Shloka 95
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
Devanagari script
विद्यासहायवन्तं मामादित्यस्थं सनातनम् | कपिल प्राहुराचार्या: सांख्या निश्चितनिश्चया:,तत्त्वका निश्चय करनेवाले सांख्यशास्त्रके आचार्योने मुझे आदित्य मण्डलमें स्थित, विद्या-शक्तिके साहचर्यसे सम्पन्न सनातन देवता “कपिल' कहा है
Transliteration
vidyāsahāyavantaṁ mām ādityastheṁ sanātanam | kapila prāhur ācāryāḥ sāṅkhyā niścitaniscayāḥ ||
Translation
ヴィディヤー（知）を我が力として伴い、我は太陽の円環に永く住す。タットヴァを確定するサーンキヤの師たちは、定見堅固に、その古き神を「カピラ（Kapila）」と宣言する。
Word by Word
विद्या-सहाय-वन्तम्endowed with the help/companionship of knowledge
विद्या-सहाय-वन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविद्यासहायवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
आदित्य-स्थम्situated in the Sun (solar orb)
आदित्य-स्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआदित्यस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
सनातनम्eternal
सनातनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Accusative, Singular
कपिलम्Kapila (name/title)
कपिलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिल
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राहुःthey have said / they call
प्राहुः:
TypeVerb
Rootप्र+अह्
FormPerfect (Paroksha), Third, Plural, Parasmaipada
आचार्याःteachers, preceptors
आचार्याः:
Karta
TypeNoun
Rootआचार्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सांख्याःSāṅkhya (followers/teachers of Sāṅkhya)
सांख्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootसांख्य
FormMasculine, Nominative, Plural
निश्चित-निश्चयाःof firm/settled conviction
निश्चित-निश्चयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिश्चितनिश्चय
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Characters & Entities
K
KapilaĀ
Āditya (Sun/solar orb)S
Sāṅkhya ācāryas (teachers of Sāṅkhya)V
Vidyā (personified Knowledge/power)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes