Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)

पावकेन परिक्षिप्तं दीप्पता यस्य चाश्रमम्‌

pāvakena parikṣiptaṃ dīptatā yasya cāśramam | bhagavān śaṅkaraḥ tasya āśramaṃ prajvalitāgninā caturdiśaṃ parikṣipya rakṣati | tasya parvataśikharasya nāma ādityagiriḥ | tatra ajitātmānaḥ puruṣā na āroḍhuṃ śaknuvanti | yakṣarākṣasadānavānāṃ tatra prāptir api sarvathā asambhavā ||

ビーシュマは言った。「その庵は燃えさかる火に取り巻かれている。福徳の主シャンカラ(Śaṅkara)が、激しく焚き上げた炎を四方にめぐらし、神威の護りとして囲んだのだ。山頂はアーディティヤギリ(Ādityagiri)と呼ばれ、己に打ち勝たぬ者は登ることができない。ヤクシャ、ラークシャサ、ダーナヴァにとっては、そこへ至ることはまったく不可能である。」

पावकेनby fire
पावकेन:
Karana
TypeNoun
Rootपावक
FormMasculine, Instrumental, Singular
परिक्षिप्तम्surrounded/encircled
परिक्षिप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरि-क्षिप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
दीप्ताblazing, shining
दीप्ता:
TypeAdjective
Rootदीप्
Formक्त (PPP) / adjectival usage, Feminine, Nominative, Singular
यस्यwhose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आश्रमम्hermitage, ashram
आश्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
S
Shankara (Shiva)
A
Ashrama (hermitage)
P
Pavaka/Agni (fire)
A
Adityagiri (mountain peak)
Y
Yakshas
R
Rakshasas
D
Danavas

Educational Q&A

Sacred attainments are guarded by both divine ordinance and inner qualification: without self-conquest (jita-ātmā), one cannot access higher, protected realms. Ethical discipline and mastery over the self are presented as prerequisites for approaching the holy.

Bhishma describes a hermitage on the summit called Ādityagiri, which Śiva (Śaṅkara) has encircled with blazing fire. The place is inaccessible to the undisciplined and entirely unreachable for hostile classes of beings such as Yakṣas, Rākṣasas, and Dānavas.