Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Śuka–Janaka Saṃvāda: Āśrama-krama, Jñāna-vijñāna, and the Marks of Liberation (शुक-जनक संवादः)

सत्त्वमानन्द उद्रेक: प्रीति: प्राकाश्यमेव च । सुखं शुद्धित्वमारोग्यं संतोष: श्रद्धधानता,धैर्य, आनन्द, प्रीति, उत्कर्ष, प्रकाश (ज्ञानशक्ति), सुख, शुद्धि, आरोग्य, संतोष, श्रद्धा, अकार्पण्य (दीनताका अभाव), असंरम्भ (क्रोधका अभाव), क्षमा, धृति, अहिंसा, समता, सत्य, ऋणसे रहित होना, मृदुता, लज्जा, अचंचलता, शौच, सरलता, सदाचार, अलोलुपता, हृदयमें सम्भ्रमका न होना, इष्ट और अनिष्टके वियोगका बखान न करना, दानके द्वारा धैर्य धारण करना, किसी वस्तुकी इच्छा न करना, परोपकार और सम्पूर्ण प्राणियोंपर दया--ये सब सत्त्वसम्बन्धी गुण बताये गये हैं

sattvam ānanda-udrekaḥ prītiḥ prākāśyam eva ca | sukhaṁ śuddhitvam ārogyaṁ santoṣaḥ śraddhadhānatā ||

ヤージュニャヴァルキヤは言った。「サットヴァ(sattva)という性質からは、内なる歓喜の高まり、慈しみの情、そして光明のごとき明晰さが生ずる。また、幸福、清浄、無病、満足、揺るがぬ信もそこから起こる。これらはサットヴァに根ざす徳と説かれ、行いを磨き、心を安定させ、正しい生を支える。」

सत्त्वम्sattva (purity, goodness)
सत्त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Nominative, Singular
आनन्दःjoy, bliss
आनन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootआनन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
उद्रेकःincrease, intensification
उद्रेकः:
Karta
TypeNoun
Rootउद्रेक
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रीतिःaffection, love
प्रीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रीति
FormFeminine, Nominative, Singular
प्राकाश्यम्brightness, clarity
प्राकाश्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्राकाश्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
शुद्धित्वम्purity
शुद्धित्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootशुद्धित्व
FormNeuter, Nominative, Singular
आरोग्यम्health, freedom from disease
आरोग्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआरोग्य
FormNeuter, Nominative, Singular
संतोषःcontentment
संतोषः:
Karta
TypeNoun
Rootसंतोष
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रद्धधानताfaithfulness, being full of faith
श्रद्धधानता:
Karta
TypeNoun
Rootश्रद्धधानता
FormFeminine, Nominative, Singular

याज़्वल्क्य उवाच

Y
Yājñavalkya

Educational Q&A

The verse teaches that sattva (the lucid, balanced quality of mind and character) naturally produces joy, goodwill, clarity, happiness, purity, health, contentment, and faith—virtues that support dharmic living and inner steadiness.

In the didactic setting of the Śānti Parva, Yājñavalkya is instructing about the guṇas by listing the observable traits that arise from sattva, distinguishing it from other dispositions and grounding ethical life in cultivated mental qualities.