Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

स्वर्गारोहणपर्व — तृतीयोऽध्यायः

Indra and Dharma’s Consolation; Celestial Gaṅgā Purification

“जहाँ राजर्षि मान्धाता, राजा भगीरथ और दुष्यन्तकुमार भरत गये हैं, उन्हीं लोकोंमें तुम भी विहार करोगे ।।

vaiśampāyana uvāca | yatra rājarṣi māndhātā rājā bhagīrathaś ca duṣyanta-kumāro bharataś ca gatāḥ, tān eva lokān tvam api vihariṣyasi || eṣā devanadī puṇyā pārtha trailokya-pāvanī | ākāśa-gaṅgā rājendra tatrāplutya gamiṣyasi ||

ヴァイシャンパーヤナは言った。「王仙マーンダータ、バギーラタ王、そしてドゥシュヤンタの子バラタが赴いたその同じ世界に、おまえもまた遊行するであろう。これは神々の聖なる河、パールタよ、三界を清めるもの——天上のガンガーである。王よ、その水に身を沈めれば、おまえは神聖なる諸界へと旅立つのだ。」

एषाthis (she/this river)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
देवनदीdivine river
देवनदी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवनदी
FormFeminine, Nominative, Singular
पुण्याholy, meritorious
पुण्या:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormFeminine, Nominative, Singular
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
त्रैलोक्यपावनीpurifier of the three worlds
त्रैलोक्यपावनी:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्यपावनी
FormFeminine, Nominative, Singular
आकाशगङ्गाthe celestial Ganga (Milky Way/sky-Ganga)
आकाशगङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootआकाशगङ्गा
FormFeminine, Nominative, Singular
राजेन्द्रO lord of kings
राजेन्द्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
आप्लुत्यhaving plunged/bathed
आप्लुत्य:
Karana
TypeVerb
Rootप्लु
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral here)
गमिष्यसिyou will go
गमिष्यसि:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormSimple Future (लृट्), Second, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pārtha (Arjuna)
R
Rājarṣi Māndhātā
K
King Bhagīratha
B
Bharata (son of Duṣyanta)
D
Duṣyanta
D
Devanadī (divine river)
Ā
Ākāśa-gaṅgā (celestial Gaṅgā)
L
Lokas (divine worlds)

Educational Q&A

The passage links righteous legacy with spiritual attainment: the same exalted realms reached by exemplary kings are accessible through purity and divine grace, symbolized by bathing in the celestial Gaṅgā, a purifier of all worlds.

Vaiśampāyana describes Arjuna’s impending transition to divine worlds, assuring him that he will enjoy the realms attained by famed royal exemplars, and that immersion in the heavenly Gaṅgā serves as the purificatory passage enabling that ascent.