Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Kirmīra-rākṣasa-saṃgamaḥ (Encounter and Slaying of Kirmīra) | किर्मीरेण सह भीमसेनसमागमः

भ्रान्ता: प्रसुप्तास्तत्रेमे मात्रा सह सुदु:खिता: । सुप्तांश्ैनान भ्यगच्छद्धिडिम्बा नाम राक्षसी,वहाँ मातासहित ये दु:ःखी पाण्डव थककर सो गये। सो जानेपर इनके निकट हिडिम्बा नामक राक्षसी आयी

bhrāntāḥ prasuptās tatra ime mātrā saha suduḥkhitāḥ | suptāṁś cainān abhyagacchad hiḍimbā nāma rākṣasī ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。そこにてパーンダヴァらは、母とともに、苦悩に沈み疲れ果て、惑いながら眠りに落ちた。彼らが眠っている間に、ヒディンバーという名の羅刹女が近づいて来た。

भ्रान्ताःwearied/exhausted
भ्रान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootभ्रान्त (भ्रम्-धातोः क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रसुप्ताःfallen asleep
प्रसुप्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसुप्त (स्वप्-धातोः क्त, प्र-उपसर्ग)
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
इमेthese
इमे:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Plural
मात्राwith (their) mother
मात्रा:
Saha (associative/instrumental)
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
Saha (associative)
TypeIndeclinable
Rootसह
सुदुःखिताःvery sorrowful
सुदुःखिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदुःखित (दुःख-प्रातिपदिक + -इता)
FormMasculine, Nominative, Plural
सुप्तान्sleeping (ones)
सुप्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुप्त (स्वप्-धातोः क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
एतान्these (them)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अभ्यगच्छत्approached
अभ्यगच्छत्:
TypeVerb
Rootगम् (अभि-उपसर्ग)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
हिडिम्बाHiḍimbā
हिडिम्बा:
Karta
TypeNoun (proper name)
Rootहिडिम्बा
FormFeminine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
राक्षसीa demoness
राक्षसी:
Karta
TypeNoun
Rootराक्षसी
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍavas
K
Kuntī (mother of the Pāṇḍavas)
H
Hiḍimbā

Educational Q&A

Even in exhaustion and grief, vulnerability tests dharma: the duty to protect dependents (especially one’s mother and family) becomes urgent when danger approaches, and the narrative sets up a contrast between predatory impulse and the possibility of transformed conduct.

The Pāṇḍavas, worn out and sorrowful in the forest, fall asleep with their mother. At that moment, the rākṣasī Hiḍimbā comes near them, initiating the well-known forest encounter that will soon demand vigilance and protection.