Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वरमें कोशसंग्रहके प्रकारका वर्णनविषयक अद्ठासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

iti prakāraṁ śrīmahābhārate śāntiparvaṇi antargate rājadharmānuśāsanaparvaṇi kośasaṅgrahasya prakāravarṇanaviṣayakaḥ aṣṭāśītitamo 'dhyāyaḥ pūrṇaḥ

かくして『シュリー・マハーバーラタ』の『シャーンティ・パルヴァ』、とりわけ『王法訓誡(ラージャダルマ・アヌシャーサナ)』のうち、王庫(kośa)の集積と管理の方法を説く第八十九章はここに終わる。この結びは、国の善政と倫理的安定が、武勇のみならず、資源を規律と法に則って治めることに支えられると示している。

इतिthus; so
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रकारम्manner; method
प्रकारम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकार
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रीauspiciousness; honorific 'Shri'
श्री:
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
महाभारतम्the Mahabharata
महाभारतम्:
TypeNoun
Rootमहाभारत
FormNeuter, Nominative, Singular
शान्तिin (the) Shanti (Parva)
शान्ति:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशान्ति
FormFeminine, Locative, Singular
पर्वणिin the book/section (parva)
पर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
अन्तर्गतincluded within; contained
अन्तर्गत:
TypeAdjective
Rootअन्तर्गत
FormNeuter, Nominative, Singular
राजधर्मof royal duty; kingly law
राजधर्म:
TypeNoun
Rootराजधर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
अनुशासनof instruction; governance
अनुशासन:
TypeNoun
Rootअनुशासन
FormNeuter, Genitive, Singular
पर्वणिin the sub-book/section (parva)
पर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
कोशof treasury; store
कोश:
TypeNoun
Rootकोश
FormMasculine, Genitive, Singular
संग्रहof collection; compilation
संग्रह:
TypeNoun
Rootसंग्रह
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रकारस्यof the method; of the manner
प्रकारस्य:
TypeNoun
Rootप्रकार
FormMasculine, Genitive, Singular
वर्णनof description
वर्णन:
TypeNoun
Rootवर्णन
FormNeuter, Genitive, Singular
विषयकconcerning; pertaining to
विषयक:
TypeAdjective
Rootविषयक
FormMasculine, Nominative, Singular
अष्टाशीतितमःeighty-eighth
अष्टाशीतितमः:
TypeAdjective
Rootअष्टाशीतितम
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular
समाप्तःcompleted; finished
समाप्तः:
TypeAdjective
Rootसमाप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्was; became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular

भीष्य उवाच

Ś
Śrī Mahābhārata
Ś
Śānti Parva
R
Rājadharmānuśāsana Parva
K
kośa (royal treasury)

Educational Q&A

The closing colophon highlights that rājadharma includes disciplined, methodical, and ethically grounded management of the treasury (kośa). Prosperity is treated as a tool of governance that must be gathered and maintained through proper means to support stability, protection, and public welfare.

This is a concluding statement (colophon) marking the end of a chapter in the Śānti Parva’s rājadharma instruction. It signals that the preceding discussion has completed its treatment of the methods of treasury accumulation and management.