Previous Verse
Next Verse

Shloka 173

Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga

Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda

सर्वभूतोपघातश्न॒ फलभावे च संयम: । हमने सुना है कि यदि कर्ममें किसी प्रकारकी त्रुटि हो जानेके कारण वह गुणहीन हो जाय तो भी यदि वह निष्कामभावसे किया जा रहा है तो श्रेष्ठ ही है अर्थात्‌ वह कल्याणकारी ही होता है। निष्कामभावसे किये जानेवाले कर्ममें यदि कुत्ते आदि अपवित्र पशुओंके द्वारा स्पर्श हो जानेसे कोई बाधा भी आ जाय तथापि वह कर्म नष्ट नहीं होता, वह श्रेष्ठठम ही माना जाता है, अतः प्रत्येक कर्ममें फलकी भावना या कामनापर संयम-- नियन्त्रण रखना आवश्यक है

sarvabhūtopaghātaś ca phalabhāve ca saṁyamaḥ |

チューラーダーラは説く。あらゆる生きものを害することを慎み、また結果への欲求について心を律せよ。たとえ過失によって行いが外形上欠け、あるいは偶然の不浄によって妨げられても、果を求めぬ無欲の心(ニシュカーマ)でなされるなら、その行いは霊的効力を失わず、福をもたらす。ゆえに、いかなる営みにおいても「果を求める心」を制し、同時に一切衆生への不害を守ることが肝要である。

सर्वभूतof all beings
सर्वभूत:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Singular
उपघातin (case of) injury/defilement/obstruction
उपघात:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउपघात
FormMasculine, Locative, Singular
स्न॒(unclear/possibly a corrupt reading or Vedic accent fragment)
स्न॒:
TypeIndeclinable
Rootस्न॒
फलभावेin the attitude of (seeking) fruit
फलभावे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootफलभाव
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
संयमःrestraint, control
संयमः:
Karta
TypeNoun
Rootसंयम
FormMasculine, Nominative, Singular

चुलाधार उवाच

चुलाधार (Chūlādhāra)
सर्वभूत (all beings)

Educational Q&A

Restrain violence toward all beings and restrain the mind from craving the fruits of action; actions done without selfish desire remain beneficial even if outwardly imperfect.

In the Shanti Parva’s didactic dialogue, Chūlādhāra instructs the listener on ethical discipline, emphasizing non-injury and detachment from results as the measure of true merit in action.