Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

ह्वीनिषेवो निपुण: सत्यवादी महाबल: सर्वधर्मोपपन्न: । गान्धारिमार्च्छ॑स्तुमुले क्षिप्रकारी क्षेप्ता जनान्‌ सहदेवस्तरस्वी

sañjaya uvāca | hrī-niṣevo nipuṇaḥ satyavādī mahābalaḥ sarva-dharmopapannaḥ | gāndhārim ārcchastumule kṣiprakārī kṣeptā janān sahadevas tarasvī ||

サञ्जयは言った。サハデーヴァは――慎み深く、技に秀で、真実を語り、力強く、あらゆる徳を備え――動きは迅く、突撃は苛烈で、激戦のただ中でガンダーラの者(シャクニ)へ突進し、矢を放って敵の隊列を薙ぎ倒すであろう。さらにドゥルヨーダナが、ドラウパディーの五人の子ら――猛毒の蛇のごとく恐るべき者たち――が車戦において武器の妙技をもって襲いかかるのを見れば、この戦を挑んだ愚かさを苦く悔いるに違いない。

ह्रीणि-सेवःone who practices modesty (bashful in conduct)
ह्रीणि-सेवः:
Karta
TypeAdjective
Rootह्रीणि-सेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
निपुणःskilled
निपुणः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिपुण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यवादीtruth-speaking
सत्यवादी:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यवादिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःvery strong
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्व-धर्म-उपपन्नःendowed with all virtues/duties
सर्व-धर्म-उपपन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वधर्मोपपन्न (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
गान्धारिम्Gāndhārī
गान्धारिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगान्धारी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
आर्च्छत्attacked / went towards
आर्च्छत्:
TypeVerb
Rootऋच्छ् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3, Singular
तुमुलेin the tumultuous (battle)
तुमुले:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतुमुल (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
क्षिप्र-कारीquick-acting
क्षिप्र-कारी:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षिप्रकारी (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षेप्ताthrower/shooter (of missiles)
क्षेप्ता:
Karta
TypeNoun
Rootक्षेप्तृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
जनान्people/men (warriors)
जनान्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
सहदेवःSahadeva
सहदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसहदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तरस्वीswift/impetuous, energetic
तरस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootतरस्विन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
S
Sahadeva
G
Gandhāra/Gāndhāra (Śakuni implied)
D
Duryodhana
D
Draupadī
D
Draupadī’s five sons (Pañcāla princes/Upapāṇḍavas implied)
B
Battle/war (Kurukṣetra context)

Educational Q&A

The passage frames martial prowess within dharma: true strength is paired with truthfulness, modest restraint, and comprehensive virtue. It also warns that initiating unjust conflict leads to inevitable remorse when the consequences—embodied by righteous, capable opponents—unfold.

Sanjaya foretells battlefield events: Sahadeva, swift and forceful, will surge against the Gandhāran leader (Śakuni) and devastate enemy troops. Seeing the ferocity and skill of Draupadī’s five sons in chariot warfare, Duryodhana will realize too late the grave mistake of provoking war.