Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Udyoga-parva Adhyāya 50 — Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Bhīmasena (भीमसेनभयवर्णनम्)

ऋषयो हापि निर्मुक्ता: पश्यन्तो लोकसंग्रहान्‌ सुखैर्भवन्ति सुखिनस्तथा दुःखेन दु:खिता:,जीवन्मुक्त महर्षि भी लोकव्यवहारकी ओर दृष्टि रखकर सुखके साधनोंसे सुखी और दुःखसे दुःखी होते हैं

ṛṣayo hāpi nirmuktāḥ paśyanto lokasaṅgrahān sukhair bhavanti sukhinas tathā duḥkhena duḥkhitāḥ

ドリタラーシュトラは言った。「たとえ解脱した聖仙(ṛṣi)であっても、世の秩序を見守り支えるために世間の営みに目を向けるとき、世の条件を分かち合うかのように見える——楽の因に喜び、苦に痛むのだ。」

ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Plural
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
निर्मुक्ताःliberated/freed
निर्मुक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मुक्त
FormMasculine, Nominative, Plural
पश्यन्तःseeing/observing
पश्यन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootपश्यत् (√दृश्)
FormMasculine, Nominative, Plural
लोकसंग्रहान्the affairs/ordering of the world (worldly dealings)
लोकसंग्रहान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोकसंग्रह
FormMasculine, Accusative, Plural
सुखैःby/with pleasures (means of happiness)
सुखैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Instrumental, Plural
भवन्तिthey become/are
भवन्ति:
TypeVerb
Root√भू
FormPresent, Third, Plural
सुखिनःhappy
सुखिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुखिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
दुःखेनby/with sorrow
दुःखेन:
Karana
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Instrumental, Singular
दुःखिताःsorrowful/afflicted
दुःखिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःखित
FormMasculine, Nominative, Plural

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
ṛṣayaḥ (sages)