Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira

यद्वाच्यं हितकामेन सुहदा हितमिच्छता । तथा दिवाकरेणोक्तः स्वप्रान्ते मम चाग्रत:,“हितकी इच्छा रखनेवाले एक हितैषी सुहदको जो कुछ कहना चाहिये, वही भगवान्‌ सूर्यने उससे स्वप्नमें और मेरे सामने भी कहा इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि स्त्रीशापे षष्ठो5ध्याय: ।। ६ || इस प्रकार श्रीमह्ााभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधमनिशासनपर्वमें स्रियोंकों युधिष्ठिरका शापविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ

vaiśaṃpāyana uvāca | yadvācyaṃ hitakāmena suhadā hitamicchatā | tathā divākareṇoktaḥ svapnānte mama cāgrataḥ |

ヴァイシャンパーヤナは言った。「他者の益を願い、善を求めて語るべき友の言葉——そのまさに同じ言葉を、太陽神は夢の終わりにも、また私の面前でも語ったのである。」(かくして『マハーバーラタ』シャーンティ・パルヴァ、ラージャダルマ・アヌシャーサナ章、「女人の呪い」の段、第六章は終わる。)

यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
वाच्यम्to be spoken/should be said
वाच्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवच्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
हितकामेनby one desiring welfare
हितकामेन:
Karta
TypeNoun
Rootहितकाम
FormMasculine, Instrumental, Singular
सुहदाby a well-wisher/friend
सुहदा:
Karta
TypeNoun
Rootसुहृद्
FormMasculine, Instrumental, Singular
हितम्benefit, welfare
हितम्:
Karma
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Accusative, Singular
इच्छताby (one) wishing
इच्छता:
Karta
TypeAdjective
Rootइष्
FormMasculine, Instrumental, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
दिवाकरेणby the Sun
दिवाकरेण:
Karta
TypeNoun
Rootदिवाकर
FormMasculine, Instrumental, Singular
उक्तःsaid/spoken
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वप्नम्in a dream (lit. dream)
स्वप्नम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वप्न
FormMasculine, Accusative, Singular
ममof me, my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अग्रतःin front (of), before
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Divākara (Sūrya, the Sun-god)

Educational Q&A

Speech meant for another’s welfare should be spoken like a true friend—motivated by benefit (hita) rather than self-interest; such counsel is validated here as even the Sun-god delivers it.

Vaiśampāyana reports that the Sun-god conveyed the appropriate well-wishing counsel, doing so both through a dream experience and also directly in the narrator’s presence, marking the close of the chapter’s episode.