Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

दानपात्रापात्र-निर्णयः / Determining Worthy Gifts, Recipients, and Permissible Food

कुरुस्त्रियश्न ता: सर्वा: कुन्ती कृष्णा तथैव च । यानैरुच्चावचैर्जग्मुर्विदुरेण पुरस्कृता:,इन सबके पीछे कुन्ती और द्रौपदी आदि कुरुकुलकी वे सभी स्त्रियाँ यथायोग्य भिन्न- भिन्न सवारियोंपर चढ़कर चल रही थीं। इनके पीछे विदुरजी थे, जो इन सबकी देखभाल करते थे

Vaiśampāyana uvāca: kurustrīyaś ca tāḥ sarvāḥ Kuntī Kṛṣṇā tathaiva ca | yānair uccāvacair jagmur Vidureṇa puraskṛtāḥ ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。クル家の女たち—クンティーと、クリシュナー(すなわちドラウパディー)もまた—は、それぞれにふさわしい種々の乗り物に乗って進んだ。ヴィドゥラは先頭に立ち、彼女らを見守り、行列が整然と進むよう取り計らった。

कुरुस्त्रियःKuru women
कुरुस्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु-स्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural
ताःthose (women)
ताः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Plural
कुन्तीKunti
कुन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्ती
FormFeminine, Nominative, Singular
कृष्णाKrishnaa (Draupadi)
कृष्णा:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्णा
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाthus; also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
यानैःby vehicles; with conveyances
यानैः:
Karana
TypeNoun
Rootयान
FormNeuter, Instrumental, Plural
उच्चावचैःvarious (high and low); diverse
उच्चावचैः:
Karana
TypeAdjective
Rootउच्चावच
FormNeuter, Instrumental, Plural
जग्मुःwent
जग्मुः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
विदुरेणby Vidura
विदुरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुरस्कृताःhaving (him) in front; led/preceded
पुरस्कृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरस्-कृ
FormFeminine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kuru women (Kurustrīyaḥ)
K
Kuntī
K
Kṛṣṇā (Draupadī)
V
Vidura
Y
yāna (conveyances/vehicles)

Educational Q&A

Even amid political upheaval, dharma expresses itself through responsible guardianship and orderly care—here, Vidura’s leadership symbolizes ethical stewardship of vulnerable members of the royal household.

The Kuru women, including Kuntī and Draupadī, travel onward using different appropriate conveyances, while Vidura goes ahead/acts as their guide and overseer, ensuring their safety and proper arrangement.