Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)

समवेक्ष्येह धर्मार्थी सम्भारान्‌ योडधिगच्छति । स वै सम्भूतसम्भार: सततं सुखमेधते,जो इस जगतमें धर्म तथा अर्थका विचार करके विजयसाधन-सामग्रीका संग्रह करता है, वही उस सामग्रीसे युक्त होनेके कारण सदा सुखपूर्वक समृद्धिशाली होता रहता है

samavekṣyeha dharmārthī sambhārān yo ’dhigacchati | sa vai sambhūta-sambhāraḥ satataṃ sukham edhate ||

ヴィドゥラは言う。この世にあってダルマ(dharma)とアルタ(artha)を慎重に見定め、そのうえで勝利へ至る資源と備えを整える者は、備え充ちたがゆえに、つねに栄え、久しく安寧を得る。

समवेक्ष्यhaving considered/observed
समवेक्ष्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootसम्+अवेक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
इहhere, in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
धर्मार्थीone who seeks dharma (righteousness)
धर्मार्थी:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मार्थिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्भारान्supplies, preparations, resources
सम्भारान्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्भार
FormMasculine, Accusative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अधिगच्छतिobtains, acquires
अधिगच्छति:
Kriya
TypeVerb
Rootअधि+गम्
FormPresent (लट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
सम्भूतसम्भारःone whose supplies are ready/collected
सम्भूतसम्भारः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्भूतसम्भार
FormMasculine, Nominative, Singular
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
एधतेprospers, thrives
एधते:
Kriya
TypeVerb
Rootएध्
FormPresent (लट्), 3rd, Singular, Atmanepada

विदुर उवाच

V
Vidura