Next Verse

Shloka 1

Strī Parva, Adhyāya 2 — Vidura’s Consolation on Kāla, Karma, and the Limits of Lamentation (विदुरोपदेशः)

इस प्रकार श्रीमह्या भारत स्त्रीपर्वके अन्तर्गत जलप्रदानिकपर्वमें धृतराष्ट्रके शीकका निवारणविषयक पहला जध्याय पूरा हुआ,ऑपन-माज बक। डे द्वितीयो&्ध्याय: विदुरजीका राजा धृतराष्ट्रको समझाकर उनको शोकका त्याग करनेके लिये कहना वैशम्पायन उवाच ततो<मृतसमीैर्वाक्यैह्लादयन्‌ पुरुषर्षभम्‌ । वैचित्रवीर्य विदुरो यदुवाच निबोध तत्‌ वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर विदुरजीने पुरुषप्रवर धृतराष्ट्रको अपने अमृतसमान मधुर वचनोंद्वारा आह्वाद प्रदान करते हुए वहाँ जो कुछ कहा, उसे सुनो

Vaiśampāyana uvāca |

Tato 'mṛtasamair vākyair hlādayan puruṣarṣabham |

Vaicitravīrya Viduro yad uvāca nibodha tat ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。ついでヴィドゥラは、甘露のごとく甘く命を与える言葉によって、「人中の雄牛」たるドリタラーシュトラを慰め、ヴィチトラヴィールヤの子に向かって語った。彼の言葉を聞け。戦後のむき出しの悲嘆から、ダルマに根ざした諫言へと場面は移る。悲しみに媚びるためではなく、王の心を鎮め、節制と正しい理解へ導くための言葉であった。

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अमृतसमानैःwith nectar-like (words)
अमृतसमानैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअमृतसमान
FormNeuter, Instrumental, Plural
वाक्यैःwith words/speeches
वाक्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Instrumental, Plural
आह्लादयन्gladdening/pleasing
आह्लादयन्:
TypeVerb
Rootआह्लादय्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
पुरुषर्षभम्the bull among men (best of men)
पुरुषर्षभम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormMasculine, Accusative, Singular
वैचित्रवीर्यःdescendant of Vicitravīrya (Dhṛtarāṣṭra)
वैचित्रवीर्यः:
TypeAdjective
Rootवैचित्रवीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्what/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
निबोधunderstand/hear
निबोध:
TypeVerb
Rootबुध्
FormImperative, Second, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
V
Vidura
D
Dhṛtarāṣṭra
V
Vicitravīrya