Shloka 17
Udyoga Parva Adhyāya 58 — Saṃjaya’s Audience and Kṛṣṇa’s Deterrent Counsel (संजय-प्रवेशः कृष्णवाक्यं च)
तदनन्तर इन्द्रके समान पराक्रमी तथा समस्त आभूषणोंसे विभूषित वक्ताओंमें श्रेष्ठ श्रीकृष्ण इन्द्रध्वजके समान उठ बैठे और मुझसे पहले तो मृदुल एवं मनको आह्लाद प्रदान करनेवाली प्रवचनयोग्य वाणी बोले। फिर वह वाणी अत्यन्त दारुणरूपमें प्रकट हुई, जो आपके पुत्रोंके लिये भय उपस्थित करनेवाली थी ।।
sañjaya uvāca | tadanantara indrakē samāna-parākramī tathā samasta-ābhūṣaṇaiḥ vibhūṣitaḥ vaktṝṇāṃ śreṣṭhaḥ śrīkṛṣṇa indra-dhvajavat utthāya upāviśat, mama pūrvaṃ tu mṛduṃ mana-āhlāda-pradāyinīṃ pravacana-yogyāṃ vāṇīm uvāca | punaḥ sā vāṇī atyanta-dāruṇa-rūpeṇa prādurabhavat, yā tava putrāṇāṃ bhayaṃ upasthāpayantī āsīt || vācaṃ tāṃ vacanārhasya śikṣā-akṣara-samanvitām | aśrauṣam aham iṣṭārthāṃ paścād hṛdaya-hāriṇīm ||
サञ्जャヤは言った。「そののち、インドラに等しい武勇を備え、あらゆる飾りを身にまとい、語り手の中で第一のシュリー・クリシュナは、インドラの旗標のごとく立ち上がって座に就いた。まず彼は、諫言にふさわしい柔らかな声で、心を鎮め喜ばせる言葉を語った。だがやがて、その同じ言葉がきわめて峻厳な相を帯び、あなたの子らに恐れをもたらした。私は、その聞くに値する語り手の言葉を耳にした——一音一音が教えであり、望むべき趣旨を明らかにしつつ、同時に心を魅了したのである。」
संजय उवाच
Educational Q&A
Effective dharmic counsel can begin with gentleness to invite receptivity, yet must become firm when confronting injustice; true instruction combines clarity of meaning with ethical force, even if it alarms those committed to wrongdoing.
Sañjaya reports that Kṛṣṇa rises and addresses the assembly: his speech starts soothing and suitable for counsel, then turns stern and fear-inducing for Dhṛtarāṣṭra’s sons, while remaining precise, instructive, and compelling.