Shloka 101

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

Devanagari script

ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वती: समा: । प्रजानां कल्मषे मग्नो5कीर्तिं पापं च विन्दति

Transliteration

tato vasati duṣkarmā narake śāśvatīḥ samāḥ | prajānāṁ kalmaṣe magno 'kīrtiṁ pāpaṁ ca vindati ||

Translation

そののち、悪業をなす統治者は、果てしない歳月にわたり地獄に住む。民の罪垢に沈み、彼は不名誉と罪とを得て、ゆえにその悪行の果として、ただ苦しみのみを分かち受ける。

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• वसति: dwells, resides
• वसति: Karma
• Type: Verb
• Root: √वस् (निवासे)
• Form: लट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• दुष्कर्मा: the evil-doer (one of bad deeds)
• दुष्कर्मा: Karta
• Type: Noun
• Root: दुष्कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• नरके: in hell
• नरके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• शाश्वतीः: eternal, lasting
• शाश्वतीः: Karma
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• समाः: years
• समाः: Karma
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• प्रजानाम्: of the subjects/people
• प्रजानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्

• कल्मषे: in sin/taint
• कल्मषे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कल्मष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• मग्नः: sunk, immersed
• मग्नः: Karta
• Type: Adjective
• Root: मग्न (√मज्ज् + क्त, प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• अकीर्तिम्: ill-fame, disgrace
• अकीर्तिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अकीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• पापम्: sin, evil
• पापम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय

• विन्दति: finds, obtains
• Type: Verb
• Root: √विद् (लभे/विन्दति)
• Form: लट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• naraka (hell)
• prajā (subjects/people)

Educational Q&A

What is the core teaching?

A ruler is morally accountable for the condition of his realm: if he governs unrighteously and allows his people to fall into wrongdoing, he incurs their moral taint, earns disgrace, and suffers painful consequences (including hell) as the karmic result.

What is happening in the narrative?

Bhīṣma continues his instruction on rājadharma in the Śānti Parva, warning Yudhiṣṭhira that a corrupt, misgoverning king—entangled in the sins of his subjects—must endure long punishment in hell and gains only ill-fame and suffering.