Shloka 78
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
वने हास्मिन् मनोरम्ये दिव्या: काननजा द्रुमा: । लताश्न विविधाकारा: पत्रपुष्पफलोपगा:,“इस मनोरम वनके वृक्ष और नाना प्रकारकी लताएँ दिव्य हैं। इन सबमें पत्र, पुष्प और फलोंकी बहुतायत है
vane hāsmin manoramye divyāḥ kānanajā drumāḥ | latāś ca vividhākārāḥ patra-puṣpa-phalopagāḥ ||
ヴァイシャンパーヤナは語った。「この麗しい森では、林に生える樹々が驚くほど見事で、ほとんど天上のもののようだ。蔓草もまた多様な姿をなし、葉と花と実に満ちあふれている。」この描写は森を天の配剤による避難所として示し、節度と正しい行いをもって苦難に耐える者を、自然そのものが支えるという道徳的秩序をほのめかしている。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights nature as a sustaining refuge: abundance and beauty in the forest imply a supportive moral cosmos where those living with discipline and dharma can be maintained even in exile.
The narrator Vaiśampāyana describes the forest setting as exceptionally beautiful and fruitful, establishing the scene and mood for events in the Vana Parva by emphasizing the richness of the woodland environment.