Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

बलाहकादुच्चरत: सुभीमान्‌ विद्युत्स्फुलिड्रानिव घोररूपान्‌ | सहस्रध्नान्‌ द्विषतां सड़रेषु अस्थिच्छिदो मर्मभिद: सुपुड्खान्‌

balāhakād uccarataḥ subhīmān vidyut-sphuliṅgān iva ghora-rūpān | sahasra-ghnān dviṣatāṁ śarāṇeṣu asthi-cchido marma-bhidaḥ su-puṅkhān ||

サञ्जयは言った。「ガーンディーヴァからは、見るも恐ろしい矢が飛び出すであろう。嵐雲より噴き出す凄惨な稲妻の火花のごとく。美しい羽を備え、鋭い鏃を持つそれらは、骨を断ち、急所(マルマ)を穿ち、敵の陣において幾千をも屠る者となる。ドリタラーシュトラの子ドゥルヨーダナがこの戦場の破滅を目の当たりにするとき、戦を挑んだ愚かさを苦く悔いるであろう。」

बलाहकात्from a cloud
बलाहकात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबलाहक
Formmasculine, ablative, singular
उच्चरतःissuing forth / emerging
उच्चरतः:
Apadana
TypeVerb
Rootउच्चर् (उद्+चर्)
Formशतृ (present active participle), masculine, ablative, singular
सुभीमान्very terrible
सुभीमान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुभीम
Formmasculine, accusative, plural
विद्युत्-स्फुलिङ्गान्sparks of lightning
विद्युत्-स्फुलिङ्गान्:
Karma
TypeNoun
Rootविद्युत्स्फुलिङ्ग
Formmasculine, accusative, plural
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
घोर-रूपान्of dreadful form
घोर-रूपान्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोररूप
Formmasculine, accusative, plural
सहस्रघ्नान्slaying thousands
सहस्रघ्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसहस्रघ्न
Formmasculine, accusative, plural
द्विषताम्of enemies
द्विषताम्:
TypeNoun
Rootद्विषत्
Formmasculine, genitive, plural
शरेषुin/among arrows
शरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशर
Formmasculine, locative, plural
अस्थि-च्छिदःbone-splitting / cutting bones
अस्थि-च्छिदः:
Karma
TypeAdjective
Rootअस्थिच्छिद्
Formmasculine, accusative, plural
मर्म-भिदःpiercing vital spots
मर्म-भिदः:
Karma
TypeAdjective
Rootमर्मभिद्
Formmasculine, accusative, plural
सु-पुङ्खान्having fine feathers (well-fletched)
सु-पुङ्खान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुपुङ्ख
Formmasculine, accusative, plural

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
गाण्डीव (Gāṇḍīva bow)
धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन (Duryodhana, son of Dhṛtarāṣṭra)
बलाहक (thundercloud)
विद्युत् (lightning)
शर (arrows)
द्विषत् (enemies)

Educational Q&A

The verse underscores the moral consequence of adharma-driven choices: initiating an unjust war out of pride and greed leads not to glory but to catastrophic suffering and inevitable remorse when the reality of violence becomes undeniable.

Sañjaya vividly foretells the battlefield outcome: Arjuna’s Gāṇḍīva will unleash fearsome, well-feathered arrows likened to lightning-sparks from a storm cloud, slaughtering enemy ranks by cutting bones and piercing vital points; seeing this, Duryodhana will repent having set the war in motion.