Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः

Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas

स चिन्तयामास मुनिर्जलवासे कदाचन । विप्रेक्ष्य सागरान्तां वै महीं सवनकाननाम्‌,वन और काननोंसहित समुद्रपर्यन्त पृथ्वीका निरीक्षण करके समुद्रतटवर्ती सजल प्रदेशमें निवास करते समय जाजलि मुनि कभी इस प्रकार विचार करने लगे

sa cintayāmāsa munir jalavāse kadācana | viprekṣya sāgarāntāṃ vai mahīṃ savanakānanām ||

ビーシュマは語った。――ある時、海辺の水豊かな地に住んでいたその聖者は、深く思索した。森と林を伴い、海の涯まで広がる大地を見渡したのち、彼は世における生の意味と行いの道を考え始め、正しく生きるとは何かという倫理の問いへと踏み出した。

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चिन्तयामासthought, reflected
चिन्तयामास:
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormPeriphrastic Perfect (Liṭ), 3rd, Singular
मुनिःsage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
जलवासेin a watery abode / in water-dwelling
जलवासे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजलवास
FormMasculine, Locative, Singular
कदाचनat some time, once
कदाचन:
TypeIndeclinable
Rootकदाचन
विप्रेक्ष्यhaving looked at, having observed
विप्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootवि-प्रेक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
सागरान्ताम्ocean-bounded
सागरान्ताम्:
TypeAdjective
Rootसागरान्त
FormFeminine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
महीम्earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular
स-वन-काननाम्with forests and groves
स-वन-काननाम्:
TypeAdjective
Rootवनकानन
FormFeminine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
J
Jājali (muni)
E
earth (mahī)
O
ocean/sea (sāgara)
F
forests (vana)
G
groves/woodlands (kānana)