Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Kṛṣṇa’s Dhyāna and the Prompt to Question Bhīṣma (कृष्णध्यानं भीष्मप्रश्नप्रेरणा च)

निगृहीतो हि वायुस्ते पडचकर्मा शरीरग: । इन्द्रियाणि प्रसन्नानि मनसि स्थापितानि ते,आपके शरीरमें रहनेवाली और श्वास-प्रश्चास आदि पाँच कर्म करनेवाली प्राणवायु अवरुद्ध हो गयी है। आपने अपनी प्रसन्न इन्द्रियोंको मनमें स्थापित कर दिया है

nigṛhīto hi vāyus te pañcakarmā śarīragaḥ | indriyāṇi prasannāni manasi sthāpitāni te ||

ユディシュティラは言った。「あなたの身体に宿る生命の風(プラーナ)——吸気・呼気をはじめとする五つの働きをもつそれ——は、すでに抑え込まれております。あなたの感官は澄みわたり静まり、ひとつに収められて心のうちに据えられました。」

निगृहीतःrestrained/checked
निगृहीतः:
TypeVerb
Rootनिगृहीत (√ग्रह्)
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
वायुःwind; vital air (prāṇa)
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
पञ्चकर्माhaving five functions (in-breath, out-breath, etc.)
पञ्चकर्मा:
TypeAdjective
Rootपञ्चकर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीरगःdwelling in the body
शरीरगः:
TypeAdjective
Rootशरीरग
FormMasculine, Nominative, Singular
इन्द्रियाणिthe senses
इन्द्रियाणि:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Nominative, Plural
प्रसन्नानिcalm/clear/serene
प्रसन्नानि:
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
FormNeuter, Nominative, Plural
मनसिin the mind
मनसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Locative, Singular
स्थापितानिplaced/established
स्थापितानि:
TypeVerb
Rootस्थापित (√स्था/√स्थाप्)
FormNeuter, Nominative, Plural, Past passive participle
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
V
vāyu (prāṇa)
I
indriyāṇi (senses)
M
manas (mind)
Ś
śarīra (body)