सरस्वतीद्वैतवनगमनम्)
सर्व विश्रावयामास यथाभूतं महाद्ुते महाद्युते! मातलिने मेरा सारा कार्य, जो कुछ जैसे हुआ था, देवराज इन्द्रसे विस्तारपूर्वक कह सुनाया ।। हिरण्यपुरघातं च मायानां च निवारणम्,हिरण्यपुरका विध्वंस, दानवी मायाका निवारण तथा महाबलवान् निवातकवचोंका युद्धमें वध सुनकर मरुत् आदि देवताओंसहित भगवान् सहस्नलोचन इन्द्र अत्यन्त प्रसन्न हो मुझे साधुवाद देने लगे और मुझे प्रेम पूर्वक हृदयसे लगाकर मुसकराते हुए मेरा मस्तक सूँघा। तत्पश्चात् देवराजने बार-बार मुझे सान्त्वना देते हुए देवताओंके साथ यह मधुर वचन कहा--'पार्थ! तुमने युद्धमें वह कार्य किया है, जो देवताओं और असुरोंके लिये भी असम्भव है
arjuna uvāca | sarvaṁ viśrāvayāmāsa yathābhūtaṁ mahādyute mahādyute | mātaline mayā sarvaṁ kāryaṁ yathā yathābhavat tat devarājāya indrāya vistareṇa nyavedayat || hiraṇyapuraghātaṁ ca māyānāṁ ca nivāraṇam | nivātakavacānāṁ ca mahābalānāṁ raṇe vadham | śrutvā marudādibhir devaiḥ saha sahasrākṣa indro ’tyantaṁ prīto māṁ sādhvavādena praśaśaṁsa | premṇā ca hṛdayena saṁpariṣvajya smayamānaḥ mama mūrdhānaṁ jaghrāṇa | tataḥ sa devarāṭ punar punar māṁ sāntvayitvā devaiḥ saha idaṁ madhuraṁ vacanam abravīt— “pārtha! tvayā raṇe tat karma kṛtaṁ yad devāsurair api aśakyam” ||
アルジュナは言った。「おお、光輝ある御方よ、至高に光輝ある御方よ! 私は起こったことをそのまま、余すところなく報告した。マータリにはこの一切の働きを詳しく語り、彼はそれを神々の王インドラに完全に奏上した。インドラは、ヒラニヤプラの滅亡、魔族の幻術の阻止、そして強大なるニヴァータカヴァチャ(Nivātakavaca)を戦場で討ち滅ぼしたことを聞くや、マルト神群をはじめ諸天とともに大いなる歓喜に満たされた。御方は称賛の言葉をもって私を讃え、慈しみ深く抱きしめ、微笑み、親密な祝福のしるしとして私の頭頂の香を嗅がれた。ついで神々の王は幾度も私を慰め、集う神々とともに甘美なる言葉を告げた――『パールタよ、汝は戦において、神々にもアスラにも不可能な業を成し遂げたのだ』。」
अजुन उवाच
The passage highlights kṣatriya-dharma joined with integrity: Arjuna reports events truthfully (yathābhūtam) and is honored not merely for victory but for overcoming deceptive māyā and accomplishing a task deemed beyond even gods and asuras—suggesting that disciplined courage and steadfastness against delusion are ethically praiseworthy.
After the campaign against the demons, Arjuna’s deeds—Hiraṇyapura’s fall, the neutralization of demonic illusions, and the killing of the Nivātakavacas—are conveyed to Indra. Indra, with the Maruts and other gods, rejoices, praises Arjuna, embraces him, blesses him affectionately, and declares his feat unparalleled.