Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)

“वहीं राजा धृतराष्ट्र, महाराज बाह्लीक, कृपाचार्य, सोमदत्त तथा अन्यान्य कौरव खेदमें भरे हुए बैठे थे ।। तस्यां संसदि सर्वेषां क्षत्तारं पूजयाम्यहम्‌ । वृत्तेन हि भवत्यायों न धनेन न विद्यया,“मैं तो उस कौरवसभामें सबसे अधिक आदर विदुरजीको देती हूँ, (जिन्होंने द्रौपदीके प्रति किये जानेवाले अन्यायका प्रकटरूपमें विरोध किया था।) मनुष्य अपने सदाचारसे ही श्रेष्ठ होता है, धन और विद्यासे नहीं

vaiśampāyana uvāca | tatra rājā dhṛtarāṣṭro mahārājo bāhlīkaḥ kṛpācāryaḥ somadattaś ca tathā anye cānye kauravāḥ kheda-bhareṇa upaviṣṭāḥ | tasyāṃ saṃsadi sarveṣāṃ kṣattāraṃ pūjayāmy aham | vṛttena hi bhavaty āryo na dhanena na vidyayā |

ヴァイシャンパーヤナは語った。その場で、王ドリタラーシュトラ、偉大なる王バーリーカ、師クリパーチャーリヤ、ソーマダッタ、そして他のクル族は、憂いに沈んで座していた。その सभा(サバー)において、私は内廷の長たるヴィドゥラ(kṣattṛ)を何よりも敬う。人が真に高貴となるのは、富によってでも、学識だけによってでもなく、正しき行いによってである。

तस्याम्in that
तस्याम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Locative, Singular
संसदिin the assembly
संसदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंसद्
FormFeminine, Locative, Singular
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
क्षत्तारम्the chamberlain (Vidura)
क्षत्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
पूजयामिI honor / worship
पूजयामि:
Karta
TypeVerb
Rootपूज्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
वृत्तेनby conduct / good behavior
वृत्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भवतिbecomes / is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
आर्यःa noble person
आर्यः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
धनेनby wealth
धनेन:
Karana
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Instrumental, Singular
nor
:
TypeIndeclinable
Root
विद्ययाby learning/knowledge
विद्यया:
Karana
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bāhlīka
K
Kṛpācārya (Kṛpa)
S
Somadatta
K
Kauravas
V
Vidura (kṣattā)