Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)

ततो रामेण समरे द्वन्द्ययुद्धमुपागमम्‌ । स हि रामभयादेभिननागिरैरविप्रवासित:,“तदनन्तर एक समय मैं परशुरामजीके साथ द्वन्धयुद्धके लिये समरभूमिमें उतरा। उन दिनों परशुरामजीके भयसे यहाँके नागरिकोंने राजा विचित्रवीर्यको इस नगरसे दूर हटा दिया था

tato rāmeṇa samare dvandvayuddham upāgamam | sa hi rāmabhayād ebhiḥ nāgikaiḥ aviprāvāsitaḥ ||

「そののち戦場において、私はラーマ(パラシュラーマ)と一騎討ちに臨んだ。というのも当時、ラーマを恐れたこの地の民が、ヴィチトラヴィーリヤ王を都から遠ざけ、追放していたからである。」

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
रामेणby Rama (Parashurama)
रामेण:
Karana
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Instrumental, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
द्वन्द्व-युद्धम्a duel (single combat)
द्वन्द्व-युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वन्द्व + युद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
उपागमम्I approached/entered
उपागमम्:
Karta
TypeVerb
Rootउप-गम् (धातु: गम्)
FormAorist (लुङ्), 1st person, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
FormAvyaya
राम-भयात्from fear of Rama
राम-भयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootराम + भय
FormNeuter, Ablative, Singular
एभिःby these
एभिः:
Karana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
नागिरैःby the citizens
नागिरैः:
Karana
TypeNoun
Rootनागर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अविप्रवासितःwas made to go away / was exiled
अविप्रवासितः:
Karta
TypeVerb
Rootअवि-प्र-वासि-त (कृदन्त; धातु: वस्/वास् 'to dwell' with causative sense via प्र-वासयति)
FormMasculine, Nominative, Singular (past passive participle)

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
R
Rāma (Paraśurāma)
V
Vicitravīrya
C
citizens (nāgikāḥ)
B
battlefield (samara)