Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः

Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas

निबोध देवहोतृणां विधान पार्थ यादृशम्‌ । चित्ति: ख्रुक्‌ चित्तमाज्यं च पवित्र ज्ञानमुत्तमम्‌,कुन्तीनन्दन! दैवी सम्पदायुक्त होताओंके यज्ञ-सम्बन्धी उपकरण जिस प्रकारके होते हैं, उन्हें सुनो। उनके सहायक चित्ति ही खुक्‌ है, चित्त ही आज्य (घी) है और उत्तम ज्ञान ही पवित्री है

nibodha devahotṝṇāṁ vidhāna pārtha yādṛśam | cittiḥ khruk cittam ājyaṁ ca pavitraṁ jñānam uttamam ||

ビーシュマは言った。「パールタよ、神性の祭官ホートリ(hotṛ)に定められた規範がいかなるものかを悟れ。天の富を備えた彼らの祭具を聞け。助け手たる『チッティ』こそが柄杓であり、心そのものが供物の澄ましバター(アージャ ājya)であり、最高の知こそが浄めである。ゆえに真の祭祀とは内なる祭祀—鍛えられた心と洞察によって行われ、外形の儀礼のみによるものではない。」

निबोधknow; understand; listen (and grasp)
निबोध:
Karma
TypeVerb
Rootनि+बुध्
Formलोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपदम्
देवहोतृणाम्of the divine priests/offerers
देवहोतृणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवहोतृ (देव+होतृ)
Formmasculine, genitive, plural
विधानम्arrangement; ordinance; procedure
विधानम्:
Karma
TypeNoun
Rootविधान
Formneuter, accusative, singular
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
Sampradana
TypeNoun
Rootपार्थ
Formmasculine, vocative, singular
यादृशम्of what kind; as it is
यादृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयादृश
Formneuter, accusative, singular
चित्तिःthe altar (citi); the piled fire-altar
चित्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्ति
Formfeminine, nominative, singular
ख्रुक्the ladle (sruc/khrūk) used in sacrifice
ख्रुक्:
Karta
TypeNoun
Rootख्रुक्
Formfeminine, nominative, singular
चित्तम्mind; consciousness
चित्तम्:
Karta
TypeNoun
Rootचित्त
Formneuter, nominative, singular
आज्यम्ghee; clarified butter (oblation)
आज्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआज्य
Formneuter, nominative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पवित्रम्purifier; purificatory instrument (filter/means of purification)
पवित्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootपवित्र
Formneuter, nominative, singular
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta
TypeNoun
Rootज्ञान
Formneuter, nominative, singular
उत्तमम्supreme; excellent
उत्तमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formneuter, nominative, singular
कुन्तीनन्दनO son of Kunti
कुन्तीनन्दन:
Sampradana
TypeNoun
Rootकुन्तीनन्दन (कुन्ती+नन्दन)
Formmasculine, vocative, singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
Pārtha (Arjuna)
K
Kuntīnandana (Arjuna)
D
devahotṛ (divine priest)
K
khruk (sacrificial ladle)
Ā
ājya (ghee)