Next Verse

Shloka 1

शान्ति पर्व (अध्याय 38): युधिष्ठिरस्य राजधर्म-जिज्ञासा तथा भीष्मोपसर्पण-प्रस्तावना | Shanti Parva Chapter 38: Yudhishthira’s Inquiry into Rajadharma and the Prelude to Approaching Bhishma

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वनें युधिष्ठिरका नगरप्रवेशविषयक सैतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ३७ ॥ ऑपन-- मा बछ। अप ऋाल जा अष्टात्रिशो5 ध्याय: नगर-प्रवेशके समय पुरवासियों तथा ब्राह्मणोंद्वारा राजा युधिष्ठिरका सत्कार और उनपर आक्षेप करनेवाले चार्वाकका ब्राह्माणोंद्वारा वध वैशम्पायन उवाच प्रवेशने तु पार्थानां जनानां पुरवासिनाम्‌ । दिदृक्षूणां सहस्रनाणि समाजग्मु: सहस्रश:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! कुन्ती-पुत्रोंके हस्तिनापुरमें प्रवेश करते समय उन्हें देखनेके लिये दस लाख नगरनिवासी सड़कोंपर एकत्र हो गये

Vaiśampāyana uvāca | praveśane tu pārthānāṃ janānāṃ puravāsinām | didṛkṣūṇāṃ sahasrāṇi samājagmuḥ sahasraśaḥ ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。「パールタたちが都へ入るとき、彼らを一目見ようとする市民が、幾千幾万と群れ集まった。この光景は、正統の王権が公に認められること、そして大禍ののちに統治者が再び都市の共同体へ戻ることの道義的重みを示している。」

प्रवेशनेat the entry/while entering
प्रवेशने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रवेशन
FormNeuter, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पार्थानाम्of the sons of Pṛthā (the Pāṇḍavas)
पार्थानाम्:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Genitive, Plural
जनानाम्of the people
जनानाम्:
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Genitive, Plural
पुरवासिनाम्of the city-dwellers
पुरवासिनाम्:
TypeNoun
Rootपुरवासिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
दिदृक्षूणाम्of those wishing to see
दिदृक्षूणाम्:
TypeAdjective
Rootदिदृक्षु
FormMasculine, Genitive, Plural
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Nominative, Plural
समाजग्मुःassembled/came together
समाजग्मुः:
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम्
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Parasmaipada
सहस्रशःby thousands; in thousands
सहस्रशः:
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस्

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pārthas (Pāṇḍavas)
H
Hastināpura (implied by context of city-entry)
C
city-dwellers (puravāsinaḥ)