राजर्षे! सांख्य, योग, पाउचरात्र, वेद और पाशुपत-शास्त्र--इन ज्ञानोंको तुम नाना प्रकारके मत समझो ।। सांख्यस्य वक्ता कपिल: परमर्षि: स उच्यते । हिरण्यगर्भो योगस्य वेत्ता नान्य: पुरातन:,सांख्यशास्त्रके वक्ता कपिल हैं। वे परम ऋषि कहलाते हैं। योगशास्त्रके पुरातन ज्ञाता हिरण्यगर्भ ब्रह्माजी ही हैं, दूसरा नहीं
rājarṣe! sāṅkhya-yoga-pāñcarātra-veda-pāśupata-śāstrāṇi—etāni jñānāni nānā-vidhāni matāni mā manyethāḥ. sāṅkhyasya vaktā kapilaḥ paramarṣiḥ sa ucyate. hiraṇyagarbho yogasya vettā nānyaḥ purātanaḥ.
ヴァイシャンパーヤナは言った。「王族の聖仙よ、サーンキヤ、ヨーガ、パンチャラートラ、ヴェーダ、パーシュパタの教えを、その本質において互いに異なる『説』と見なしてはならぬ。サーンキヤを説いたのは至上の聖仙カピラであると宣せられ、ヨーガの太古の知者はヒラニヤガルバ—すなわち梵天その人—であって、他ではない。」
वैशम्पायन उवाच
The verse urges a non-sectarian reading of major śāstric paths—Sāṅkhya, Yoga, Pāñcarātra, Veda, and Pāśupata—treating them as convergent forms of liberating knowledge rather than competing doctrines, while grounding them in revered primordial teachers (Kapila for Sāṅkhya; Hiraṇyagarbha/Brahmā for Yoga).
In Vaiśampāyana’s discourse within the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, he addresses a royal sage and clarifies the pedigree and essential harmony of different philosophical and devotional systems by naming their authoritative originators.